Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан, Уттар-Прадеш штанының ауданы
аудан
District in Uttar Pradesh, India
the district
Лalitpur – Солтүстік Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы 75 ауданның бірі. Лалитпур ауданы – Джанси бөлігінің құрамына кіреді. Лалитпур – ауданның бас қаласы және әкімшілік орталығы. Ауданның аумағы 5039 км² құрайды. Лалитпур ауданы Джанси бөлігінің бір бөлігі болып табылады және 1974 жылы жеке аудан ретінде бөлінді. Ол солтүстік-шығысқа қарай тар дәліз арқылы Джанси ауданымен байланысқан, ал қалған бөлігі Мадхья-Прадеш штатымен шектеседі, бұл – өте сирек кездесетін жағдай. Лалитпур ауданы 24°11' және 25°14' (солтүстік ендігі) және 78°10' және 79°0' (шығыс бойымы) аралығында орналасқан. Солтүстікте Жанси ауданымен, шығыста Мадхья-Прадеш штатының Сагар және Тикамгарх аудандарымен, ал батыста Бетва өзенімен бөлінген Мадхья-Прадеш штатының Ашокнагар ауданымен шектеседі. 2011 жылғы халық санауы бойынша аудан халқы 1 221 592 адамды құрайды. Бұл ауданда Деогарх, Серонжи, Павагири, Девамата, Палидегі Нилкантешвар, Бант (Пали) маңындағы Чаван және Мачкунд ки Гуфа сияқты тарихи және мәдени орындар көптеп сақталған. Лалитпурда индуист және джайнист ғибадатханалары да бар. Рагхунатхжи (Бада ғибадатханасы), Кали Бауа Джи ғибадатханасы, Шивалай, Будхе Бабба (Хануман), индуистер үшін Туван ғибадатханасы, ал джайнистер үшін Бада ғибадатханасы, Ата ғибадатханасы және Кшетрапалжи – ең танымал ғибадатханалардың кейбірі.
Lalitpur is one of the 75 districts in the northern Indian state of Uttar Pradesh. Lalitpur district is a part of Jhansi Division. Lalitpur is the main town and administrative headquarters. The district occupies an area of 5,039 km2. Lalitpur district is a part of Jhansi Division and was carved out as a district in the year 1974. It is connected to Jhansi district by a narrow corridor to the northeast, and is otherwise almost surrounded by Madhya Pradesh state, an example of a salient. Lalitpur district lies between latitude 24°11' and 25°14' (north) and longitude 78°10' and 79°0' (east) and is bounded by district Jhansi in the north, districts Sagar and Tikamgarh of Madhya Pradesh state in the east and Ashoknagar district of Madhya Pradesh separated by river Betwa in the west. The district had a population of 1,221,592 as per the census of year 2011. This district has a number of historical and cultural places like Deogarh, Seeronji, Pavagiri, Devamata, Neelkantheshwar at Pali, Chawan near Bant(Pali), and Machkund ki Gufa. Lalitpur also has a variety of places like many Hindu & Jain temples. Raghunathji (Bada Mandir), Kali Bauaa Ji Mandir, Shivalay, Boodhe Babba (Hanumanji), Tuvan Mandir for Hindus & Bada Mandir, Ata Mandir & Kshetrapalji for Jains are some famous temples.
География
Аудан Бундельхандтың таулы аймағының бір бөлігін құрайды, оңтүстіктегі Виндхья тауларының шеттерінен солтүстіктегі Ямуна өзенінің салаларына қарай еңістеп жатыр. Оңтүстікте ұзын, тар, қырлы төбелер қатарласып орналасқан. Өзендер аралық аңғарлар арқылы гранит немесе кварцтан жасалған тік беткейлермен ағып төмен түседі. Таулы аймақтың солтүстігінде гранит тізбектері біртіндеп кішігірім төбелерге айналады. Лалитпур өзі минералдық ресурстар саласында маңызды орынға ие. Мұнда гранит, маурум, пирофиллит, құмтас және тағы да көптеген минералдар кездеседі. Ең бастысы, тас фосфатынан кейін, темір кені, алтын және платина кендерінің болуына дәлелдер табылды. Бетва өзені ауданның солтүстік және батыс шекарасын құрайды, ал ауданның көп бөлігі оның су жинау алабында орналасқан. Бетваның саласы – Жамни өзені шығыс шекараны құрайды. Дасан өзені ауданның оңтүстік-шығыс шекарасын құрайды, ал ауданның оңтүстік-шығыс бөлігі оның су жинау алабында жатыр. Қазіргі уақытта аудан Оңтүстік Уттар-Прадеш және Солтүстік Мадхья-Прадеш аймақтарында пайда болған, Бундельханд деген дәстүрлі атауымен жергілікті халық білетін жеке штат құру мақсатындағы сепаратистік қозғалысқа тап болып отыр.
