Кіріспе

Халықаралық парламент

Анд Парламенті – Анд қауымдастығының басқару және кеңес беру органы болып табылады, оның құрамына Боливия, Колумбия, Эквадор және Перу мемлекеттерінің, сондай-ақ қауымдасқан мүшесі Чилидің өкілдері кіреді. Ол 25 парламентарийден тұрады, әр мемлекеттен бес депутаттан сайланады. Ол 1979 жылғы 25 қазанда Боливияның Ла-Паз қаласында бес мүше мемлекеттің, оның ішінде Венесуэланың сыртқы істер министрлері қол қойған Құрылтай шарты арқылы құрылды. Ол 1984 жылғы қаңтарда күшіне енді. Венесуэла 2006 жылы Анд қауымдастығынан да, Парламенттен де шығып кетті. Чили Анд қауымдастығының толыққанды мүшесі болмаса да, 2015 жылы Парламентке қосылды. Анд Парламентінің кеңсесі Богота қаласында орналасқан және Бас хатшы басқарады. Әр елде байланыс және үйлестіру жұмыстарын жүзеге асыратын ұлттық кеңселер де бар. Анд Парламентінің негізгі функцияларына мүше елдердегі заңнаманы үйлестіру, аймақтың халқының тұрақты және белсенді өкілдігін қамтамасыз ету, интеграция процесіне қатысуына кепілдік беру және оны күшейту, сондай-ақ Анд интеграциялық жүйесінің институттарын саяси бақылау арқылы парламенттік басқару кіреді.

Тарих

Анд парламенті – Анд қауымдастығының саяси органы, халықтың өкілі, сондай-ақ құқықтар мен демократияның кепілі. Анд парламентінің тарихы 1966 жылғы Богота келісіміне дейін жетеді, ол 1960 жылғы Монтевидео шарты бойынша ЕЭК-нің ұсынысымен жасалған. 1969 жылғы 26 мамырда қол қойылған Картахена келісімімен бес ел бастапқыда Анд пакті деп аталған құрамда бас қосты, сол кезде оның құқықтық нормалары мен ережелері бекітілді. Оның Құрылтай шартына Боливия, Колумбия, Эквадор, Перу және Венесуэла сыртқы істер министрлері қол қойды. Алғашқы кеңсесі Лима қаласында орналасқан, кейін Боготаға көшірілді. Венесуэла дипломаты Милос Алкалей 1984–85 жылдары Анд парламентінің Бас хатшысы, ал 1985–89 жылдары Анд парламентінің Тұрақты хатшысы (Богота) қызметін атқарды. Кейіннен, 1996 жылы Картахена келісімін өзгерткен Трухильо хаттамасы арқылы аймақтың үкіметтері оған Анд интеграциялық жүйесінің (SAI) саяси бақылау органы ретінде мәртебе берді. Оның өкілдері бастапқыда мүше елдердің ұлттық конгрестерімен сайланды. 1996 жылғы 10 наурызда бекітілген Трухильо хаттамасына сәйкес, оның өкілдері бес жыл мерзімге Анд қауымдастығының мүше елдері тікелей сайлайтын болды; Колумбияда 2010 жылғы 14 наурыздағы сайлаудан бастап тікелей сайлау жүзеге асырылды. Ол әр мүше елден бес мүшеден тұрады, яғни барлығы жиырма бес парламентарий. 2006 жылғы 22 сәуірде Венесуэла Анд қауымдастығынан, демек Анд парламентінен шығып, Картахена келісімін құру шартын тоқтатып жіберді. Венесуэла үкіметінің мәлімдемесіне сәйкес, себебі Колумбия мен Перу АҚШ-пен еркін сауда келісімдеріне қол қойғандықтан, ол Анд қауымдастығын бұрмалады. Кейіннен Колумбия заң шығарушы органы 2007 жылғы 1157 заң арқылы сол елде парламентарийлерді жалпыхалықтық және тікелей сайлау арқылы сайлауға рұқсат берді, сондай-ақ Анд парламентінің парламентарийлеріне жалақы мен сыйақы белгіледі. Осылайша, олар бұрынғыдай еңбекақысыз отырмай, мемлекеттік бюджеттен жалақы ала бастады. 2011 жылдың қазан айында Испания, Мексика және Панама Анд парламентінің тұрақты бақылаушы мүшелері болды. 2016 жылы Аргентина да бақылаушы мүше болды, ал 2019 жылы Түркия да қосылды. 2015 жылы Чили Анд парламентінің тұрақты мүшесі атанды.

