Кіріспе

19 ғасырдағы АҚШ-тағы мемлекеттік мектептер. Жалпы мектеп – 19 ғасырдағы Америка Құрама Штаттарындағы мемлекеттік мектеп. Хорас Манн (1796–1859) мемлекеттік білім беруді және жалпы мектептерді ынталы түрде қолдаған адам. 1837 жылы Массачусетс штаты Маннды Мемлекеттік білім беру кеңесінің алғашқы хатшысы етіп тағайындады, ол осы мекемеде жалпы мектеп білімін жаңаруды бастады, оның нәтижелері 19 ғасыр бойына бүкіл Америкаға тарады.

Ерте дамуы

Жалпы мектептер Жаңа Англияда аймақтың немесе көршіліктің барлық балаларына білім беру үшін қоғамдық қаржыландырумен құрылған мекемелер ретінде пайда болды. Бұл орта мектептер аймақтың пуритандық бірлігін нығайтты, дінді оқу бағдарламасына енгізу арқылы халыққа жақсы мінез-құлық пен бағынушылықты сіңіруді мақсат етті. 17 ғасырдағы пуритандықтар алғашқы грамматикалық оқулықтар ретінде катехизистер үшін, шетелдегі Евангелияны тарату жөніндегі Англикандық қоғам сияқты христиан ұйымдарына сүйенді. Көп жағдайда жергілікті шіркеу қызметкерлері өз қауымдастықтарындағы білім беруге жауапкершілік жүктеді. Қоғамдық қолдаумен және жомарт меценаттардың көмегімен, дін қызметкерлері 17 және 18 ғасырларда жалпы білім беретін мектептердің оқу бағдарламасын, оқу материалдарын және мұғалімдерін анықтады. Жаңа Англия білім беруінің діни сезімталдығы Бірінші Ұлы Оянумен одан әрі күшейді. Пастор Коттон Мэтэр (1663-1728) мектептердің құдайға адалдардың беделін сақтау құралы болғанын айтты. Осы сезімді көрсете отырып, 1742 жылы көршілес Коннектикут штаты Бірінші Ұлы Ояну кезінде «Жаңа Нұр» мектептерін шектеу туралы заң қабылдады. Заңда: «Жоғарыда аталған мекеме мен тексеруден тыс кез келген басқа мектептердің ашылуы жастарды жаман қағидалар мен тәжірибелерге баулуы мүмкін, сондай-ақ осы колонияның қоғамдық тыныштығы мен игілігіне зиян келтіруі мүмкін тәртіпсіздіктерге әкелуі мүмкін» деп жазылған.

Хорас Манн

1837 жылдан 1848 жылға дейін Хорас Манн Массачусетс штатында заңгер, Массачусетс штатының сенаторы және Массачусетс штатының білім беру кеңесінің бірінші хатшысы ретінде білім беру реформасын жетекшілік етті. Манн штаттағы білім берудің жалпыға бірдей стандартын орнатуға тырысты, себебі мектептер өңірлік және жергілікті ерекшеліктерімен ерекшеленді. Штат конгрессмені Джеймс Г. Картер (1795–1849) штаттың сынып бөлмесі стандарттарын сақтау жауапкершілігін мектептерден қалаларға, қалалар аудандарға, ал аудандар жеке тұлғаларға ауыстырғанын түсіндірді. Халыққа әсер ету және білім беру мақсатында ол жылдық есептерді жариялады және Массачусетс штатының мектептері туралы ақпарат беру үшін «Common School Journal» журналын құрды. 1839 жылы Лексингтонда (Массачусетс штаты) мұғалімдерді даярлау үшін алғашқы нормативтік мектеп ашылды, оның мақсаты – біркелкі, әдістемелік оқытуды қамтамасыз ету болды.

Генри Барнард

Генри Барнард (1811–1900) Род-Айленд штатындағы тағы бір білім беру реформаторы болды. 1840 жылдары Барнард штаттың жалпы білім беру мектептерін бағалау және реформалау үшін губернатор Джеймс Феннермен тығыз жұмыс істеді. 1845 жылы Барнард Род-Айленд штатының алғашқы мұғалімдер институтын құрды. 1866 жылы Сент-Джон колледжі Барнардқа президенттік лауазымды ұсынды, ол келесі жылға дейін осы қызметті атқарды. 1867–1870 жылдары Барнард елдің алғашқы АҚШ білім беру комиссары қызметін атқарды. Білім берудің практикалық маңызы – индустриализмді дамыту болды. Барнард жиі адамгершілік тәрбие беру арқылы «еңбекқорлық, ұқыптылық және меншік құқығын құрметтеу» сияқты ізгі әдеттерді қалыптастыруды ұсынды. Бұл пайдалылыққа бағытталған көзқарас Өнеркәсіптік революциядан кейін өзгере бастаған әлемді көрсетті және индустриалды әлемнің өзгеретін қажеттіліктеріне білім беруді бейімдеу қажеттігін баса көрсетті.

