Кіріспе

Жапондық феминист белсенді (1865–1927)

Фукуда Хидеко (福田 英子), туған аты Кагеяма Хидеко (景山 英子), жапондық феминист белсенді болған. Ол жас кезінде білім алып, ересек өмірінің көп бөлігінде социалистік және феминистік мақсаттарды іске асыруға ұмтылды. 1885 жылғы Осака оқиғасына қатысып, Кореяны азат етуге және революция жасауға талпынған кезде шамамен 130 либералды белсендімен бірге тұтқындалды. Полиция оларды тоқтатар алдынан, топ Кореядағы реформалық қозғалыстарды қолдау үшін қару-жарақ, бомбалар және адам күшін жеткізуді жоспарлаған. Бостандыққа шыққаннан кейін Фукуда Жапониядағы әлеуметтік және гендерлік реформаларды жалғастырды, үкіметте демократиялық өзгерістерді талап еткен "Азаттық және халық құқықтары қозғалысында" белсенділік танытты. Соңында ол Жапониядағы әйелдерді күшейтуге және оларды халықаралық істерге қатыстыруға бағытталған "Sekai Fujin" ("Әлем әйелдері") журналын құрды. Өмірі бойы Фукуда жапондық реформалық қозғалыстарға қатысты, олар азаматтардың саяси құқықтарын арттырудан бастап, бүкіл елде әлеуметтік және экономикалық өзгерістерді енгізуге бағытталған социалистік толқындарға дейін өз бағытын өзгертті.

Ерте өмір

Фукуда Хидеко, туған аты Кагеяма Хидеко, самурай Кагеяма Каташи мен оның әйелі Умеконың баласы еді. Оның анасы мұғалім болғандықтан, Фукуданы жиі мектепке бірге алып жүретін. Реформа қозғалысындағы басқа да көрнекті әйелдер сияқты, Фукуданың отбасы оның "қалыпты" әйелдік мінез-құлыққа бойын үйретуге қарсы екенін байқады. Фукуда тіпті бала кезінде өзін ер балаша екенін айтқан. Он бес жасқа келгенде, дарынды Фукуда жапон, қытай және батыс ой-санасына қанықты. Фукуда саяси қызметін досы және болашақ күйеуі Кобаяши Кусуоның ынталандыруымен бастады. Халық құқығы қозғалысы – елде демократия мен теңдік заңдарын талап ететін, қарқынды қолдауға ие болған топ еді. Бір жыл өткен соң Фукуда мен оның анасы таза қыздарға арналған жеке мектеп ашты, онда екеуі де сабақ берді. Мектеп халық құқығы қозғалысының идеалдарына негізделіп, жұмыс істейтін аналардың балаларын оқыту мақсатында құрылды. Алайда, 1884 жылы үкімет бұйрығымен мектеп жабылды, себебі үкімет Халық құқығы қозғалысының кеңінен тарауы және әйелдердің саяси амбицияларының артуынан қаушады. Ашуға бу киген Фукуда Токиоға көшіп кетті.

Оқиға

Токиоға келгеннен кейін көп ұзамай ол Либералдық партияның радикалды қанатының басшысы Ои Кентаромен кездесті. Бұл топ ел бойынша кеңінен тараған «Азаттық және халық құқықтары қозғалысының» бір тармағы болды. Фукуда Кореяға қару-жарақ пен ақша тасымалдауға тырысқан топқа қосылды. Олардың мақсаты 1885 жылы қол қойылған қытай-жапон келісімін күштен жоюға жеткілікті үлкен дүрбелең тудыру еді. Фукуда Корея революциялық қозғалысына қаражат жинауға көмектесті, бірақ топтың көптеген еркек мүшелерінің тәртіпсіздігі мен олардың жиі түрлі ойын-сауық орындарына баруы, топтың жабдықтануын кешіктірді. Дегенмен, олар жеткілікті ақша жинап, қару-жарақ, соның ішінде мылтықтар мен бомбалар жинады. Содан кейін топ 1885 жылғы 20 қарашада Нагасакиге сапар шегіп, одан Кореяға аттануды жоспарлады. Алайда полиция Осака аймағында осы топ жасаған көптеген қарақшылықтарды бұрыннан тергеп жатқан еді. Топ Сеулге үлкермей тұрып, 1885 жылғы 23 қарашада шамамен 130 мүшесі қамауға алынып, заңсыз қару-жарақ ұстау және тәртіпсіздікке ұғындыру айыптары тағылды. Сотқа тартылған жалғыз әйел Фукуда 18 айға сотталды, бірақ он айдан кейін босатылды.

