Кіріспе

Стивен Далдридің 2002 жылғы фильмі

"Сағат" – Стивен Далдридің 2002 жылғы психологиялық драмалық фильмі. Басты рөлдерді Мерил Стрип, Джулианна Мур және Николь Кидман сомдады. Эд Харрис, Джон С. Райли, Стивен Диллейн, Джефф Дэниелс, Миранда Ричардсон, Эллисон Дженни, Тони Коллетт, Клэр Дейнс және Эйлин Аткинс қосалқы рөлдерде ойнады. Дэвид Хейрдің сценарийі Майкл Каннингхэмнің 1999 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған, осы аттас романы негізінде жазылған. Фильм 2002 жылғы Рождество күні Лос-Анджелес және Нью-Йорк қалаларында көрсетілді, ал екі күннен кейін, 27 желтоқсанда АҚШ-та шектеулі көрсетілімге шықты, кейін 2003 жылдың қаңтарында кеңейтілді. Фильмге сыншылар жағымды баға берді, "Сағат" тоғыз "Оскар" сыйлығына ие болды, оның ішінде "Үздік фильм" және Николь Кидман "Үздік әйел актер" номинацияларын жеңіп алды. Фильм мен роман 2022 жылы осы атпен операға қойылды.

Негізгі идея

Вирджиния Вулфтың 1925 жылғы «Миссис Даловей» романы үш өмірді байланыстырады. 2001 жылы Нью-Йорктік Клариса Вон (Стрип) өзінің ұзақ жылдардан бері СПИД-ке шалдыққан досы және ақын Ричардқа (Харрис) арналған марапаттау кешін дайындап жатыр. 1951 жылы Лора Браун (Мур) – жүкті Калифорниялық үй шаруасының иесі, қазір бақытсыз некеде. 1920 жылдардағы Англияда Вулф (Кидман) жұмысын аяқтауға тырысып, депрессиямен күреседі.

Сюжет

1941 жылы Вирджиния Вульфтің Оуз өзенінде суға батып өлімі көрсетілген бастапқы және соңғы сахнелерді есептемегенде, фильм үш әр түрлі онжылдықтағы бір күнді қамтиды, және үш әйелдің тағдырын бақылайды: 1923 жылғы Вирджиния Вульф, 1951 жылғы Лора Браун және 2001 жылғы Клариса Воган. Көрсетілімдер осы үш әйелдің өміріне кезекпен оралып тұрады. Төмендегі сюжеттің қысқаша мазмұны жеңілдетілген және фильмдегідей емес, хронологиялық тәртіппен берілген.

1923 жыл

Вирджиния Вулф Лондонның сыртындағы Ричмонд қаласындағы үйінде «Миссис Даллоуэй» кітабын жазуға кірісті. Вирджиния бірнеше рет жүйке құрылысына ұшырап, депрессиядан әуеліп жүреді. Ол үнемі қызметшілері мен күйеуі Леонардтың бақылауында болады, ол оған жақын болу үшін үйде «Хогарт Пресс» баспа бизнесін ашқан. Вирджинияның әпкесі Ванесса және оның балалары – Джулиан, Квентин мен Анжелика түстен кейін қонаққа келеді. Олар Ванессаның Лондондағы өмірі мен Вирджинияның психикалық күйі туралы әңгімелеседі. Вирджиния Ванесса сияқты Лондонға қоныстануды армандайды. Ванессаның балалары өлген құсты табады. Вирджиния мен Анжелика құсқа жерлеу рәсімін өткізеді. Вирджиния құстың қасына жатып, оның көзіне қарайды. Ол өзінің қайғы-қасіреті мен өлімін сол құстың бейнесінде көреді, өзінің жағдайындағы азапты сезінеді. Барлығы үйге кіріп, Вирджиния кітабын жазуын жалғастырады. Ол басты кейіпкерін өлтіруді жоспарлаған, бірақ оның орнына кітаптағы басқа бір тұлғаны өлтіруге шешім қабылдайды. Ванесса кетпес бұрын Вирджиния оны құмарлықпен сүйеді. Вирджиния олардың қалуын және әпкесінің өмірін тілегені анық көрінеді. Олар кеткен соң Вирджиния теміржол станциясына қашып, Лондонға баруға асығады. Леонард оны тоқтатуға келгенде, олар арасында дау туады. Ол Ричмондтың оның психикалық ауруын басу үшін таңдалғанын, ал өзінің оның өмірін өз қолымен жояды деген қорқынышта өмір сүретінін айтады. Вирджиния өзі де сол қорқынышпен өмір сүретінін, бірақ өзінің тағдырын өзі шешуге құқылы екенін, тіпті өліміне апаратын болса да, Ричмондтағы тұншығудан гөрі Лондонды артық көретінін жауап береді. Леонард қайғымен келісіп, олар үйге оралады, онда Вирджиния қайтадан жазуға кіріседі. Леонард одан кімнің өлуі керектігін сұрайды. Вирджиния: «Қалғанымыз өмірді бағалау үшін». Леонард кімнің өлетінін сұрайды, ал Вирджиния: «Ақын, болашақты көре білуші».

