Кіріспе

1622 жылы Отыз жылдық соғыстың шайқасы, 1622 жылы болған шайқас.

Хёхст шайқасы (20 маусым 1622 ж.) католик лигасының армиясы, оған Йохан Церклас, Тилли графы басшылық етті, және протестант армиясы, оған Кристиан Жас, Брауншвейг-Люнебург герцогі басшылық етті, арасында Франкфурт-на-Майн қаласының маңындағы Хёхст қаласының жанында өтті. Нәтижесінде католик лигасы бір жақты жеңіске жетті. Бұл оқиға Отыз жылдық соғыс кезінде болды.

Өмірбаян

1622 жылы сәуірде Тилли Мингольсхайм шайқасында Эрнст фон Мансфельдке жеңіліп қалды. Алайда, мамыр айының басында Тилли Вимпфен шайқасында Баден-Дюрлах маркграфы Георг Фридрихпен шешуші шайқаста жеңіске жетті, бұл Георг Фридрихтің армиясының шамамен 3/4 бөлігін таратып жіберді немесе жойды, алдағы шайқаста Брансвик Кристианы мен Эрнст фон Мансфельдке басшылық етуді қалдырды. Осы уақытта Тилли Гонсало де Кордованың әскерін жоғалтса да, генерал Томазо Караччоло мен Анхольт графы Иоганн Якобтың әскерлері оны толықтырып берді. Кристиан бұл жағдайды Католик лигасына қарсы маңызды соққы беру үшін пайдалануды ниеттенді. 12 000 жаяу әскері, 5 000-ге жуық атты әскері және үш зеңбірегімен ол Вестфалиядан Везер өзенінің жағалауымен, Гессен арқылы Майн өзеніне қарай Дармштадтқа қарай жол тартты, Мансфельд пен Баден-Дюрлах әскерлерімен күш біріктіру үшін. Мансфельд пен Брансвик Кристианының кездесуіне кедері келтіру миссиясын жалғастыра отырып, католик әскерлері 20 маусымда Хохст өзеніне жетті де, Кристиан әскерінің өзеннен өтіп бара жатқанын көрді.

Шайқас

15 маусымда Кристиан Оберурсельде Майнц архиепископтығының аумағына жетті. Ол полковник Додо цу Иннхаузен мен Книфаузенді 1500 сарбаздан тұратын алғы шеппен Хёхстке қарсы шабуыл жасап қаланы жаулау және Майн өткелін қорғау үшін жіберді. Бірақ Хёхст қалалық әскерлері Книфаузеннің алғашқы шабуылына қарсы сәтті қорғаныс жасады. 16-сы күні Книфаузеннің әскері Хёхстті басып алып, тонады. Екі күннен кейін протестанттар Майн өзенінен понтондық көпір салуға кірісті. Осы уақытта Кристиан әскерімен бірге Хёхстке қарай жылжып, Оберсел, Эшборн және Зульцбах ауылдарын қиратты. Сонымен қатар, католик әскерлері 20 мың жаяу әскер, 6 мың атты әскер және 18 зеңбірекпен Вюрцбургтен жылдамдықпен жақындады. 19 маусымда олар Нид және Соссенхайм арасындағы Нидда өзеніне түнгі уақытта жетті. 20 маусым таңында көпір аяқталған соң, Кристианның жүктемесі өзеннен өте бастады. Тилли Кристианның әскерін Хёхст қабырғаларына және Майнға кері тартуды, Соссенхаймдағы екі мың сарбазды оқшаулауды жоспарлады. Сондықтан Кристиан әскерлеріне понтондық көпірден Кельстербахқа шегінуге бұйрық берді, бірақ католик артиллериясының атысы астында шегіну дүрліксіз қашқанға айналды. Көпір тек 3000 сарбаз өткеннен кейін жыртылып, Кристианның көптеген сарбаздары мен жылқылары Майнға батып кетті. Кешкі сағат 22-лер шамасында Хёхст қамалы басып алынған кезде Кристиан әскерінің үштен бірін жоғалтып, кері шегінуге мәжбүр болды. Мансфельд Маннхаймда тыл күзеті ретінде әрекет еткен қосымша 2000 сарбазын жоғалтты. Кристианның барлық жүктемесі мен қару-жарағы католиктердің олжасына айналды. Лига әскерлері 100 сарбазды, ал Кристианның шамамен 2000 сарбазы қаза тапты. Дегенмен, Кристиан 3000 атты, 8000 жаяу әскерімен және соғыс қазынасымен қашып құтылып, ақырында Мансфельд әскерімен қосылды. Бірақ соңғы зерттеулер көрсеткендей, Кристиан олжасының көп бөлігін жоғалтқан.

Салдары

Тилли стратегиялық жеңіске қол жеткізді, өйткені оның әскері Брауншвик Кристианының Мансфельд әскерімен бірігу жоспарына қол жеткізгеніне қарамастан, анағұрлым аз шығынға ұшырады. Бірақ шайқастың салдарынан оның әскерлерінің рухы құлдырады және жабдықтарының көп бөлігін жоғалтты, олар күшейтетін орнына, ауыр жүкке айналды. 29 тамызда Флерус шайқасында Кордоба әскерлерімен кездесіп қалғандарымен, ауыр шығынға қарамастан, қашып, қоршауға жетті. Гейдельберг 11 апта бойы қарсылық көрсеткенімен, 15 қыркүйекте түсті. Осы жаңалықты естіп, сэр Хорас Вере басқаратын ағылшын жасақтары 2 қарашада басылып алынған Мангеймді тастап, осы аймақтағы протестанттардың соңғы бекінісі болған Франкентальға көшті. Бірақ ол келесі жылы құлады. Герцог Максимилиан енді Төменгі Пфальцтың жартысын бақылап, Генрих фон Меттернихті губернатор етіп тағайындады.

Соғыстың суреттері

Швейцариялық гравёр Мериан шайқасты және Майн өзенінен көпір салуды бір гравюрада бейнелеген. Бір беймәлім суретшінің сол дәуірдегі тағы бір гравюрасы шайқасты үлкен панорама түрінде көрсетеді. Ешқайсысы да осы оқиғаның куәсі болған жоқ.