The district forms a portion of the hill country of Bundelkhand, sloping down from the outliers of the Vindhya Range on the south to the tributaries of the Yamuna River on the north. The extreme south is composed of parallel rows of long and narrow ridged hills. Through the intervening valleys the rivers flow down over ledges of granite or quartz. North of the hilly region, the granite chains gradually turn into clusters of smaller hills. Lalitpur itself holds an important place in the field of minerals. There is availability of granite, maurum, pyrophyllite, sandstone, sand stone besides many other minerals. Above all, after rock phosphate, the evidence of the presence of iron ore, gold and platinum deposits has been found here. The Betwa River forms the northern and western boundary of the district, and most of the district lies within its watershed. The Jamni River, a tributary of the Betwa, forms the eastern boundary. The Dhasan River forms the district's southeastern boundary, and the southeastern portion of the district lies within its watershed. The district is now facing a secessionist movement originated in southern Uttar Pradesh and northern Madhya Pradesh to create a separate state of Bundelkhand, as this area is traditionally called by locals.
Климат
Ауданның климаты субтропикалық, ыстық, құрғақ жаз және суық қыспен сипатталады. Бундельханд аймағының басқа аудандары сияқты, бұл ауданда да жылына төрт анық маусым бар. Жазғы маусым наурыздан маусымның ортасына дейін, оңтүстік-батыс муссоны маусымның ортасынан қыркүйекке дейін соғады. Қазан және қараша айларындағы муссоннан кейінгі кезең – муссоннан кейінгі маусым, ал қысқы маусым желтоқсаннан ақпанға дейін жалғасады.
The climate of the district is sub tropical, which is characterised by a very hot dry summer and a cold winter. Similar to other districts of the Bundelkhand region, this district also has four distinct seasons in a year. The summer season is from March to mid June, the southwest monsoon is from mid June to September. Post monsoonal transition between October and November months constitute the post monsoon season and the winter season lasts from December to February.
Тарих
Қазіргі Лалитпур ауданының аумағы 17 ғасырда Оршаның Рудра Пратап Сингхтің ұрпағы болған Бундела Раджпут құрған Чандери мемлекетінің бір бөлігі болды. Чандери, Бундельхандтың көп бөлігімен бірге, 18 ғасырда Маратхалардың гегемониясына түсті. Көрші Гвалиордың Даулат Рао Синдиясы 1812 жылы Чандери мемлекетін жанектеді. 1844 жылы бұрынғы Чандери мемлекеті британдықтарға өткізілді және Лалитпур қаласы аудан орталығы болған Британдық Үндістанның Чандери ауданына айналды. Британдықтар 1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде бұл ауданды жоғалтты, бірақ 1858 жылдың соңына дейін оны қайта бағындыра алмады. 1861 жылы Бетваның батысындағы, Чандериді қоса алған аудан бөлігі Гвалиор мемлекетіне қайтарылды, ал қалған бөлігі Лалитпур ауданы деп атау өзгертілді. 1891 жылдан 1974 жылға дейін Жанси ауданының құрамында болды. 1974 жылы аудан Жанси ауданынан бөлініп шықты.
The territory of the present day Lalitpur district was part of the state of Chanderi, founded in the 17th century by a Bundela Rajput who was descended from Rudra Pratap Singh of Orchha. Chanderi, along with most of Bundelkhand, came under Maratha hegemony in the 18th century. Daulat Rao Sindhia of neighboring Gwalior annexed Chanderi state in 1812. In 1844, the former state of Chanderi was ceded to the British, and became the Chanderi District of British India, with Lalitpur town as the district headquarters. The British lost the district in the Indian Rebellion of 1857, and it was not reconquered until late 1858. In 1861, the portion of the district west of the Betwa, including Chanderi, was returned to Gwalior state, and the remainder was renamed Lalitpur district. It became a part of Jhansi district from 1891 to 1974. In 1974, the district was carved out from Jhansi district.
Экономика
2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Лалитпур ауданын елдегі 640 ауданның ішіндегі ең кемдауыл 250 ауданның бірі деп таныды.
In 2006 the Ministry of Panchayati Raj named Lalitpur one of the country's 250 most backward districts (out of a total of 640).
