Кіріспе

Мысыр феминистік ұйымы (الاتحاد النسائي المصري) - Мысырдағы тұңғыш жалпыұлттық феминистік қозғалыс болды.

Тарихы және профилі

Мысыр феминисттер одағы 1923 жылғы 6 наурызда белсенді Худа Шаарауидің үйінде өткен жиын кезінде құрылды. Ол 1947 жылғы 12 желтоқсанда қайтыс болғанға дейін одақтың бірінші президенті болды. ЕФУ құрылғанға дейін, 1920 жылы Вафд партиясымен байланысы бар ұйым Вафд әйелдерінің орталық комитеті деп аталды. Мысыр феминисттер одағының құрылуы Мысырдың тәуелсіздік қозғалысына жауап ретінде туды, бұл қозғалыс әйелдердің құқықтарын тәуелсіздік үшін күресте екінші орынға қойды. Оның мақсаты – әйелдерге жан-жақты құқықтар беру еді. ЕФУ-дың талаптары, бірақ олармен шектелмейді: әйелдердің сайлау құқығы, әйелдер мен балалар білімінің деңгейін көтеру, мемлекеттік деңгейде заңдастырылған проституцияны тоқтату, жеке мәртебе туралы заңды реформалау, сондай-ақ әйелдер мен балаларға арналған денсаулық сақтауды жақсарту. Бұл талаптар 1925 жылдан бастап екі апта сайын жарық көретін «L'Egyptienne» журналында, ал 1937 жылдан бастап «al Misriyyah» («Египет әйелі») журналында жарияланды. ЕФУ отбасылық құқық пен жеке мәртебе кодекстерінің, ерлерге әйелдердің келісімінсіз ажырасуға және көп әйел алуға мүмкіндік беретін бөліктерін реформалай алмады. 1944 жылғы желтоқсанда ЕФУ Каирде Араб әйелдер конгресін немесе Араб әйелдер конференциясын өткізді, ол Араб феминисттер одағын (АФУ) ресми түрде құрды. 1951 жылғы ақпанда Шафик Мысырдың екі жетекші феминисттік тобынан (ЕФУ және Бинт Аль Нил одағы) 1500 әйелді құпия түрде біріктірді. Ол парламентте әйелдердің әлеуметтік-экономикалық құқықтарына қатысты талаптарды көтеріп, төрт сағатқа парламент жұмысын тоқтатқан шеру ұйымдастырды. Мұфида Абдул Рахман осы мәселе бойынша Шафикті сотта қорғау үшін таңдалды. Сот отырысы кезінде Бинт Аль Нилдің көптеген жақтастары сот залына келді, ал судья отырысты мерзімі белгісіз кешіктірді. Алайда, Сенат төрағасының уәделеріне қарамастан, әйелдердің құқықтарында жақсартулар болған жоқ. Насер сонымен қатар әйелдерге білім алу мен жұмысқа орналасуда тең мүмкіндіктер берді, сондай-ақ орта және төмен таптың азаматтарына, ерлер мен әйелдерге білім алу, денсаулық сақтау және экономикалық мобильдік құқығын ұсынды. Насер режимі 1964 жылғы №32 заңды қабылдады, ол үкіметке үкіметтік бақылауда емес, ұйымдарды реттеуге немесе тіпті тыйым салуға мүмкіндік берді. Бұл, негізінен, 2011 жылғы Египет революциясымен байланысты болды, оның кезінде көптеген феминисттік белсенділер одақ құрып, Хосни Мубарак пен Египет үкіметіне қарсы демонстрациялар мен отырықшыларда маңызды рөл атқарды. Бүгінде, басқа мақсаттармен қатар, ЕФУ коммерциялық емес ұйым ретінде әйелдердің мәселелерін көтеруге, зерттеулер жүргізуге, сондай-ақ осы мәселелерді шешу үшін деректер базасы сияқты технологияларды енгізуге бағытталған.