Салдары

Фукуда оқиғаға қатысқанына өкінгенін жазса да, оның соты кеңінен жарияланып, оның ұлттық назарына ие болуына қызмет етті. Бұқаралық ақпарат құралдары оны «Жапонияның Жанна д’Арк» деп таныстырды және ол босатылғаннан кейін құлшыныспен қарсы алынды. Ол социализмге көршісі Сакай Тошихико арқылы танысты. Бұл Жапонияның алғашқы социалистік партиясы – Социал-демократиялық партия құрылған уақытта болды. Сакай соғысқа қарсы болды және ерлер мен әйелдердің тең құқықтарын жақтады. 1903 жылы ол және «Хейминша» деп аталатын серіктестер тобы социалистік идеяны таратуға арналған «Хеймин Шимбун» газетін шығарды. Социалистік оймен танысқаннан кейін Фукуданың реформаға қатысты көзқарасы нығая бастады. Ол Жапонияның империалистік саясатын және жоғарғы таптың шектен шығуларын сынға алды, сонымен қатар Либералдық партияның «шындықтан алыс» мінез-құлқына және беделсіздігіне наразылық білдірді, бұл оны Осака оқиғасына жауапты топтан бөліп тұрды. Фукуда мен Ишикава Санширо құрған және бас редакторы болған газет әйелдер мен реформа мәселелеріне баса назар аударды. Фукуда газеттің мақсаты «әйелдердің қабілетін және шақыруын анықтау және оларды табиғи қабілеттеріне негізделген реформа қозғалысына қосылуға шақыру» екенін жариялады. Карл Маркс және Петр Кропоткин сияқты социалистік қайраткерлер туралы кеңінен талқылаудан өзге, «Секай Фудзин» Максим Горькийдің «Челкаш» (Wandering (放浪) ретінде) және Гай де Мопассанның «Ле Диабль» (Демон (魔) ретінде) сияқты шетелдік көркем әдебиеттердің аудармаларын да жариялады. Фукуда газет әйелдердің азаттығын ілгерілетеді деп үміттенді. Газет қолдаған екі маңызды науқан – әйелдердің саяси жиналыстарға қатысуына тыйым салатын заңды жою және Янака ауылына көмек көрсету науқаны болды. Полиция қауіпсіздігі ережелерінің бесінші бабында әйелдерге саяси партияларға қосылуға немесе саясат және қоғамдық пікірталасқа қатысуға тыйым салынған. Фукуда Сенатқа петициялар ұйымдастырды және заң жобасын Өкілдер палатасына жеткізуге көмектесті, онда ол қабылданды, бірақ Пирлер палатасында бірнеше рет сәтсіз аяқталды.

Янака ауылы

Янака ауылы Токиоға жақын шағын қалашық болатын, және Уатарасе өзені үшін су қоймасы салынатын орын ретінде ұсынылған. Кейбір отбасылар үйлерін тастап кетуден бас тартқан соң, үкімет шенеуніктері оларды жерінен күшпен шығаруға бірнеше әрекет жасады. Секай Фуджин көшіп кетпеуге ниеттенген жергілікті ауыл тұрғындарының күш-жігерін қолдады. Фукуда және оның қолдаушылары үкімет шенеуніктері ауыл тұрғындарының үйлерін бұзып, ауылды су тасқынынан қорғайтын бөгетті жөндемей кеткеннен кейін қаржылық және материалдық көмек көрсетті.