Кіріспе

Кез келген топтың стереотиптерін қолданатын кез келген жанрдың кез келген түрі. Blason populaire – фольклористика саласындағы кең таралған ұғым, ол нақты бір топтың, көбінесе теріс, бірақ әрқашан емес, стереотиптерін пайдаланатын кез келген жанрдың кез келген түрін белгілеу үшін қолданылады. "Бұл стереотиптер халық мұрасының әртүрлі жанрларында көрініс береді, оның ішінде мақал-мәтелдер, дәстүрлі сөздер, лақап аттар, әзілдер, әндер, шумақтар және футбол әндері бар. Олардың барлығының ортақ функциясы – ашық түрде өзіндік стереотиптеу арқылы өз тобының жағымды жақтарын көрсету немесе, керісінше, басқа топтардың жағымсыз ерекшеліктерін анықтау. Өз тобының жағымды стереотиптері көбінесе қарсылас топтың жағымсыз сипаттамаларын иеленеді." Халықтық блязондарда ұлттар біртекті және ұлттық ерекшеліктерімен сипатталады. Этностық әзілдер немесе блондинка туралы әзілдер – бұл Blason populaire-дың кең таралған мысалдары.

Халықтық блассонның түрі мен рөлі

Blason populaire – дәстүрлі бәсекелестіктің және ұшқында да кездесетін дәстүрлі қорлаудың бір түрі. Олар этникалық әзілдер, этникалық стереотиптер, футбол әндері, дәстүрлі лақаптар және басқа да нысандар түрінде болуы мүмкін. Blason populaire қоғамда әлеуметтік байланысты нығайту сияқты бірқатар рөлдерді атқарады, топтың мінез-құлқын немесе ерекшеліктерін анықтап, оларды өзге (сырттан келген, жат немесе "сыртқы топ") топпен салыстыру арқылы. Бұл географиялық, әлеуметтік, жыныстық, кәсіби немесе хобби негізінде болуы мүмкін. Мысалы, blason populaire кейде қарсылас еркектер тобының еркектігін төмендетуге тырысады немесе қарсылас топтың әйелдерінің сыртқы түрін немесе ұяттылығын қорлайды. Футбол әндері көбінесе қарсылас команданың ойыншыларын, төрешілерін немесе жанкүйерлерін гомосексуалды, әйелшелік немесе еркектік қасиеттері жеткіліксіз деп сипаттайды. Мұндай қорлаудың мақсаты – қорлау жасаған топтың арасында басымдық және бірлік сезімін қалыптастыру. Мұндай дәстүрлі қорлаулар, ұшқын сияқты, агрессияны басудың бір жолы болып табылады, себебі зиялылық қарапайым қорлаудан жоғары қойылады. Ренжіген топтан зиялылықпен жауап беру күтіледі. Дегенмен, егер екі топтың біреуі қорланса, мұндай пікір алмасу физикалық агрессияға ұласуы мүмкін.

Ирландиялық мақал-мәтелдердегі Blason Populaires

Ирланд тіліндегі халықтық бласондардың негізгі назары ұлттық немесе этникалық емес, аймақтық ерекшеліктерге бағытталған. Мұндай мақал-мәтелдер көбінесе ойнақы, сипаттамалы және жақсы ниетті болып келеді, этникалық немесе нәсілдік айыптауларды сирек қамтиды. Ұлттық емес бағыттан тыс жағдайлар көбінесе көп ұлттық халықаралық салыстырулардың эпиграммалық түрінде, еуропалық тілдерде кездеседі, онда қатысқан елдерге ең айқын және типік стереотиптік қасиеттер жатқызылады (Билліг (1995) бұл құбылысты «кәдімгі ұлтшылдық» деп атайды). Ең көп қолданылатын құрал – сандық құрылымдар, әдетте үш немесе төрт бөліктен тұратын формулалар. Салыстыру мақсатымен теріс қасиеттердің синтаксистік және семантикалық үйлесімділігі, әдетте, соңғы орында тұратын, салыстыруды бастаған топқа жататын бір ұлттың оң бейнесімен теңгеріледі. Төменде XIX ғасырға жататын неміс тіліндегі мысал келтірілген (Райнсберг-Дюринсфельд, 1863, 5), онда анық ішкі топ жоқ. Итальяндықтар аңғұрлайды, француздықтар айқайлайды, ағылшындар жейді, испандықтар қарсы тұрады, ал немістер ішіп мас болады.