Набауия Мұса

Набауия Мохамед Муса Бадави (1886–1951) – Мысырдағы әйелдер білімінің алғашқы дамушысы және Мысыр феминисттер одағының негізін қалаушы мүшесі. Загазиг қаласында дүниеге келген Мұса үйде білім алып, 1907 жылы мемлекеттік бакалавриат емтиханын сәтті тапсырғаннан кейін Мысырдағы орта мектепті бітірген алғашқы әйел болды, содан кейін ол Мысырдың әйелдерге арналған алғашқы мұғалімдер даярлау мектебі – Сания мектебіне қабылданды. Формалды білімін алғаннан кейін Мұса өзінің жаңа жолын жалғастырып, алғашқы әйел мектеп директоры болды, ол 1924 жылдан 1926 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Кейін ол Білім министрлігіне тағайындалып, әйелдер білімінің бас инспекторы қызметін атқарды. Әйелдердің жұмыс істеу және білім алу құқығын қорғаушы ретінде Мұса 1923 жылы Римде өткен Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының конференциясына қатысып, қыздардың білім алу құқығын қамтамасыз етуге шақыратын сөз сөйледі. Ол Худа Шаарави мен Сайза Набаравимен бірге Римнен орамалсыз оралды. Мұсаның ғалым және қоғамдық белсенді ретіндегі көптеген еңбектері оның жазбаларында қамтылған, оның ең әсерлісі – «Әйел және жұмыс» еңбегі, онда ол әйелдердің жұмыс істеу құқығын қорғап, әйелдердің биологиялық кемшілігі туралы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан нанымды күшпен жоққа шығарды.

Әмина әл-Саид

Амина әл Саид (1914 – 1995) – египеттік журналист, ғалым және феминист, Египеттік Феминистік Одақтың (EFU) жетекші рөл атқарушысы. Асыют қаласында туған Саид Шубра орта мектебінде оқыған кезінде-ақ хиджап киюге қарсы болды. Осы кезде Саид EFU жасөспірімдер қанатына мүше болды. 1935 жылы ол Каир университетінде ағылшын әдебиеті мамандығын бітірді, университетке қабылданған алғашқы әйелдердің бірі болды. Саид EFU-да L'Egyptienne журналының араб тіліндегі нұсқасы – al Misriyyah журналының редакторы қызметін атқарды, ал кейін 1954 жылдан 1969 жылға дейін EFU-ның екінші журналы – Hawaa (Ева) журналының редакторы болды, ол ішкі нарықта және араб елдерінде сәтті сатылды. Өмірі бойы Саид Египеттегі хиджап кию дәстүріне және жеке мәртебе заңдарына қарсы тұрды, бұл оның ислами фундаменталистерден қорқытуына себеп болды. Саидтің журналистикадағы мансабы 1984 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін созылды, ол Египеттің ең көне баспасы – Дар әл-Хилалдың төрағасы болды.

Саиза Набарави

Сайза Набарави (1897-1985) – египеттік журналист, ұлтшыл және Египет феминисттер одағының негізін қалаушы мүшесі. Набарави бастапқыда Париждегі алыс туысы тәрбиеледі, бірақ кейін Александриядағы Les Dames de Sion жеке француз мектебінде оқуын жалғастырды. Кейін ол жасөспірім кезінде басқа туысымен бірге тұру үшін Каирге кетіп, онда Набаравидің қайтыс болған асырап алған анасының досы болған Худа Шаарауимен танысты. Шаарауи Набаравиді өзінің жетекшілігіне алып, 1925 жылдың ақпанында EFU-ның француз журналы L'Egyptienne редакторы лауазымын берді. Ай сайынғы жарияланымдары арқылы Набарави колониялық Египетте әйелдер құқықтары мен ұлттық тәуелсіздік үшін күресті көрсететін түрлі жазбаларды бақылады, бұл 1940 жылға дейін, Египет Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанға дейін жалғасты. Ол сондай-ақ, орамал тағу және әйелдерді азат ету мәселелері бойынша лекциялар оқып, кеңінен жазып, EFU мақсаттарын дамытуға көмектесті. 1951 жылы Набарави Әйелдер халықтық қарсылық комитетін құрды және феминистік белсенділікке өмірін арнады.