Кіріспе

Калифорниядағы жерге кескінделген фигуралар тобы, АҚШ

Блайт Интаглиолары немесе Блайт Геоглифтері – Колорадо шөліндегі Блайт қаласының жанында жерге кескінделген алып фигуралар тобы. Жер суреттері немесе геоглифтер әлі күнге дейін белгісіз себеппен адамдар жасаған. Интаглиолар Биг Мария тауларының шығысында, Блайт қаласының ортасынан солтүстікке қарай 15 миль (24 км) жерде, Колорадо өзенінің жанындағы 95-ші АҚШ тас жолының батысында орналасқан. Блайт Интаглиолары – Колорадо шөліндегі 200-ден астам интаглионың ең танымалдары. Колорадо шөлінде Солтүстік Америкадағы жалғыз шөлдік интаглиолар бар. Блайт Интаглио тобындағы ең үлкен адам фигурасының ұзындығы 171 фут (52 метр). Интаглиоларды әуеден қарағанда жақсы көрінеді. Геоглифтер бүкіл әлемде кездеседі, олардың құрылыс әдістері топырақ үйінділерінен, тас үйінділерінен немесе жер бетіндегі өсімдіктер мен топырақты алып тастаудан тұрады. Шөлдегі ең танымал интаглиолар – Перудегі Наска сызықтары. Блайт Геоглифтері немесе интаглиолар (антропоморфты геоглифтер) қараңғы тастар немесе қиыршық тас қабаттарын жойып, астындағы жеңіл топырақтың қабатын ашып жасалған. Жою арқылы алынған тастар фигуралардың шекарасын белгіледі, ал ашық қалған топырақ тығыздалды, бұл сызықтарда өсімдіктердің өсуін қиындатады. Интаглиолар Колорадо өзенінің су тасқыны жазығындағы тегіс террасаларда орналасқан. Блайт Интаглиоларының жиынтығы мен жақын жердегі геоглифтерде ондаған фигуралар бар, олар салтанатты мақсатта жасалған деп есептеледі. Колорадо өзенінің жергілікті американдық тайпалары интаглиоларды жасағанын мәлімдемеген, бірақ кейбіреулері оларды пайдаланғанын айтқан.

Қайта табу

1932 жылы Лас-Вегас, Невада және Блайт, Калифорния арасында ұшып бара жатқан ұшқыш Джордж Палмер Блайт геоглифтерін байқады. Оның бұл жаңалығының нәтижесінде сол жылы Лос-Анджелес округінің табиғи тарих мұражайының тарих және антропология мұрағатшысы Артур Вудвард аймақты зерттеуге кірісті. Малкольм Дж. Роджерс 1939 жылы Блайт интальоларын зерттеп, суреттеді. Сол сияқты, 20 ғасырдың ортасында жарияланбаған бір есепте 1900 жылға дейін "мохавелер өздерінің кейбір адамдарын сәйкестендіру аймағының ортасына қойып, шағылдан жасалған сызықтарды кесіп өтпеу шартымен лабиринттен шығу жолын табуға тастаған. Осылайша олар шайтанды артта қалдыруға тырысқан". Алайда Рут Муссер Лопес "лабиринтке" қатысты тарихи және археологиялық деректерді қарап, бұл нысанның бастапқыда 19 ғасырдың соңында теміржол құрылысы үшін шағыл жинау барысында пайда болғанын және Блайт геоглифтерімен ешқандай байланысы жоқ екенін көрсететін мықты дәлелдер тапты. Мысалы, бұзылмаған жердегі ескі жаяу жолдар шағыл сызықтарында тоқтап, олардан кейін пайда болғандығын көрсетеді. Мохаве халқы Топок лабиринтінің тегін білмейтінін мәлімдеді.

Сандар

Бұл жердегі үлгілер мен шеңберлер жергілікті топтар билегенін көрсетеді. Ерекше мифтік суреттердің бірі – екінші глифтің қасында орналасқан адам тәрізді фигура, ол тау арыстанына ұқсайтын төрт аяқты жануардың бейнесі. Сонымен қатар, Аризона штатындағы Форт-Мохаве маңында 5 метрлік Мастамо мен Катаарға ұқсайтын 18 фигураны көруге болады, олар "жаратылыс мифінің батыр егіздері" деп аталады. Кейбір зерттеушілер интаглиолардың керук паломничествосының тоқтау орындары немесе түрлі жерлерде керук рәсімін өткізу орындары болуы мүмкін деп болжайды. Керук – Калифорнияның оңтүстігіндегі түрлі американдық тайпалар арасында өткізілген аза тұту рәсімі. Керук құрамына жаратушының өлімін қайта жасау және соңғы керуктан бері қайтыс болған адамдарды еске алу кірді. Соғыс, Колорадо өзені бойында керук сияқты рәсімдердің және осыған ұқсас шөл далалық интаглиолардың таралуына себеп болуы мүмкін деген болжам бар. Кейбір фигуралар тізбекті қоршаумен қоршалған.

Танымал мәдениетте

Интальолар 1961 жылы жарық көрген Харди Бойз романы "Шөл алпауытының құпиясы" кітабында маңызды рөлде бейнеленді.