1951 жыл

Екінші баласын күтіп отырған Лора Браун күндерін Лос-Анджелестегі үйінде кішкентай ұлы Ричимен бірге өткізеді және миссис Даллоуэйді оқып, күнделікті өмірден қашады. Ол күйеуі Дэнге Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үйленді. Сырттай олар американ арманымен өмір сүріп жатқандай көрінеді, бірақ ол терең қайғыға батқан. Ол Ричимен бірге Дэннің туған күніне торт жасайды, бірақ торт жасау сәтсіз аяқталады. Көршісі Китти Лорадан, ол ауруханада емделіп жатқанда, итіне тамақ беруін сұрайды. Китти операцияның себебін, бала сүюге мүмкіндік таппағанын, соның салдарынан толыққанды ана бола алмайтынын айтады және әйел ана болғанға дейін толыққанды емес деп ойлайтынын жеткізеді. Китти көңілді болуға тырысады, бірақ Лора оның қайғысын және үрейін сезінеді де, оны құшақтайды. Лора осы мейірімділік әрекетін құштарлықпен сүйіске айналдырады; Китти кейін сүйіске қатысты ештеңе айтпай, әдептілікпен кетеді. Лора мен Ричи тағы бір тортты сәтті жасап, тазалық жұмыстарын аяқтап, содан кейін ол Ричиді бала күтімімен Миссис Латчқа тастап кетеді. Ричи анасынан ажырасып, қайта оралмайды деп қорқып, жылап, оның соңынан қуып жетеді. Лора қонақ үйге орналасады, онда өзін-өзі өлтіруді жоспарлайды. Лора бірнеше дәрінің құтысын және миссис Даллоуэйді сөмкесінен алып, оқуға кіріседі. Ол ұйықтап, қонақ үй бөлмесінің суға батып, дерлік суға ұшырауы туралы арман көреді. Оянғанда, ойы өзгереді, қарнына қол қойып, жылайды. Ол Ричиді көтеріп сүйеді, олар үйге оралып, Дэннің туған күнін тойлайды. Дэн ризашылықпен, осы отбасылық бақыт туралы арман соғыс жылдарында оны күшпен ұстап тұрғанын айтады, Лораның наразылығына ешқандай назар бөлмейді.