Бөлімдер
Лалитпур бес техсилге бөлінеді: Лалитпур, Мехрони, Талбехат, Мадавара және Пали; төрт қала, Лалитпур, Мехрони, Талбехат және Пали; және 754 ауыл. Аудан әкімі – ИАБ-ның Йогендра Шукла, полиция бастығы – ИПБ-ның Мирза Манзар Бег, аудандық ақпарат қызметкері – Мурлидхар Сингх. Бұл ауданда екі Уттар-Прадеш Видхан Сабхасы сайлау округі бар: Лалитпур және Мехрони. Бұл екеуі де Жанси Лок Сабха округінің құрамына кіреді. Қазіргі таңда Лалитпур округінен Рам Раттан Кушваха, Мехрони округінен Манну Кори депутаттар болып табылады. Қазіргі таңда Лалитпур қалалық кеңесінің төрағасы – Сарла Джайн, Талбехат қалалық әкімшілігінің төрағасы – Пунит Сингх Парихар.
Lalitpur is divided into five tehsils, Lalitpur, Mehroni, Talbehat, Madawara and Pali; four towns, Lalitpur, Mehroni, Talbehat, and Pali; and 754 villages. The district magistrate is Mr. Yogendra shukla, IAS and the Superintendent of police is Mr. Mirza manzar beg,IPS, and the District Information Officer is Murlidhar Singh. There are two Uttar Pradesh Vidhan Sabha constituencies in this district: Lalitpur and Mehroni. Both of these are part of Jhansi Lok Sabha constituency. At present, Ram Ratan Kushwaha is the MLA from Lalitpur constituency and Mannu Kori is the MLA from Mehroni constituency. At present chairman of Nagar Palika Parishad Lalitpur is Mrs. Sarla Jain and chairman of Talbehat Nagar Panchayat is Mr. Puneet singh Parihar .
Демография
2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша, Уттар-Прадеш штатындағы Лалитпур ауданының халқы 1 221 592 адамды құрайды. Бұл көрсеткіш шамамен Бахрейн мемлекетінің немесе АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатының халқына жуық. Осыған орай, Үндістандағы аудандардың арасында ол 391-ші орында (барлығы 640 ауданның ішінде) тұр.
According to the 2011 census Lalitpur district, Uttar Pradesh has a population of 1,221,592, roughly equal to the nation of Bahrain or the US state of New Hampshire. This gives it a ranking of 391st in India (out of a total of 640).
Көлік
Қала теміржол және автомобиль көлігі арқылы жақсы байланысқан.
The city is well connected by railways and road transport.
Темір жолдар
Лалитпур теміржол станциясы Үндістанның басты теміржол желісіне жатады. Ол елдің түкпір-түкпірімен пойыз қатынасы арқылы жақсы байланысты. Мүмбай, Дели, Калькутта (Хаура), Ченнай, Агра, Джамму Тави, Бангалор (Бенгалуру), Тривандрум, Индор, Ахмадабад, Пуне, Джамму, Лакхнау, Бхопал, Джабалпур, Канпур және басқа да ірі қалаларға күнделікті пойыз қатынайды. Лалитпур станциясы қазір торап пункті болып табылады, Хажурахо, Синграули, Сатна және Тикамгархқа тікелей пойыз бағыттары ашылған.
Lalitpur Junction railway station falls under main railway line of India. It is well connected by train services to all parts of the country. Daily trains are available to Mumbai, Delhi, Kolkata (Howrah), Chen nai, Agra, Jammu Tawi, Bangalore (Bengaluru), Trivendrum, Indore, Ahmedabad, Pune, Jammu, Lucknow, Bhopal, Jabalpur, Kanpur and other major towns. Lalitpur station is a junction now, with trains directly to Khajuraho, Singrauli, Satna & Tikamgarh.
Жол көлігі
Үндістанның Кашмирден Каньякумариге дейінгі ең үлкен ұлттық тас жолы NH 44 Лалитпур қаласынан өтеді және Үндістанның ірі қалаларын байланыстырады. Ірі қалаларға, яғни Канпур, Индор, Бхопал, Сагар және Панна қалаларына автобуспен баруға болады. Ескерту: Лалитпур ауданы УП штатында уран кен орындарымен де белгілі.
India's biggest national highway from Kashmir to Kanyakumari NH 44 passes through Lalitpur, connecting major cities of India. Bus facility to major cities Kanpur, Indore, Bhopal, Sagar, Panna. Note: Lalitpur district in UP is also known for Uranium deposits.