Кіріспе
Отыз жылдық соғыстың бір бөлігі – Германияда 1645 жылы өткен екінші Нердлинген шайқасы. Екінші Нердлинген шайқасы (немесе Аллерхайм шайқасы) 1645 жылдың 3 тамызында Нердлингеннің оңтүстік-шығысында, Аллерхайм ауылына жақын жерде болды. Франция және оның протестанттық герман одақтастары Киелі Рим империясының және оның баварлық одақтасының әскерлерін жеңіске жеткізді.
the second Battle of Nördlingen fought in 1645 in Germany as part of the Thirty Years' War
The second Battle of Nördlingen (or Battle of Allerheim) was fought on August 3, 1645 southeast of Nördlingen near the village of Alerheim. France and its Protestant German allies defeated the forces of the Holy Roman Empire and its Bavarian ally.
Кіріспе
Императорлар және олардың басты германдық одақтасы Бавария француздар, шведтер және олардың протестант одақтастары тарапынан соғыста күшейе түсетін қысымға тап болып, француздардың Баварияға шабуыл жасауына бөгет қоюға күш салып жатыр.
География
Баварияның 16 мыңдық әскері, фельдмаршал Франц Барон фон Мерси мен Иоганн фон Верт басшылығымен, Нордлингеннен оңтүстік-шығысқа қарай 10 шақырым жердегі Алерхайм ауылының жанында бекінді. Ауылдан солтүстік-шығысқа қарай бір шақырымда, Венненберг деп аталатын биік қырат көтеріледі. Ауылдан оңтүстік-батысқа қарай дәл 1 шақырымда Алерхайм сарайы орналасқан, ол төбеде тұр. Мерси мен Верт оң қанатын Венненбергке орналастырды, сол қанатын сарай төбесінде бекітті, ал орталық бөлімін екі қанаттың арасындағы төмен қыратқа жайғастырды. 17 ғасырда Алерхайм кішкентай болды және Венненберг пен сарай арасындағы императорлық шайқас шебінің солтүстік-батысында орналасқан. Бавария және императорлық офицерлер өздерінің нашар орталықтарын қорғау үшін бірнеше жаяу әскер мен драгунды ауылға бекітті. Олар француз әскерін императорлық артиллерияның атысы астындағы қиын шабуылға мәжбүр ету арқылы жеңіске жетуді үміттенеді.
Шайқас
Соғыстан бұрын маршал Анри, Виконт де Туренн өзінің франко-герман әскерін герцог д’Энгиен бастаған толық француз армиясымен (1646 жылдан бастап оның орнын принц де Конде басты) және Иоганн фон Гейсо басқарған 6000 гессендік әскермен біріктірді. 17 000 сарбаздан тұратын біріккен әскердің басшылығына Энгиенді тағайындады. Энгиеннің тактикасы қатал түрде қарапайым болды. Ол француз әскерін императорлық бекіністеріне тікелей шабуылға жіберуді жоспарлады. Француз армиясы түскі сағат 12-ден кешкі сағат 4-ке дейін шайқасқа дайындалып, қатарларын түзеді. Бірақ императорлық әскер дер кезінде қарсы шабуылға көшті. Шлосс-Алерхайм төбесінен төмен құлап, олар Энгиеннің әлсіз оң жақ қанатын бұзды, осыдан француз императорлық орталыққа шабуыл жасаудан бас тартуға мәжбүр болды. Ал екінші жағынан Тюренн Венненбергке күшті соққы берді. Венненберг құлағаннан кейін жеңілген императорлық оң жақ қанат кері шегінді, ал жеңіске жеткен сол жақ қанат алға жылды, императорлар енді солтүстік-батысқа қарады, бұрынғы солтүстік бағытын тастады. Мерси қанаулы шайқаста қаза тапты. Кешке қарай екі әскер де шайқас алаңында қалды. Алайда, қараңғылық пен қарама-қарсылықтың арасында, ауылдағы императорлық әскер өзін қоршауға алынған деп ойлап, капитуляциялады. Кейінірек сол түні императорлық әскер жеңіліске ұшырағанын мойындап, Донаувертке шегінді.
Нәтиже
Франко-неміс әскерлерінің жоғалтулары 4000 адамды құрады, оның ішінде маршал Грамонттың тұтқынға алынуы, 3 полковниктің қаза болуы, 70 тудың жауға түсуі және жараланғандар бар. Бавария императорлық армиясы да ұқсас шығындарға ұшырады. Француздар кейін Нордлинген және Динкельсбюль қалаларын басып алды, бірақ Энгхиен Хейльбронн қамалында ауырып қалды. Тюренне басқаруды өз мойнына алып, Богемиядан күш алған, сандар бойынша басым императорлық бавариялық армияның алдында қамалды тоқтатып, шегінді. Француз маршалы ақырында Филипсбургке қайтарылды. Осылайша, француздың қанды жеңісінен алған жалғыз пайдасы – Нордлинген мен Динкельсбюльді басып алу болды. Бавария уақытша қауіпсіздікке ие болды. Бірақ, бұл шайқас тек демалысқа мүмкіндік берді және келесі жылы Баварияға жасалған шабуылды тоқтата алмады. 2008 жылы археологтар Алерхайм қаласының жанында 50 қаңқадан тұратын, көбінесе француз сарбаздарына тиесілі жаппай қабірді қазып шығарды.