Кіріспе

Сомерс класының эсминшісі

Екінші USS Сампсон (DD 394) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Сомерс класының эсминшісі. Ол испан-американ соғысы кезінде Сантьяго-де-Куба шайқасындағы жеңісімен танымал болған контр-адмирал Уильям Томас Сампсонның құрметіне аталған. Сампсон 1936 жылдың 8 сәуірінде Мэн штатындағы Баф темір зауытында салынды, 1938 жылдың 16 сәуірінде теңізге спускалды, Луиза Смит Тейердің қолдауымен, ал 1938 жылдың 19 тамызында Бостон теңіз кеме жасаушылығында қызметке кірісті.

Соғысқа дейінгі кезең

Қазан және қараша айларында Еуропа суларында сынақтан өткеннен кейін, «Сампсон» Бостонға, Массачусетс штатына оралды, онда ол АҚШ Флотилінің Шабуылдық күштеріне бекітілді. «Сампсон» 1939 жылғы 8 наурызда Бостоннан Куба және Пуэрто-Рико жағалауларында өткен біріктірілген флоттық маневрлерге қатысу үшін теңізге шықты. Ол осы міндеттен 12 сәуірде Вирджиния штатының Йорктаун қаласына оралды, 20 сәуірде Хэмптон Роудстен шығып, АҚШ-тың батыс жағалауына бағыт алды. 1939 жылғы 12 мамырда Калифорния штатының Сан-Диего қаласына жетіп, келесі жылды батыс жағалауда флоттық тактиканы үйренумен өткізді, 1 сәуірден 20 маусымға дейін Гавай аралдарында Шабуылдық күштің біріктірілген жаттығулары мен маневрлеріне қатысты. 5 шілдеде Сан-Диегодан шығып, 20-сы күні Вирджиния штатының Норфолк қаласына жетті. Содан кейін ол 14 қарашадан 15 желтоқсанға дейін Кариб теңізінде жүзіп, Ұлыбританияның Батыс Индиясының экономикалық сараптамасын жүргізіп жатқан үкіметтік миссияны тасымалдады. «Сампсон» Норфолктан операцияларын жалғастырып, Кариб теңізінің түрлі порттарында бейтараптық патрульдік миссияларын орындады, тіпті Ньюфаундлендтің Пласенсия шығанағына дейін жетті. 1941 жылғы 3 қыркүйекте ол Бостон портынан конвойларды сүйемелдеу және Ньюфаундлендтен Исландияға қарай жүретін кеме жолдарында жаудың су асты қайықтарын іздеу үшін теңізге шықты. Ол 16 қыркүйекте Исландияның Хвалфьордур портына жетіп, 23 қазанда порттан шығып, 4 қарашада Бостонға жеткен сауда конвойының эскорт тобында болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауы және АҚШ-тың соңынан соғыс жариялауынан кейін, «Сампсон» 1941 жылдың 23 желтоқсанынан 1942 жылдың 