Кіріспе
Жафари мектебі, сондай-ақ Джафари мектебінің, Джафари фикхы (الفقه الجعفري) немесе Джафари заң ғылымы деп аталады, ол он екі және исмаили (Низариді қоса алғанда) шиит исламның ішіндегі заң ғылымының (фикх) көрнекті мектебі, ол алтыншы имам Джафар әл-Садықтың есімімен аталған. Иранда Джафари заң ғылымы конституцияға енгізіліп, елдегі басқару, заң шығару және сот жүйесінің түрлі аспектілерін қалыптастырады. Бұл сүнни заң ғылымының басым мәзхабтарынан ижтихадқа, сондай-ақ мұрагерлік, діни салықтар, сауда, жеке мәртебе және уақытша некеге немесе муттаға рұқсат беру мәселелерінде өзгешеленеді. 1959 жылдан бері Джафари заң ғылымына Әзһар университеті төрт сүнни мектеппен бірге "бесінші мектеп" мәртебесі берілді. Бұдан бөлек, ол Иордания монархының 2004 жылғы Амман хабарында тізілген сегіз мойындалған мәзхаптың бірі болып табылады және Суданның бұрынғы премьер-министрі Садық әл-Махди тарапынан қолдау алды. Джафари мектебі 16-18 ғасырларда Сафавидтердің Иранды шиит исламына көшіру кезеңінде Иранның мемлекеттік заң ғылымы ретінде қабылданды. Джафари мектебінің ізбасарлары негізінен Иран, Ирак, Әзірбайжан және Бахрейнде көпшілік құрайды, ал Сауд Арабиясының шығысында, Ливанның оңтүстігінде және Ауғанстанда ірі азшылықтар бар.
The Jaʿfarī school, also known as the Jafarite school, Jaʿfarī fiqh (الفقه الجعفري) or Ja'fari jurisprudence, is a prominent school of jurisprudence (fiqh) within Twelver and Ismaili (including Nizari) Shia Islam, named after the sixth Imam, Ja'far al Sadiq. In Iran, Jaʽfari jurisprudence is enshrined in the constitution, shaping various aspects of governance, legislation, and judiciary in the country. It differs from the predominant madhhabs of Sunni jurisprudence in its reliance on ijtihad, as well as on matters of inheritance, religious taxes, commerce, personal status, and the allowing of temporary marriage or mutʿa. Since 1959, Jaʿfari jurisprudence has been afforded the status of "fifth school" along with the four Sunni schools by Azhar University. In addition, it is one of the eight recognized madhhabs listed in the Amman Message of 2004 by the Jordanian monarch, and since endorsed by Sadiq al Mahdi, former Prime Minister of Sudan. The Ja'fari school was imposed as the state jurisprudence in Iran during the Safavid conversion of Iran to Shia Islam from the 16th to the 18th century. Followers of the Ja'fari school are predominantly found in Iran, Iraq, Azerbaijan and Bahrain where they form a majority, with large minorities in eastern Saudi Arabia, southern Lebanon and Afghanistan.
Ұсылы
Бұл ойлау мектебі ислам заңдарын табу үшін ижтихадты қолданады, яғни негізделген дәлелдермен аргументация жасау арқылы. Усулилер қасиетті көздерді тәуелсіз түсіндіруге қабілетті, жасырын Имамның өкілі ретіндегі мүжтахидтің рөлін баса көрсетеді, осы арқылы ол қоғамға басшылық етеді. Бұл заңдық түсіндірулердің өзгеретін жағдайлар мен уақыттың динамикасына бейімделуін қамтамасыз етеді. Бұл мектеп көбінесе шиалардың арасында кең таралған. Аятолла Рухолла Хомейни Джафари фиқһының білімтанудың субъективтігіне байланысты екенін атап көрсетті. Сәйкесінше, Джафари фиқһы дәстүрлі (объективті) және динамикалық (субъективті) фиқхты бекітеді. "Жавахер әл-Калем" атты белгілі еңбекте талқыланған динамикалық фиқх арқылы уақыт, дәуір және жас, сондай-ақ орын, мекен және жағдай ұғымдарын ескеру қажет, себебі ойлау мен шындықтың осы өлшемдері бұйрықтарды түсіндіру, ұғыну және олардан мағына шығару процесіне әсер етеді.
Ахбари
Бұл ойлау мектебі ижтихадқа шектеулі көзқараспен келеді. Бұл мектеп қазірге таяу дерлік жойылды, қалған ізбасарлары өте аз. Үндістан субконтинентінде кейбір жаңа акбарилер пайда болды, бірақ олар Бахрейннің ескі акбари қозғалысына жатпайды. Бұл наным шииттердің "Бада" ұғымымен одан әрі күшейтіледі, онда Құдай адамзат тарихы үшін нақты бағыт белгілемегендігі айтылады. Егер қажет деп тапса, Құдай адамзат тарихының бағытын өзгерте алады (Дегенмен, кейбір ғалымдар Бада' тағдырға қарсы келу емес деп тұжырымдайды).
Никах Мута
Ника мутта (نكاح المتعة) – он екі имамдық шиа исламында қолданылатын неке түрі, онда некенің мерзімі мен барымтасы алдын ала нақты айқындалып, келісілуі тиіс. Бұл ауызша немесе жазбаша түрде жасалатын жеке келісім-шарт. Некеге тұру ниетінің білдірілуі және шарттардың қабылдануы қажет (қалай никахта болса, солай). Зайди шииттері, исмаили шииттері және сунниттер ника мутта жасамайды.