Оқу бағдарламасы

Жалпы білім беретін мектептерде әдетте "үш Р" (оқу, жазу және арифметика), тарих, география және математика оқытылды. 19 ғасырда МакГуффидің оқулығы мектептерде ең көп таралғаны, тіпті Ноа Вебстердің көк мұқабалы сөздігінен де басым болды. Оқулықтың сабақтарына рухани және моральдық тұжырымдар күшті енгізілген. Бағалау жүйесінде үлкен айырмашылықтар болды (0-ден 100-ға дейінгі бағалардан бастап, мүлдем баға қойылмаған жағдайларға дейін), бірақ жыл соңындағы жатқа оқу ата-аналарды балаларының не үйреніп жатқаны туралы хабардар етудің кең таралған тәсілі болды.

Адептілік туралы тәлім

Жалпы білім беретін мектептердің мақсаты – әрбір балаға моральдық тәрбие беру және "адамдардың өмірлік жағдайларын теңеу" еді. Сыныптағы моральға берілген басымдық білім берудің берік құрамы болып қала берді. Екінші Ұлы оянудың ынтасы басылған сайын, моральдық тәрбие беру құралдары тікелей Библияға негіделген әдістен бейтарап көзқарасқа көшуге ұмтылды. Френология философиясын қолдану арқылы, моральдық нұсқаулар ғылыми тәсілді пайдалана бастады және моральдық тәрбие берудің бұрынғы догматикалық әдісін жобалады.

Дау

Хорас Манн жалпы білім беретін мектептерді діни ағымдарға бөлінбегендей етіп құрғанмен, бірнеше қатыгез дау-жанжалдар болды, әсіресе Нью-Йорк пен Филадельфия қалаларында. Рим католиктері мен жергілікті американдықтар Киелі кітаптың король Джеймс нұсқасын пайдалануға қарсылық білдірді. Мұндай шиеленіс иммигранттар көп шоғырланған қалаларда ерекше күшті болды. 1844 жылы Филадельфиядағы нативистердің көтерілісі (Киелі кітап көтерілісі) нативистер мен иммигранттар арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуінен туындады, себебі католик иммигранттары протестанттық Киелі кітаптарды сыныптардағы оқу жоспарынан алып тастайды деген қауесет тарады. Киелі кітапты оқу болмаған жағдайда да, көптеген жалпы білім беретін мектептерде балаларға 19 ғасыр Америкасының жалпы протестанттық құндылықтары (мысалы, еңбек этикасы) үйретілді.

Жалпы мектеп дәуірі

Штаттар мен аумақтар Массачусетс штатының жалпы білім беру жүйесін үлгі етіп алып, қабылдай бастады. Білім берушілер американдық шекараны өркениеттендіруді өздерінің міндеті деп есептеді. 1862 және 1890 жылдары Америка Құрама Штаттарының Конгресі Мориллдің жер беру туралы заңдарын қабылдады, ол мемлекеттік жерлерді сату арқылы ауыл шаруашылығы және қолөнер салаларында білім беруді дамыту мақсатында мемлекеттік университеттер құруға және қаржыландыруға негіз салды. Бұл – федералдық үкіметтің мемлекеттік білім беруді қаржыландыруға жасаған алғашқы қадамы болды. Көптеген білім беру сарапшылары жалпы білім беру дәуірі шамамен 1900 жылы аяқталды деп санайды. ХХ ғасырдың басында мектептер көбінесе аймақтық сипатқа ие болды (жергілікті емес), ал мектеп басқаруы сайланған мектеп кеңестерінен кәсіби басқаруға көшті. Жалпы білім беру мектептері арнайы округтер болмағандықтан, сайлаушылар көбінесе шақырылған сайлауларда тәуелсіз немесе біріктірілген мектеп округтеріне қосылу туралы шешім қабылдады.