Кіріспе

Мысырлық әулие және шейіт

11 қараша (Шығыс православие және Рим-католик шіркеулері)

Менас 285 жылы Мысырда, Мемфис маңындағы Никиу қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы аскетизмді ұстанатын христиандар болған, бірақ көп уақыт бойы балалары болмады. Оның әкесінің аты Евдоксий, ал анасының аты Евфемия еді. Исаның анасы Мәриямның мерекесінде Евфемия, Мәриям бейнесінің алдында, Құдайдан ұл сыйлап беруін тілеп, жас төгіп дұға етіп отырды. Бейнеден «Амин» деген дауыс естілді. Бірнеше айдан кейін Евфемия ұл тауып, оған Менас деп ат қойды. Дегенмен, кейбіреулер оның тағайындалуы Алжирде болғанын айтады.

Ескерткіштер

Менасты өлтірген сарбаздар оның денесін үш күн бойы өртеді, бірақ денесі зардап шекпеді. Менастың қарындасы сарбаздарға пара беріп, мәйітін алып кетуге мүмкіндік алды. Ол Александрияға бағытталған кемеге мініп, мәйітін шіркеуге қойды. Азаптау аяқталғаннан кейін, Александриялық Афанасийдің паптығы кезінде папаға періште аян беріп, Менастың денесін түйеге тиеп, Ливия шөліне баруға бұйрық берді. Александриядан алыс емес, Мариоут көлінің шетіндегі су құдығының жанында түйе тоқтап, қозғалмай қалды. Христиандар мұны Құдайдың белгісі деп қабылдап, мәйітті сол жерге жерледі. Пентаполистің берберлері Александрия төңірегіндегі қалаларға қарсы көтерілді. Халық оларға қарсы дайындалып жатқанда, римдік әкім Менастың денесін құтқару үшін және оны қорғау үшін жасырын түрде алып кетуге шешім қабылдады. Менастың батасымен әкім берберлерді жеңіп, жеңіспен оралды. Бірақ ол мәйітті бұрынғы орнына қайтармай, Александрияға алып кетуді жоспарлады. Олар кері жолда Мариоут көлінің жанынан өтіп бара жатқанда, мәйітті тасымалдаған түйе тізе бүгіп, қозғалмай қалды. Олар мәйітті басқа түйеге тиеді, бірақ екінші түйе де қозғалмады. Әкім соңында мұның Құдайдың бұйрығы екенін түсінді. Ол шірімейтін ағаштан табыт жасап, оның ішіне күміс сандық қойды.

Құрмет

Бұл әңгіменің көптеген нұсқаларында қабірдің орналасқан жері жергілікті бағушының керемет түрде қайта табуына дейін ұмытылған делінеді. Сол жерде қойларын бағып жүрген бағушының бір қозысы жерге құлап, ауырып қалды. Ол тұруға тырысып, күрескенде, терісі айықты. Бұл оқиға жылдам тарады, осы жерге келген науқастар жерде жатып-жатып ауруларынан жазылып кетті. Эфиопиялық Синаксариумда Константин I өзінің ауру қызын емделу үшін бағушыға жібергені, қызының Менастың денесін тапқаны айтылады, содан кейін Константин сол жерде шіркеу салуды бұйырды. Кейбір нұсқаларда Константинның орнына V ғасырдың соңындағы император Зенон келтіріледі, бірақ археологтар қазба жұмыстары нәтижесінде негізді IV ғасырдың соңына жатқызады. Зенонның нұсқасына сәйкес, оның қызы тері ауруымен (алапеспен) ауырған, кеңесшілері оған сол жерді сынап көруді ұсынған, ол да солай істеді. Түнде Менас қызға көрініп, денесі сол жерде жерленгенін хабарлады. Ертесіне Зенонның қызы жазылып, көргенін қызметшілеріне айтты. Зенон дереу Минаның мәйітін қазып шығарып, сонда собор салуды бұйырды. IV ғасырдың басында шейіт болғаннан кейін, Менас керемет емдік қабілеттерімен танымал болды. Әйіз Менасқа табыну орталығы Александрияның жанындағы Абу Менада орналасқан. Христиан әлемінің түкпір-түкпірінен келген науқастар бұл қалаға келіп, Менастың шаفاعты арқылы жазылып, ол «Ғажайыптар жасаушы» деп аталды. Бүгінде археологтар Жерорта теңізі маңындағы Германиядағы Гейдельберг, Италиядағы Милан, Хорватиядағы Далмация, Франциядағы Марсель, Судандағы Донгола, Англиядағы Меолс (Чешир), қасиетті Иерусалим, сондай-ақ қазіргі Түркия мен Эритрея сияқты елдерден Менастың есімі мен суреті бейнеленген көптеген кішкентай саз балғаларды (немесе киелі су немесе май құюға арналған құтыларды) табады. Саяхатшылар осы құтыларды сатып алып, туыстарына сыйлап әкелген.

Қамқорлық

Менас көптеген неміс және швейцариялық қалалардың қасиетті қамқоршысы. Ол саяхатшылар мен саудагерлерді қорғаушы ретінде құрметтелген. Әулие Менас түрлі ауруларды емдеу қабілетімен де белгілі.

Иконография

Мәннасты көбінесе екі түйенің арасында бейнелейді, аңызға сәйкес, оның денесі жерлену үшін Мысырға жеткізілген.