12 қаңтарына дейін Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласында «Уоррингтон» (DD 383) эсминецімен бірге патрульдік сапарға шықты. «Сампсон» 17 қаңтарда Балбоаға келді және сол жерде орналасқан Оңтүстік-Шығыс Тынық мұхиты күштеріне қосылды. Ол 25-29 қаңтар аралығында Панама шығанағындағы Сан-Хосе аралынан батысқа қарай 12 миль қашықтықта «Старди» кемесімен соқтығысқаннан кейін 24 қаңтар түнінде батып кеткен S 26 (SS 131) су асты кемесін іздеуге қатысты. 1 ақпанда ол Балбоадан он екі әскери кемеге сүйемелдеп шықты. 12 ақпанда ол Маркиз аралдарын тексеру үшін конвойдан бөлініп кетті. 18 ақпанда Бора-Бораға жетіп, 9 наурызға дейін Теавани портынан қарауылдады. Содан кейін ол «Трентон» крейсерімен бірге Панамаға бағыт алды және 23 наурызда Балбоаға жетті. Келесі жылы «Сампсон» Балбоадан Оңтүстік Америка жағалауына дейін бірнеше рет патрульдік сапарлар жасады, Эквадордағы Гуаякиль, Чилидегі Вальпараисо және Перудегі Кальяо сияқты порттарға атырып өтті. Ол Балбоадан Қоғам және Галапагос аралдарына сүйемелдеп жүзіп жүрді. «Сампсон» Оңтүстік Америка жағалауы бойынша соңғы сапарынан Балбоаға 1943 жылдың 7 мамырында оралды және 23 мамырда Ноумеяға (Жаңа Каледонияға) 13 маусымда жеткен әскерлер конвойының сүйемелдеушілерінің бірі ретінде порттан шықты. Келесі күні ол Бора-Бораға, Қоғам аралдарына бағыт алды және 8 шілдеде Ноумеяға әскер кемелерінің конвойымен оралды. Екі күннен кейін ол Америка Самоасының Паго-Паго маңындағы кездесу орнына бағыт алды, онда «Уоррингтон» эсминецімен кездесті, содан кейін 20-сы күні Перл-Харборға жетті. 27 шілдеде екі эсминец Перл-Харбордан шығып, Австралияға баратын төрт әскери кемені сүйемелдеп, 8 тамызда Сиднейге жетті. Келесі күні ол жолға шығып, 1943 жылдың 12 тамызда Ноумеяға (Жаңа Каледонияға) жетті. Келесі айларда «Сампсон» өз операцияларын Ноумея мен Эспириту Санто (Жаңа Гебрид аралдары) арасында кезекпен жүргізді, Гуадалканалға немесе Флорида, Соломон аралдарындағы Пурвис шығанағына сүйемелдеп сапарлар жасады. 2 және 3 қазан түнінде Ноумеядан Эспириту Сантоға конвойды сүйемелдеп бара жатқанда, ол жаудың су асты кемесіне атқылады және кеме суға батып кеткеннен кейін тереңдік зарядтарын тастады.

