Кіріспе

Американдық бизнесмен Брент Роджер Уилкс (21 мамыр 1954 жылы туған) – американдық кәсіпкер, қорғаныс мердігері, қоғамдық қайраткер. Уилкс герцог Каннингэмнің қорғаныс келісімшарттарына қатысты дауға қатысымен танымал болды және 2007 жылдың 13 ақпанында осы дауға қатысы үшін айыпталуға алынды. 2007 жылдың 10 мамырында оған бұрынғы айыптамаларды жоққа шығаратын жаңа айыптамалар қойылды. 2007 жылдың 5 қарашасында Уилкс барлық 13 тармақ бойынша кінәлі деп танылды. 2008 жылдың 27 наурызында Апелляциялық сот оны апелляция кезеңінде кепілдікпен босатуға бұйырды, себебі «апелляция заң немесе факт бойынша маңызды мәселені көтеріп, сот шешімінің күшін жоюға, жаңа сот отырысына немесе түрме жазасын қамтымайтын үкімге әкелуі мүмкін» деп шешті. 2009 жылдың 6 қаңтарында он бір айлық федералдық қамауда отырғаннан кейін, соңғы алты айын Федералдық түзеу мекемесінде, Терминал аралында өткізгеннен кейін, Уилкс апелляцияға дейін босатылды. Уилкс апелляциясын жоғалтып, 2022 жылдың қыркүйегінде босатылды.

Жеке және іскерлік

Уилкс Сан-Диего қаласының маңындағы Чула-Виста елді мекенінде өсті. 1977 жылы Сан-Диего мемлекеттік университетін есеп бойынша ғылым бакалавры дәрежесімен бітірді және салық салуға баса назар аудара отырып, MBA курсын аяқтады. Одан кейін Сан-Диегодағы халықаралық қоғамдық есеп фирмасы "Arthur Andersen & Co" компаниясында жұмыс істеп, есепші-аудитор атанды. Соңынан ол Вашингтон қаласындағы "Deloitte Haskins & Sells" кеңсесіне қосылды, ал кейін қоғамдық есептен кетіп, Вашингтон қаласындағы жылжымайтын мүліктерді дамыту компаниясының президенті болды. Кейін Оңтүстік Калифорниядағы бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясының кеңесшісі болды, ол қағаз құжаттарды цифрлық форматқа ауыстыру бойынша федералдық келісімшарттар іздеді. Ол Джордж Буштің Калифорниядағы қаржы жөніндегі тең төрағасы болды және Арнольд Шварценеггердің губернаторлық науқанына да қатысты. Бірақ ол федералдық мердігер ретінде Дюк Каннингемнің пара алу ісіне қатысты. Уилкс сол кезде Калифорния штатының Поуэй қаласында тұрды.

Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар

The Washington Post газетінің айтуынша, "Уилкс бұрын Калифорниядағы белгілі емес мердігер және лоббист болған, бірақ былтыр оның есімі екі қорғаныс мердігерінің бірі ретінде танылды, олар Каннингемге 2,4 миллион доллар ақша және басқа да игіліктер берген деген айып тағылды, бұл Каннингемнің мемлекеттік тапсырыстарды оларға бағыттауының орнына жасалған. Уилкске тиесілі компаниялардың бірі соңғы он жылда Пентагонмен 80 миллион доллардан астам сомаға келісімшарт жасады, бұл Каннингемнің бюджеттік заңдарға тығырықтап қосылған ескертпелерінен туындаған".

