Кіріспе
1904 жылы жарық көрген Жюль Верннің "Әлемнің иесі" романы – француз ғылыми-фантастика жазушысы Жюль Верннің соңғы романдарының бірі. Вернь романды жазған кезде денсаулығы нашарлап, құлдырап бара жатқан еді. "Әлемнің иесі" – романның зұлым кейіпкері Робур сияқты тирандардың билікке келуінен және тоталитаризмнен алаңдаушылық пен қорқынышқа толы "қара роман". "Әлемнің иесі" романында Вернь заманында қалыптасқан, бірақ қазіргі таңда қателік екені анықталған бірқатар ғылыми идеялар келтірілген. Мысалы, жоғары жылдамдықпен қозғалу көлік құралының салмағын азайта алмайды.
Master of the World , published in 1904, is one of the last novels by French pioneer science fiction writer, Jules Verne. At the time Verne wrote the novel, his health was failing. Master of the World is a "black novel," filled with foreboding and fear of the rise of tyrants such as the novel's villain, Robur, and totalitarianism. Master of the World contains a number of scientific ideas, current to Verne's time, which are now widely known to be errors. For example, traveling at high speed does not reduce a vehicle's weight.
Сюжеттің сызбасы
1903 жылдың жазында АҚШ-тың шығысында түсініксіз оқиғалар тізбегі орын алады. Оларды өте жоғары жылдамдықпен қозғалатын, көзімен көруге жақын болмайтын нысандар тудырады. Бірінші тұлғада баяндаушы, Вашингтондағы федералды полиция бөлімінің бас инспекторы Джон Строк Солтүстік Каролинаның Көк тауларына (Blue Ridge Mountains) тергеу жүргізу үшін барады. Ол барлық құбылыстардың себебін керемет өнертапқыш Робур жасағанын біледі. (Ол бұрын Верннің "Тәуелсіз Робур" романында кейіпкер ретінде пайда болған еді.) Робур жаңа машинаны жетілдірді, оны "Террор" деп атады. Бұл он метрлік көлік, жылдам қайық, суасты кемесі, автомобиль немесе ұшақ ретінде жұмыс істей алады. Ол құрлықта сағатына 150 миль, ал ұшқанда 200 мильден астам жылдамдықпен (сол кезде) естілмеген жылдамдыққа жете алады. Строк Террорды қолға түсіруге тырысады, бірақ өзі тұтқынға алынады. Робур өз қуғыштарынан қашу үшін осы ерекше құрылғыны айдап, Кариб теңізіне және дауылға қарай бет алады. Террорды шартқы соққысы тигізеді, ол бөлініп, мұхитқа құлайды. Строк көліктің қирандыларынан құтқарылады, бірақ Робурдың денесі табылмайды. Оқырман оның өлгені немесе өлмегеніне өзі шешім беруі керек.
Алузиялар/сынықтамалар
Роман оқиғалары 1903 жылдың жазында өтеді, кейіпкерлер 1902 жылы Мартиникадағы Пеле тауының жарылуы туралы оқиғаларды еске алады. Верн романның американдық географиясына қатысты бірнеше өзгерістер енгізген. Оқиға Моргантон қаласында, Солтүстік Каролина штатында өтеді және Ұлы Айри деп аталатын тау туралы айтылады. Бұл атау Солтүстік Каролина штатының басқа жерінде орналасқан Эйри тауына сілтеме жасайды; оның жазық үстімен сипатталуы жақын маңдағы Таблик Рок тауына ұқсас. Романның тағы бір бөлігі Канзас штатындағы үлкен, терең табиғи көлде өтеді деп сипатталған, бірақ шындығында мұндай көл жоқ.
Бейімделулер
"Әлемнің иесі" (1961) фильмінде Винсент Прайс және Чарльз Бронсон түсті. Сценарий авторы Ричард Мэтисон осы кітаптың және оның алдыңғы кітабының элементтерін сценарийге біріктірді, сондай-ақ өзінің қосымшаларын енгізді. Сол атпен жарты сағаттық телемультфильм 1970 жылдардың соңында жасалды. Робур Ким Ньюменнің "Қанды қызыл барон" (1995) тарихи романында Орталық державалардың бас әуе кеме инженері ретінде бейнеленеді. Ол және оның әуе кемесі "Әлемнің иесі" деп аталатын тарауда көрсетілген. "Террор" "Құпия аралдардың қаскөйлері" ойынында пайда болады. Робур және оның бірінші серігі Том Тернер Т. Э. МакАртурдың "Вулкан ханым: Бірінші және екінші том" ғылыми-фантастикалық романдарының басты кейіпкерлері болып табылады. "Террор" Верннің "Жаулаушы Робур" және "Әлемнің иесі" түпнұсқа романдарымен байланысты екені айтылады.