2001 жыл

Клариса Воган, Нью-Йорк қаласындағы әдеби редактор, романның басты кейіпкерімен аттас. Ол күні бойы досы және бұрынғы жары Ричардтың құрметіне кеш дайындаумен айналысады. Ричард – көңіл күйі жиі өзгеретін, СПИД-пен ауыратын ақын және жазушы, ол маңызды әдеби сыйлық алуға тиіс. Клариса студенттік жылдары Ричардпен қарым-қатынаста болған, бірақ соңғы 10 жылды әйел серігі Салли Лестермен бірге өткізіп, Ричардтың ауруына да қамқорлық жасады. Ричард Кларисаға өмірге тек оның қалауы үшін ғана тірі қалғанын, ал сыйлықтың мәні жоқ екенін айтады, себебі ол оның еңбегінен гөрі ауруын мойындау үшін берілген. Ол оны көңіл көтеруге тырысады. Ричард Кларисаны жиі "Миссис Даловей" деп атайды – оның аттасы, – өйткені ол Вулф кейіпкері сияқты өз өмірінен ауытқиды. Клариса үйге оралады, Ричардтың бұрынғы жары Луис Уотерспен кездесіп, таңғалады, ол мерекеге оралған екен. Луис пен Клариса Ричардтың олардың нақты өмірін романында пайдалануы және Кларисаның "жайылып бара жатқандай" сезімі туралы әңгімелеседі. Кларисаның қызы Джулия дайындалуға көмектесу үшін үйге келеді және Клариса өмірінің жастық шағындағы бақытына қарағанда бекер және жалған сезілетінін мойындайды. Клариса Ричардты кешке алып бара жатқанда, монтаждан Ричардтың 1951 жылғы жас бала екені белгілі болады. Өте қайғыға батып, ол Кларисаға өмірінің қалған бөлігін құрайтын "сағаттарға" шыдай алмайтынын айтады, содан кейін оның көз алдында терезеден құлап, өзіне қол жұмсайды. Кейінірек сол түні Ричардтың анасы Лора Браун Кларисаның пәтеріне келеді. Лора отбасын тастап кетуі Ричард үшін қатты жарақат болғанын біледі, бірақ Лора қызы туғаннан кейін отбасын тастап кетуі өзін-өзі өлтіруден жақсы шешім болғанын айтады. Ол отбасына келтірген ауыртпалығы үшін кешірім сұрамайды және таңдауы жоқ нәрсе үшін өкінудің қатесін көре алмайтынын мәлімдейді. Ол ешкім оны кешірмейтінін мойындайды, бірақ түсіндірме береді: "Бұл өлім еді. Мен өмірді таңдадым". Фильм Вирджинияның суға батып, өзін-өзі өлтіруімен аяқталады, соңынан дауыс қосылады: "Әрқашан арамыздағы жылдар. Әрқашан жылдар. Әрқашан махаббат. Әрқашан сағаттар."