Уилкстің пайдасы

1995 жылы Уилкс ADCS Inc. немесе "Автоматты құжат түрлендіру жүйелері" компаниясын құрды. Көптеген конгрессмендердің, оның ішінде Каннингхэмнің көмегімен ол Пентагоннан келісімшарттар жеңіп ала бастады. 1997 жылы Уилкс 1 миллион долларлық Пентагон келісімшартын алды, оны Каннингхэм Сан-Диего үшін "құнды актив" деп мәлімдеді. 1999 жылы ADCS, Inc. компаниясы Панама каналы аймағына қатысты құжаттарды түрлендіруге 9,7 миллион долларлық келісімшартқа ие болды. Содан кейін компания қорғаныс саласында жылына 20 миллион доллардан астам табыс таба бастады. Бұл жобаны тергеуді бастаған Пентагонның екі жоғары лауазымды шенеуілі Лу Крац пен Гэри Джонс кейіннен жобаның Пентагон жобалық менеджері Энн Барнстың өтінішімен басталғанын және Панама шартының талабы болғанын растады. Вилкс, оның компаниялары және ешбір конгрессмен бұл жобаны бастауға қатыспады, бұл шарт бойынша АҚШ-тың міндеттемесі болды.

Қорғаныс технологиясы компаниялары

Пентагонның ADCS-ті сынаған баяндамасы жарияланғаннан кейін Уилкс және оның бизнес әріптесі Макс Гелвикс Poway қаласында қорғаныс технологиясымен айналысатын PerfectWave Technologies LLC компаниясын құрды. Бұл компания радиобайланыстағы кедергі шуын жою үшін дыбысты оқшаулау технологиясын қолдануға, сондай-ақ сигналды өңдеу әдістері арқылы жерге ену радиолокациясының мүмкіндіктерін арттыруға тырысты. Компания жеңіл бронетранспорттық құралдар (ЖБТҚ) және «Абрамс» танкы экипаждарының шлемдеріндегі кедергі шуын жоюға арналған сигналды өңдеу алгоритмін жасап, дамытты және жеткізді. Сонымен қатар, жерге ену радиолокациясының қолдан жасалған жарылғыш құрылғыларды (ҚЖҚ) анықтау және табу мүмкіндігін қамтамасыз ететін қосымша дамытылды. PerfectWave республикалық конгрессмендер Том Делей (Техас штаты), Джон Дулиттл (Калифорния штаты) және Девин Нунес қатысқан лоббилік дауға қатысты. 2004 жылдың маусым айында PerfectWave Дулиттл мен Нунестің заңнамалық директорларының компанияны аралау үшін Сан-Диегоға саяхаттауын қаржылады. Кейіннен сотқа шақыру қағаздары бойынша, «Техас штатындағы республикашылдарды қолдау үшін» 15 000 доллар, ал герцог Каннингемге арналған мерекелік кешке 40 000 доллар сыйлық ретінде берілгені анықталды. AP ақпарат агенттігі хабарлағандай, «Уилкс бұрынғы Өкілдер палатасының көпшілік көшбасшысы Том Делейге қарсы ақша жылыстыру ісі бойынша сотқа шақырылды. Прокурорлар Уилкстің Делейдің қайырымдылық қорына жасаған үлесі туралы мәліметтерді білуге ниетті. Бұл үлес тергеудің орталық мәселесі болды және нәтижесінде GOP көшбасшысы лауазымынан алынды». Бұған қоса, жоғарыда айтылғандай, Уилкстің Group W Advisers компаниясы Делейдің әйеліне тиесілі Александр стратегиялық тобын жалдап, Әскери-теңіз күштері үшін акустикалық технологияны лоббилеуге жұмылдырды. Дулиттл PerfectWave-ке қаржы жөнелткенін мойындайды, бірақ ешқандай заңбұзушылық жасағанын жоққа шығарады. Өткен айдағы мәлімдемесінде ол PerfectWave-ті қолдауының «жобаның артықшылықтары мен әскерилердің жазбаша қолдауына» негізделгенін айтты. Алайда, Дулиттлдің кеңсесі жобаға әскери қолдауды көрсететін жалғыз құжатты ұсынды – ол 25 ақпан күні Морпед корпусының жеңіл бронетранспорттық құралдар бағдарламасының менеджері Роберт Лусардиден алынған мақтау хаты. Бұл хат PerfectWave алғашқы қаржыландыруын алғаннан кейін екі жарым жыл өткен соң жазылған. Лусарди хатын жазған кезде компания кем дегенде 37 миллион доллар көлемінде қаржы алған еді.