Миссионерлік балталар

Анд парламенті төрт миссионерлік бағытты дамытты, олардың әрқайсысы халықтардың бірігуіне және Анд азаматтығының құндылықтарын таратуға бағытталған.

1. Заңнаманы үйлестіру

Ол Анд елдеріндегі толықтыратын критерийлерді үйлестіруді мақсат етеді. Нормативтік құжаттар сарапшылар, ғалымдар, университеттер, көпжақты ұйымдар және мамандандырылған мекемелердің қолдауына ие. Осы ұйымның ғалымдары мен парламентарийлер тобы бірлесіп, халықаралық шарттар, конституциялар мен ұлттық заңдарды, сондай-ақ үкіметтер бекіткен даму жоспарларын салыстыра талдайды.

Жастар және жастар парламенті мен университеттер

"Анд жастары мен университеттер парламенттері" бағдарламасы Анд таулы елдерінің саяси элитасын жаңартуға және жастар арасындағы лидерлік қабілетін күшейтуге бағытталған. Бағдарлама аймақтың түрлі қалаларында, әсіресе қақтығыстар мен осал жағдайларда іске асырылады. Қатысушылар Агенттіктің технологиялық платформасы, әлеуметтік желілердегі жария орталықтар және ұйымның толық отырыстарына, халықаралық шараларға және басқа да платформаларға қатысу арқылы үздіксіз оқу процесінен өтеді. Сонымен қатар, ең жақсы ұсыныстар мен академиялық жетістіктерге ие болған лидерлерге арналған толыққанды стипендиялар мен ынталандырулар бағдарламасы әзірленді.

Мектептерден Парламентке

«Мектептер Парламентке» жобасы мектептерді іріктеуді жүзеге асырып, оқу-ойын іс-шараларын дамытуға арналған бір күнді ұйымдастырады. «Мен Анд Парламентімін» және «Интеграцияға қосылыңыз» сияқты физикалық және цифрлық құралдар арқылы оқушылар Анд парламенті депутаттарының жұмысымен, Анд азаматтығының құндылықтарымен және аймақтың байлықтарымен танысады.

Құжаттамалық орталық

"Симон Родригес" құжаттамалық орталығы құрылды, ол заңнамалық, интеграциялық және халықаралық құқық мәселелеріне маманданған. Чили Конгресінің кітапханасы немесе АҚШ Конгресінің кітапханасы сияқты ұлттық конгрестер мен көпжақты ұйымдардың ең жақсы кітапханаларымен виртуалды байланыста. Құжаттамалық орталық аймақтың елдерінің халқына өз қызметтерін тегін ұсынады.

Интеграция үшін инклюзивті жәрмеңкелер

Инклюзивті жәрмеңкелер әрбір Анд тау елдерінің қолөнері, табиғи өнімдері мен кәсіпкерлігін көрсетеді, мақсаты – аналар, жанұя басшылары, азаматтық қоғамға қайта оралған адамдар, қақтығыстар салдарынан қоныс аударғандар, мүмкіндігі шектеулі адамдар сияқты осал топтарды біздің ұйымның жұмысына қатыстыру. Сонымен қатар, ай сайын жаңа дағды иелерінің, өнер студенттерінің және аймақтың танымал суретшілерінің көрмелері ұйымдастырылады. Бұл бастамалар Анд тау азаматтарымен стратегиялық серіктестіктер құруға және өнер арқылы қоғамдық сананы арттыруға, сондай-ақ әлеуметтік-мәдени ерекшелікті дамытуға мүмкіндік береді.

4. Саяси бақылау

Картахен келісімі Анд парламентіне Анд интеграциялық жүйесінің (АИС) органдарына саяси бақылауды жүзеге асыру міндетін жүктейді.