1944 жыл

1944 жылғы 15 наурызда «Сэмпсон» эскорт тасымалдаушыларын – «Натома Бэй» (CVE 62) және «Манила Бэй» (CVE 61) – сүйемелдеген төрт эсминецтің бірі ретінде Эспириту-Сантодан шықты. Сол күні құрамаға төрт линкор және тағы да бірнеше эсминец қосылды. Бұл күш 20 наурызда Жаңа Ирландиядағы Кавиенг және жақын маңдағы әуежайларын әуе және теңізден бомбалауға кірісті, ал 4-ші теңіз жаяу әскер полкі қарсылықсыз Эмирау аралына қонды, ол Жаңа Ирландияның солтүстік жағалауын бақылауға мүмкіндік беретін база болатын. «Сэмпсон» Кавиенгке қарсы шабуылдар жасаған эскорт тасымалдаушыларын күзетіп, Эмирауға күш-жабдықтар конвойын сүйемелдегеннен кейін Флорида аралындағы Порт-Пурвиске келді және одан Эспириту-Сантоға жеткізді. 11 сәуірде ол Кук рифінде қиын жағдайда қалған «Титан» сауда кемесінің қарулы күзетшілер тобын қабылдап, оларды Жаңа Гебридтердегі Эфате аралындағы Порт-Хаванада «Селтикке» өткізді. «Сэмпсон» 17 сәуірде Порт-Хаванадан шығып, «Атасеозаны» Кукум жағасына жеткізгеннен кейін 20 сәуірде Гуадалканалға келді, 25 сәуірде Жаңа Британия аралындағы Борген шығанағына жеткен әскер кемелеріне қосылды. Гуадалканал мен Борген шығанағы арасындағы тағы бір конвойды күзеткеннен кейін ол Жаңа Гвинеядағы Милн шығанағына жетіп, 11 мамырда келді. Ол жерде 7-ші флотқа қосылды және 20 мамырда Жаңа Гвинеядағы Судест мүйісінде 77-ші жедел топтың командирі контр-адмирал У.М. Фехтелердің штаб-квартирасына айналды. 22 мамырда Гумбольдт шығанағына, Голландияға, Жаңа Гвинеяға ауысты. Үш күннен кейін 41-ші АҚШ армиясы дивизиясының қолбасшысы генерал-майор Хорас Фуллер штабымен бірге «Сэмпсонға» келді. Контр-адмирал Фехтелер теңіз күштеріне және Шойтен аралдарындағы Биак аралына қонудың десанттық аспектілеріне басшылық етті, ал генерал-майор Фуллер құрлықтағы күштерді басқарды. Жедел топ сол күні кешке жөнелді, ал «Сэмпсон» 27 мамыр күні таңертең шабуыл жасағымен келді. Теңізден бомбалаудан кейін әскерлердің алғашқы тобы қонды. Крейсерлер жапондық әуежайдың батыс жағындағы ұшу-қону жолағын атқылады, ал эсминецтер қону аймағына жақын нысаналарға шабуыл жасады. 27 мамыр күні түстен кейін төрт қозғалтқышты жапон ұшағы байқалды және кемеде де, жағалауда да әуе шабуылына қарсы қарумен атылды. Екеуі жойылды, біреуі түтін шығарып ұшып кетті. Төртінші ұшақтың пилоты «Сэмпсонға» шабуыл жасауға тырысты, бірақ әуе шабуылына қарсы оқтар оның қанатының бір бөлігін атып түсірді. Бұл шабуылдаушы «Сэмпсонның» көпірінен өтіп, суға түсті және SC 699 су асты кемесіне тиіп, өрт пен зақым келтірді. 1707-де «Сэмпсон» сегіз LST және басқа бірнеше кемемен бірге кетіп, келесі күні Гумбольдт шығанағына жетті. «Сэмпсон» 5 маусымда Кэп-Сюдестен Кристобальға, Канал аймағына жөнелді. Үш күннен кейін ол генерал Таскер Х. Блис атты әскер тасымалдаушысына сүйемелдеп жүзіп, 4 шілдеде Нью-Йорк теңіз жағасына келді. Ол капитан Х.Т. Ридтің штаб-квартирасына айналды, 19 шілдеде 63-ші жедел топтың командирі болды және 21 шілдеде трансатлантикалық конвойды сүйемелдеуге дайындалу үшін Хэмптон Роудсқа ауысты. Үш күннен кейін ол 13 тамызда Тунистегі Бизертеге жеткен UGS 49 конвойының штаб-квартирасы ретінде жөнелді. 1944 жылғы 8 қыркүйекте Нью-Йоркке оралып, батысқа қарай конвойды күзетіп, төрт рет Жерорта теңізіне барып, 1945 жылғы 19 мамырда Бостонға келді. 1945 жылғы 1 шілдеде ол Чесапикке қарай жүзіп кеткенге дейін Бостон теңіз жағалауында болды. 3 шілдеде Мэриленд штатының Аннаполис қаласына келіп, оқу-жаттығу сапарына аттанды. 7 шілдеде Куба, Пуэрто-Рико және Вирджиния мүйістерінде 30 шілдеге дейін Хэмптон Роудсқа жеткенге дейін ұрыс жаттығулары үшін жедел топпен бірге теңізге шықты. Ол 19 тамызда Норфолктен Гуантанамо шығанағынан оқу операциялары үшін қайта жөнелтілді және 16 қыркүйекте Филадельфия теңіз кеме жасаушы зауыдына қайта оралды. 1945 жылғы 1 қарашада әскери қызметтен шығарылды, 28 қарашада әскери-теңіз флотының тізімінен алынды және 29 наурызда 1946 жылы металл тескілеуге сатылды. «Сэмпсон» екінші дүниежүзілік соғыста атқарған қызметі үшін бір «жауынгерлік жұлдызға» ие болды.