Қылмыстық іс жүргізу

2005 жылдың 28 қарашасында Каннингэм кінәсін мойындады, ал 2006 жылдың 3 наурызында АҚШ-тың аудандық судьясы Ларри Алан Бернс Каннингэмді 100 айға (сегіз жыл төрт айға) түрмеге кесті, бұл бұрынғы Конгресс мүшесіне тағайындалған ең ұзақ мерзім еді. Каннингэмпен бірге төрт адам айыпталып отырды: Уилкс, Митчелл Уэйд; Нью-Йорк бизнесмені Томас Контогианнис (АҚШ Жағалау күзетінің деректеріне сәйкес, ол Каннингеммен күмәнді қайық мәмілесіне қатысқан); және Джон Т. Майкл, Контогианнистің жүрегі туысқан інісі. Інісі Нью-Йорк негізделген ипотекалық компания Coastal Capital Corp. иесі. Мүліктік тізілімдер компания Каннингемге жылжымайтын мүлік бойынша 1,15 миллион доллар көлемінде несие бергенін көрсетіп тұр, оның екеуі де оның Rancho Santa Fe үйін сатып алуға жұмсалды. Сот тізілімдеріне сәйкес, Уэйд осы несиелердің бірін өтеді. 2007 жылдың 13 ақпанында Уилкс пен Фоггоға он айып тағылды. Бұған қоса, Уилкске үкіметтік келісімшарттар үшін пара алу, ақшаны жылыстату және заңсыз ақша операциялары жасағаны үшін айып тағылды. 2007 жылдың 10 мамырында Уилкс, Фогго және Майкл бұрынғы айыптамаларды жойған жаңа айыптамалар бойынша айыпталды. Уилкс пен Фоггоға 30 рет алаяқтық, құлық жасау және ақшаны жылыстату бойынша айып тағылды. Сонымен қатар, Майкл Каннингхемге пара бергені үшін Уилкске қарсы айыптамаға қосылды. 2007 жылдың 5 қарашасында Уилкс бұрынғы конгрессмен Рэнди "Дюк" Каннингхэмге қымбат тамақтар, саяхаттар, яхта және Rancho Santa Fe үйі үшін ипотекалық төлемдер арқылы сыйлық бергені үшін 13 қылмыстық құқық бұзушылыққа кінәлі деп танылды, бұл оған тиімді мемлекеттік қорғаныс келісімшарттарын қамтамасыз етті. 2008 жылдың 21 қаңтарында Федералдық пробациялық қызметкерлер 60 жылдық жазаны ұсынды. Уилкс 21 қаңтарда сотталуға тиіс болған, бірақ оның адвокаты Марк Герагостың өтініші бойынша 19 ақпанға кейінге шегерілді. Сот құжаттарында Герагос федералдық пробациялық кеңседен алған есепті талдау және оған қарсы дәлелдер келтіру үшін оған көбірек уақыт қажет екенін айтты, ол оны 15 қаңтарда алды – сот ережелерінде талап етілген мерзімнен кейін. 2008 жылдың 19 ақпанында Уилкс федералдық түрмеде 12 жылға сотталды, бұл жаза прокуратура ұсынған жазадан әлдеқайда қысқа болды. 2008 жылдың 27 наурызында АҚШ-тың 9-шы апелляциялық соты төмендегідей БҰЙЫР шығарды: "Апелляциялық шағымды күтіп тұрған кезде Уилкске (Апелляция беруші) босатуға кепілдік беру туралы өтініш қабылданды. Апелляция беруші, егер босатылса, қашпайтынын немесе басқа адамның немесе қоғамның қауіпсіздігіне қауіп төндірмейтінін және апелляцияда заң немесе фактінің маңызды мәселесі бар екенін, бұл кері бұрылуға, жаңа сот отырысын өткізуге немесе жазалау мерзімінен бас тартуға әкелуі мүмкін екенін нақты және сенімді дәлелдермен көрсетті. Іс аудандық сотқа босату шарттарын белгілеу мақсатында қайтарылды."

