Кіріспе

Сьюзан А. Клэнси – когнитивтік психолог және INCAE институтындағы тұтынушы мінез-құлқы бойынша доцент, сонымен қатар Гарвард университетінің постдокторанты. Ол "Абдукт" және "Траума мифы" кітаптарындағы жасырылған және қайта жаңғырылған естеліктер туралы көңілді жұмысымен ең жақсы танымал.

Білім

2001 жылы Клэнси Гарвард университетінен эксперименталды психология саласы бойынша доктор ғылымының кандидаты дәрежесін алды.

Мансап

Сюзан Клэнси 1995 жылы Гарвард университетінің психология кафедрасына аспирант ретінде қабылданды. Ол сол жерде есте сақтау және травма салдарынан туындаған басылған естеліктер идеясын зерттеуді бастады. Бұл саладағы пікір таласы сол кезде өте күшті болды, көптеген клиниктер біздің естеліктерімізді ауыр көтере алмайтын жарақаттан қорғау үшін басып тастаймыз деп сарсанады. Ал көптеген когнитивтік психологтар нағыз травма ешқашан ұмытылмайды, ал жылдар өткен соң гипноз арқылы қайта оятылған естеліктер көбінесе жалған болады деп мәлімдеді. 2003 жылы Клэнси Нью-Йорк Таймс газетінің журналисі Брюс Гриерсонға: "Даудың ортасында тұрған, яғни қайта оятылған естеліктерді баяндаған топты ешкім зерттемеген. Ол топтың есте сақтау қабілеті зертханада ешқашан тексерілген емес" деді. Клэнси жалған естеліктерге бейім адамдар тобы бар екенін және осы бейімділікті стандартты есте сақтау сынақтары арқылы зертханада көрсетуге болатынын болжады. Сынақтарға қатысушыларға байланысты сөздердің тізімін беріп, кейіннен олардан сол тізімдегі сөздерге ұқсас сөздерді тауып, бірінші тізімді еске түсіруді сұрады. Оның алған деректері кейбір адамдардың тізімдегі сөздерге ұқсас, бірақ дәл келмейтін сөздерді есіне түсіруінің ықтималы бақылау тобына қарағанда жоғары екенін көрсетті. Яғни, "контекстік қорытындыдан естелік жасау, сезімнен факт құрастыру". Бұл зерттеулердің нәтижелері 2000 жылы "Психологиялық ғылым" журналында жарияланды. Оның жұмысы кейбір мамандар тарапынан қатты сынға ілікті. Травмалық естеліктерді қайта оятқан адамдардың естеліктері соншалықты ауыр болғандықтан, олар ғана емес, сонымен қатар осы зерттеу сияқты сынақ жағдайында есте сақтау проблемаларын тудыратын когнитивтік бұзылулар түрінде де көрініс беруі мүмкін екені айтылды. Сонымен қатар, ол мұндай зерттеулердің өзі "бала зорлаушыларды қолдап" және балалардың қайғысын қорлайды деген мазмұндағы хаттар алды. 2000 жылы Кембридж ауруханасында сөз сөйлеуге шақырылғанда, психиатрия бөлімінің көптеген қызметкерлері оның лекциясына қарсылық білдіргенін естіді. Осы кезде Клэнси зерттеу үшін жаңа топ табуға шешім қабылдады. Ол шетелдіктер тарапынан ұрланғандарды зерттеуді бастады, олардың әңгімелері әдістемелік тұрғыдан нақтырақ зерттеу нәтижелерін беруі мүмкін еді. Ол 11 ерікті қатысушыны тауып алғанға дейін іздеу жұмыстарын жүргізді. Бұл да өз қиындықтарын тудырды, себебі зерттеуге қатысушылардың көпшілігі басылған естеліктерге сенбей, керісінше, шетелдіктер естеліктерін жойған немесе олардың санасын бір жолмен басқарған деген түсінікке сенеді. 2003 жылы Клэнси Гарвардқа қарасты Манагуа қаласындағы Орталық Америка бизнес-әкімшілік институтында профессор болып жұмыс істеді. Кейін ол Никарагуадағы Гарвардқа қарасты Әйелдерді дамыту және көшбасшылық орталығының ғылыми директоры болды.