Кіріспе

Алекс Михай Стоенеску (2 қазан 1953 жылы туған) – румын жазушысы, журналисі және саясаткері. Чаушеску режимі кезінде "Securitatea" деп аталатын террорлық ұйымның бұрынғы хабаршысы (1965–1989). Румын революциясы осы террорлық режимді құлатқаннан кейін, ол өмірін Революцияны мемлекеттік төңкеріс ретінде көрсетуге жұмсады. Осы арқылы румын халқының құрбандықтарын төмендетіп, олардың көптегендерін "Securitatea" деп аталатын құпия полициясы өлтіргенін ұмыттырды.

Өмірбаян

Өзінің мойындауы бойынша, Стоенску 1984 жылы Румынияның коммунистік құпия полициясы – Securitate-мен бірлесіп жұмыс істеді, ол Банэасадағы зауытта инженер болып жұмыс істеген кезде. Алайда ол мұны патриотизм тудырғандықтан жасағанын және ол жұмыс істейтін компания сатып алған кейбір жабдықтар туралы техникалық мәліметтерді ғана бергенін мәлімдейді. Румын революциясынан кейін ол журналист болып жұмыс істеді, содан кейін Ұлттық қорғаныс министрлігінің баспасөз бөлімінің бастығы болды. 1998 жылы президент Эмиль Константинеску оны президенттің өкілі етіп тағайындауды жоспарлаған, бірақ Константинеску оның Securitate-пен ынтымақтастығы туралы білгенге дейін. 2000 жылдың тамызында Ұлттық либералдық партияға қосылды. 2006 жылы Стоенску «Жаңа буын» – Христиан-демократиялық партиясына қосылып, оның идеологиясын басқаратын вице-президент болып сайланды. Ол сондай-ақ Джиджи Бекалидің «Румынияның нағыз тарихын» жазу үшін тартқан тарихшылар тобының құрамында болды. Стоенску 2007 жылы осы партияның бірнеше маңызды мүшелерімен бірге қызметтен кетті.

Жұмыс

Стоенескудің тарихи еңбегі, әсіресе Ион Антонеску билігі мен 1989 жылғы төңкеріс туралы жұмыстары даулы деп есептеледі. Антонеску дәуірін зерттейтін «Армия, Маршал және яхудилер» атты еңбегінде ол Яссы қырғыны Антонеску қаладағы румындық егемендікті немістерге «де-факто өткізгендіктен» болды деп мәлімдейді, осылайша олар жаппай өлтірулерге жауапты болды. Румыниялық Холокост зерттеушісі Майкл Шафир бұл көзқарасты «кінәні басқаға аударушылық теріске шығару» деп санайды, бұл Холокосты жоққа шығарудың бір түрі, онда кінә немістер сияқты басқа топтарға аударылады. Сондай-ақ, кітапта Румыниядағы мыңдаған яхудилердің «Өлім пойыздарында» қаза табуына қасақаналық емес, немқұрайлылық себеп болды делінеді. Ол сол кездегі үгіт-насихатты, депортацияланғандар румындық және неміс әскерлеріне шабуыл жасаған «коммунистер» болды дегенді сұрақсыз қабылдады, сонымен қатар, мыңдаған күнәсіз адамдар «бірнеше [яхуди коммунистерінің] қылмыстары» үшін тарихта алғаш рет емес төлегенін қорытындылады. Шафир Стоенескуді «жақсы білінетін антисемит» деп сипаттады. Стоенескудің «Румыниядағы төңкерістер тарихы» атты көп томдық еңбегі де румындық оңшыл топтарды бейнелегені үшін қатты сынға ұшырады. Мысалы, ол Темір гвардия алғашқы күндері антисемит емес екенін айтады. Стоенеску Корнелиу Зелеа Кодряну бастапқыда тек антикоммунист болғанын айтады; оның антисемитизмі еврейлердің солшыл саясатқа және олар әкелген большевизм қауіпіне бейімділігіне жауап ретінде туындады. Сол кітапта Легионерлер қозғалысының «Өлім отрядтары» шынымен кісі өлтірушілер емес, тек «басқаларға өлім әкелуді» ниеттенбеген, «өмірін тәуекелге тігуге дайын легионерлер» болды деп мәлімделеді. Стоенеску олардың бейнесін коммунистік үгіт бұрмалап көрсеткенін айтады.