Өкіл Льюис

Уилкс сондай-ақ Копленд Лоури Жакез Дентон & Уайт лоббистік фирмасын жалдады, онда АҚШ-тың бұрынғы конгрессмені Билл Лоури 1993 жылдан 2006 жылға дейін серіктес болды. Лоури конгрессмен Джерри Льюиспен жақын дос болған. 1993 жылдан бастап Уилкс және оның серіктестері Льюиске 88 000 доллар көмек көрсетті; Льюис кейіннен оның 56 000 долларын «Адамзатқа арналған үй» қайырымдылық қорына берді. Уилкс Копленд Лоуриге кем дегенде 385 000 доллар төледі; 2005 жылға қарай фирманың төлемақысы айына 25 000 долларға дейін өсті. 1999 жылдың қаңтар айында Льюис Қорғаныс шығыстарын бөлу кіші комитетінің төрағасы болды. 2005 жылдың қаңтарында ол Өкілдер палатасының Ассигнованиелер комитетінің төрағасы болды. 2006 жылдың тамызындағы сұхбатында Уилкс фирмадан кетуді ойлағанын, бірақ Лоури олардың қарым-қатынасы аяқталса, болашақ жобаларды тоқтатумен қорқытқандығын айтты. Уилкс Лоуридің бірнеше рет ескерткенін, бұл Льюистің арнаулы қаражатты қысқартуына себеп болуы мүмкін екенін, ол: «Мені комитеттегілерге сіз менсіз алға жылжуыңызды айтқым келмейді», – деген. Уилкс: «Бұл менің бизнесімді тоқтатумен тең», – деді. 2006 жылдың басында Льюис Уилксті жақсы білмейтінін және оны он жылға жуық уақыттан бері көрмегенін мәлімдеді. Бірақ Уилкс олардың қарым-қатынасы одан да жақын болғанын айтады. 1993 жылы бірге суға шомылу сапарына шыққаннан бері Льюис оны «су астындағы досы» деп атаған. Олар кейде бірге тамақтанып, саяси шараларда кездесіп тұратын, деді Уилкс. 2005 жылдың сәуірінде Лас-Вегастағы қайырымдылық шарасында Льюис оны «Бренто» деп қарсы алып, құшақтап, Уилкс Льюисті 25 000 долларлық сайлау үгітіне қаржылай көмекпен таң қалдырды.

Қала әкімі сайлауына заңсыз салымдар

2005 жылдың қараша айында Калифорния штатының бақылау органы – Әділ саяси тәжірибелер комиссиясы Уилкске қарсы шағым түсірді. Шағымның мәнісі – Уилкс Сан-Диегоның жеке сайлау үлесінің шегін "көлеңкелі жарналар" (яғни, басқалардың жарналарын өтеу) арқылы айналып өтуге тырысқан. Арызда оның ADCS қызметкерлерінің немесе олардың туыстарының 22-сі 2002 жылы Сан-Диего қаласының әкімі Рон Робертстің сайлау науқанына әрқайсысы 250 доллардан жарна бергені көрсетілген. Шағым 2006 жылдың шілдесіне дейін, ақпараттық сұраныс бойынша ғана жарияланды. Бұл қылмыстық немесе азаматтық шағым емес, әкімшілік шара. Шағым бұрынғы қызметкердің көрсетуіне негізделген, ол ADCS-тегі біреу өзінің жарнасын қайтарып бергенін айтқан. Алайда, қызметкер мұндай мәлімдеме жасағанын жоққа шығарып, оған ақша төленбегенін мәлімдеді. Тергеу барысында зерттелген басқа ондаған жарналар бойынша басқа айыптаулар болған жоқ.