Кассалық жинақ

«Сағаттар» 2002 жылы Рождество күні Нью-Йорк пен Лос-Анджелесте көрсетілімге түсті және екі күннен кейін АҚШ пен Канадада шектеулі прокатқа шықты. Алғашқы екі аптада он бір экранда 1,070,856 доллар жинады. 2003 жылдың 10 қаңтарында 45 экранға, ал келесі аптада 402 экранға кеңейтілді. 14 ақпанда АҚШ пен Канададағы 1003 кинотеатрда кең прокатқа шықты. 25 миллион долларлық бюджетпен фильм АҚШ пен Канадада 41,675,994 доллар, ал шетел нарықтарында 67,170,078 доллар жинап, жалпы әлемдік кассалық табысы 108,846,072 долларға жетті. Бұл 2002 жылғы ең табысты фильмдердің 47-і болды. Metacritic сайтында фильмнің орташа бағасы 100 балдық шкала бойынша 80 балды құрады, бұл 40 сыншының пікіріне негізделген және «жалпы алғанда жағымды пікірлер» дегенді білдіреді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ то F шкаласы бойынша «B−» бағасын берді. Time журналынан Ричард Шикель фильмнің қарапайым кейіпкерлерді сомдауын сынға алып, «Сағаттарды көріп отырғанда, көрермен Кидманның романшыға ұқсау үшін таққан өкінішті протездік мұрынына тым көп назар аударатынын байқайды. Сондай-ақ сценарий авторы Дэвид Хейр мен режиссер Стивен Далдридің өткір ойлы Вулфты неге бақытсыз адамға айналдырғанын ойлап қалады» деді. Ол сондай-ақ фильмнің ашық саяси тұрғыдан бағытталғанын сынға алды: «Бірақ бұл фильм әйелдердің құрбандыққа түсуін жақсы көреді. Мурдың Лорасы 50-ші жылдардың қала маңындағы жазық жерлерінде тұтқындалған, ал Стриптің Кларисасы Лораның гомосексуал ұлына (Эд Харрис, өте жағымсыз рөлде) үмітсіз махаббатпен байланысты, ол ЖИТС-тен зардап шегіп, анасының көп бұрын тастап кеткеніне байланысты ашуға толы. Фильмнің күрделі құрылымына қарамастан, бұл тым қарапайым көрінеді. Немесе, мүмкін, біз оны мақсатқа бағытталған деп айтуымыз керек пе? Бұл олардың өміріне мән беруге немесе Филип Гласстың білмейтіндей қатал және көңілсіз фильмге тереңдік беруге жеткіліксіз. The New York Times газетінен Стивен Холден фильмді «теңізге терең қозғалтатын» және «көрнекі адаптацияға адал» деп сипаттап, «Өзін-өзі өлтіру фильмнің үш кейіпкерін азғырса да, «Сағаттар» - бұл өте қайғылы фильм емес. Оның көздері ашық, салмақты және көркемдік тұрғыдан жақсы жазылған және ойналған. Гласстың минималистік музыкасы, ғарыштық абстракция ауасымен, уақыт кедергілерін бұзатын фильм үшін тамаша байланыс құралы болып табылады». Сан-Франциско Хроникасынан Мик ЛаСалл: «Режиссер Стивен Далдри киноның керемет мүмкіндіктерін пайдаланып, Каннингем бетке айта алмайтын немесе жазбада шамамен келтіретін «Сағаттардың» аспектілерін жүзеге асырады. Нәтижесі сирек кездесетін нәрсе, әсіресе романының қаншалықты жақсы екенін ескерсек, фильм кітаптан гөрі толық және терең. [Дэвид Хейр] түпнұсқа материалды тұтастығын бұзбай, оның мағынасын бұрмаламай, драмды түрде қалай өзгерткеніне таң қалуға болады. Каннингемнің [романы] сағыныш, орта жастағы қорқыныш және үлкен құпияның ортасында кішкентай сана болу сезіміне тиді. Бірақ Далдри мен Харэнің [фильмі] осы ноталарды естіп, көрермендерді олармен бірге қуандырады». Rolling Stone журналынан Питер Траверс «кейде әдеби мақтанға сүрініп кетеді» деп ойлаған фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді. Ол актерлік шеберлікті мақтап, «Кидманның актерлігі керемет, құмарлық пен сезімге толы, Мур Лораның ұлымен бірге болған сахналарда (Джек Ровелло, ерекше бала актер) жанға батады. Стрип - керемет жасаушы, сөз бен әлем арасындағы кеңістікте кейіпкерді қалыптастырады. Осы үш актриса «Сағаттарды» тамаша туындыға айналдырады». The Observer журналынан Филип Френч оны «көзді жаулайтын, көңілді түсіретін, назарды талап ететін және оған сыйақы беретін фильм» деп атады. Ол «өнер көрсетулері керемет» деп ойлады, бірақ Филип Гласстың музыкасын «сабырсыз» және «күшейтілген» деп тапты. Стив Персалл Санкт-Петербург Таймс газетінде «бұл өткен жылдың ең жақсы жасалған фильмі, мен оны қайтадан көргім келмейді. Орындаулары мінсіз, сценарийі ақылды, жалпы көңіл-күйі үнемі күңгірт. Бұл фильмге құрметпен қарау керек, оны қабылдауға болмайды және оның шеберлігінен басқа ешқандай себеппен қызығуға болмайды» деді. The Guardian газетінен Питер Брэдшоу фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді және «Бұл экстраполяцияның батыл әрекеті және бір уақытта бір ғаламды ғана ұстай алатын көптеген фильмдерден нақты кету. Далдридің тудырған қойылымдары барлығы күшті: тығыз басқарылатын, бірқалыпты және қатал саздықпен бірге қойылады. Соңғы бөлімде бірін ұсыну оның формалды батыллығын әлсіретеді, бірақ эмоциялық соққы береді. Ол жан...».

Саундтрек

Фильмнің Филип Гласс жазған музыкасы BAFTA сыйлығын «Ең үздік фильм музыкасы» номинациясы бойынша жеңіп алды және «Ең үздік түпнұсқа музыка» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына, ал «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. Саундтрек альбомы «Қозғалыс суреті, теледидар немесе басқа визуалды медиа үшін ең жақсы саундтрек альбомы» номинациясы бойынша «Грэмми» сыйлығына ие болды.