Кіріспе
Ян Якуб Колски (1956 жылдың 29 қаңтарында туған) – поляк кинорежиссері, оператор және жазушы.
Ерте өмір және мансап
Колски Вроцлав қаласында дүниеге келді және кино өнерімен тығыз байланысты отбасынан шыққан. Оның әкесі Роман Колски және әпкесі Ева Пакульска фильмдерді монтаждаушы болған. Оның ағасы, Влодзимиер Кольский, өндіріс менеджері. Оның әкесінің әкесі кино продюсері болған. Колскидің әйелі Гражина Блечка Колска – актриса. Он бір жасынан он төрт жасқа дейін Колски Томашов Мазовецки және Лодзь қалаларына жақын орналасқан Попилевы деген шағын ауылда тұрды. Сол жылдар оның кейінгі фильмдеріне шабыт көзі болды. 1970 жылдардың соңында ол туған қаласындағы телеарнада бастапқы қызметтерден өсіп, бас оператор болды. Содан кейін ол Лодзьдегі танымал кино мектебінде кинематографияны оқыды, қазір ол сценарий шеберханасын жетекшілік етеді. 2007 жылы ол кино өнері саласында докторлық диссертациясын қорғады. Ол сонымен қатар Анджей Вайда атындағы Кинорежиссура магистрлік мектебінде лекция оқиды.
Шығармалары
1980 жылдары Колски жиырмаға жуық қысқа фильм түсірді, соның ішінде «Umieranko» (Көлігі жоқ), «Najpiękniejsza jaskinia świata» (Әлемдегі ең әдемі үңгір), «Mały dekalog» (Кішкентай он буырма), «Nie zasmucę serca twego» (Мен сені ренжітпеймін), «Jak mnie kochasz?» (Мені қалай жақсы көресің?), «Szkoła przetrwania» (Тіршілік мектебі), «Pałkiewicz ma rację» (Палкиевич дұрыс айтады), «Słowiański świt» (Славян таңы), «Ładny dzień» (Жақсы күн), «Idź» (Жүр). Қысқа фильмдер Польшада көптеген сыйлықтарға ие болды. Колскидің көптеген қысқаметражды фильмдері тау шаруашылығы мен үңгірлерді зерттеуге деген құмарлығын көрсетті, осылайша ол «Польша кинематографиясының каскадері» деген лақап атын алды. Соңғы кезде Колски Азия мен Оңтүстік Америкаға саяхаттары барысында «Zobaczyc jak najwiecej» (Барын көру), «Gdzie jestes Paititi?» (Сен қайдасың, Пайтити?) және «Między rajem a ziemią» (Жұмақ пен жер арасында) атты үш фильм-күнделік жасады. Колскидің алғашқы көркем фильмі «Pogrzeb kartofla» (Картопты жерлеу) 1990 жылы Попилавада түсірілді және ол Колскидің анасының әкесі Якуб Севчик туралы нағыз оқиғаға негізделген. Осы фильмде, сондай-ақ оның келесі фильмдерінде Колски әлемге деген өзінің ерекше көзқарасын, сонымен қатар сиқырды қолданды және поляк киносында «сиқырлы реализм» бағытының негізін қалаушы саналады. Содан бері Колски көптеген фильмдер түсірді, олардың көпшілігі сол ауылда немесе мифтік елді мекендерде өтеді. Олардың арасында: «Pograbek» (Малыңкі), «Magneto», «Jańcio Wodnik» (Джонни Су), «Cudowne miejsce» (Ғажайып орын), «Grający z talerza» (Тарелкадан ойнау), «Szabla od komendanta» (Командирдің қылышы, Болат мұрасы) және «Historia kina w Popielawach» (Попилавадағы кино тарихы), олардың барлығы Колскидің өзінің сценарийлеріне негізделген. 1994 жылы «Jańcio Wodnik» Котбус кинофестивалінде «Findling» сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылы түсірілген «Daleko od okna» (Терезеден алыс) фильмі Колскинің фильмографиясында жаңа тарау ашты. Сезари Харасимович жазған сценарий Холокост туралы жазған Ханна Краллдың шынайы өмірінен алынған. Оның келесі жұмысы «Pornografia» (Порнография) Витольд Гомбровичтің осы аттас романына негізделген. «Jasminum» және «Afonia i pszczoły» (Афония мен аралар) атты келесі екі фильм оның өзінің түпнұсқа сценарийлеріне негізделген, ал «Wenecja» (Венеция) оның соңғы фильмі Влодзимиер Одоевскийдің қысқа әңгімесіне негізделген. Колски теледидармен де жұмыс істеді, оның көптеген фильмдері мен басқа да туындылары осы орта үшін жасалған. Ол теледидар үшін бірнеше пьеса жазды, соның ішінде «Bajka o bardzo lekkim chlebie» (Аралық жеңіл нан туралы ертегі), «Skrzypki» (Скрипкалар), «Noga dla Józefa» (Жозефке аяқ) және «Kamera marzen» (Арман камерасы), олар негізінен балаларға арналған. Басқалары, мысалы, «Wyspa róż» (Гүл аралы) және «Diabeł przewrotny» (Тағы да шайтан) - Колскидің алғашқы пьесаларының бейімделуі. Колски сонымен қатар бірнеше жарнамалық роликтерді, бейнеклиптерді және «Małopole, czyli świat» (Малополь, немесе әлем) атты телесериалды түсірді. Колскидің әдеби шығармаларына екі кітапта жиналған қысқа әңгімелер кіреді – «Jańcio Wodnik i inne nowele» (Джонни Су және басқа да әңгімелер) және «Mikroświaty» (Микро әлемдер); «Kulka z chleba» (Нан шаршасы) романы; және балаларға арналған «Jadzia i małoludki» (Жадзия және кішкентай адамдар) кітабы. Колски Польшада және шетелде көптеген сыйлықтарға ие болды. Оның халықаралық жетістіктерінің бірі – 1995 жылы Токио кинофестивалінде «Grający z talerza» (Тарелкадан ойнау) үшін арнайы сыйлық. 2000 жылы ол Еуропа кино академиясының мүшесі болды. 2000 жылы түсірілген «Daleko od okna» (Терезеден алыс) фильмі 23-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысты.