Кіріспе

Мысырлық феминист (1895–1990)

Эстер Ахнух Фанос немесе Эстер Фанос (إستر فانوس), сондай-ақ Эстер Висса (19 ақпан 1895, Ассиут, Египет – тамыз 1990) – египеттік феминист. Ол «Жаңа әйелдер қоғамының» негізін қалаушы мүшесі болды және 1920 жылы Әйелдер Вафд орталық комитетінің құрылуына көмектесті. Оның ұлы Ханна Фахми Висса оның туралы «Ассиут» отбасылық естелігінде жазған.

Өмір

Эстер Фахми Висса – көрнекті копт христиан отбасынан шыққан дәрігер Ахнух Фанус пен Балсам Виссаның қызы. Оның тұлғасына ата-анасының үйінде қалыптасқан ұлттық және діни атмосфера зор әсер етті; сол себепті ол отбасында талқыланған идеялар мен пікірлер, сондай-ақ әкесінің кітапханасындағы құнды кітаптар арқылы еркіндікті сезінді. Олардың отбасы досы, белгілі заңгер Махрам Эбейд олардың үйіне келгенде, Эстер Фанус Саад Загхлул Пашаның бірнеше достарымен Англияға сапар шегіп, Мысырға британдық мандатты жоюды талап етуді жоспарлағанын білді. Содан кейін ол 1919 жылдың басында британдық колониализмге қарсы күресуге шешім қабылдады. Мысырды қампқан демонстрациялар мен британдықтардың наразылық білдірушілерді атып тастауынан қайғыға қалған Эстер АҚШ президенті Вильсонға хат жазды: «Бұл шайқасқа төрт адам аттанды» (оның айтуынша, Саад Загхлул мен оның серіктері), «жағдай шиеленіссе, біз 4 жүз, тіпті 4 мың немесе 4 миллион адамды жібереміз. Осы санды үш еселендіретін күш-қуат, Отанымызда әділдік орнатуға ұмтылады. Қарлылар қайтадан күш алады, ерлер батыр, ал әйелдер ержүрек болады». Эстер Сафия Загхлулмен кездесу үшін Каирге сапар шекті, ол президент Вильсонға жолданған хатқа үш әйелдің қолы қойылғанын ұсынды. Жүздей әйел жиналып, осы хатқа қол қойып, наразылықтарын білдірді; содан кейін олар туларымен және ұрандарымен әйелдер күресінің демонстрациясына қатысты. Эстер Фанус Хода Шааравипен бірге делегациямен бірлесіп жұмыс істейтін Мысыр әйелдерін ұсыну үшін комитет құруға келісті. Марк шіркеуінде өткен әйелдер жиналысында Хода Шаарави төраға, ал Фекрия Хосни, Эхсан Аль Кусси және Эстер Фанус хатшылар болып сайланды. Олар кейіннен мешітте саяси жиын өткізді, онда алғаш рет ер адамдармен бірге сөз сөйледі. 1923 жылдың наурыз айында Эстер Фанус басқа әйелдермен бірге Мысыр феминистік одағын құрды, оның мақсаты – әйелдердің әдебиет және әлеуметтік деңгейін көтеру, оларды құқықтары мен міндеттерінде ерлермен тең қарауды қамтамасыз ету. Ол «Жас әйелдер христиан қауымдастығы», «Мысырдың Еңбек қауымдастығы» және басқа да қайырымдылық ұйымдары сияқты басқа да бірлестіктерге қатысты. Эстер Фанус 1990 жылдың тамызында дүниеден өтті, ол ұлттық бірлікке және мысырлық әйелдерді азат етуге бағытталған күшті әсер қалдырды.