Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1618 жылы Отыз жылдық соғыстың шайқасы
15 ғасырда Пилсен қаласын қоршау
1618 battle of the Thirty Years' War
the 15th century siege of Pilsen
Пилсен (немесе Пльзен) қаласын қоршау, сондай-ақ Пилсен шайқасы – Эрнст фон Мансфельд басқарған Богемия протестанттарының күштері жүзеге асырған Богемиядағы бекітілген Пилсен қаласын қоршауы. Бұл Отыз жылдық соғыстың алғашқы маңызды шайқасы болды. Протестанттардың жеңісі және одан кейін қаланың жаулануы Богемия көтерілісін кеңейтті.
The siege of Pilsen (or Plzeň) or Battle of Pilsen was a siege of the fortified city of Pilsen in Bohemia carried out by the forces of the Bohemian Protestants led by Ernst von Mansfeld. It was the first major battle of the Thirty Years' War. The Protestant victory and subsequent capture of the city enlarged the Bohemian Revolt.
Соғыс қарсаңы
1618 жылғы 23 мамырда протестант дворяндары король Фердинанд II билігін құлатты және Богемияның рим-католик губернаторларын Прага қамалында Прага төбесінен лақтырып жіберді. Протестант дворяндары мен помещиктерден құралған жаңа үкімет Эрнст фон Мансфельдке барлық күштеріне басшылық етуді тапсырды. Ал, католик дворяндары мен дін қызметкерлері елден қашуды бастады. Кейбір монастырлар мен бекінісі жоқ поместьелер эвакуацияланды, ал католик босқындары Пилзен қаласына бет алды, онда олар табысты қорғаныс ұйымдастыра алады деп ойлады. Қала ұзақ қоршауға жақсы дайындалған, бірақ қорғаныс күштері жеткіліксіз болды және қорғаушылардың артиллериясы үшін оқ-дәрі жетіспеді. Мансфельд католиктер сырттан қолдау алмас бұрын қаланы басып алуға шешім қабылдады.
On 23 May 1618 the Protestant nobles overthrew the rule of King Ferdinand II and threw the Roman Catholic governors of Bohemia from their office at Prague Castle in the Defenestration of Prague. The new government formed of Protestant nobility and gentry gave Ernst von Mansfeld the command over all of its forces. Meanwhile, Catholic nobles and priests started fleeing the country. Some of the monasteries as well as unfortified manors were evacuated and the Catholic refugees headed for the city of Pilsen, where they thought that a successful defence could be organised. The city was well prepared for a lengthy siege, but the defences were undermanned and the defenders lacked enough gunpowder for their artillery. Mansfeld decided to capture the city before the Catholics were able to gain support from the outside.
Қоршау
1618 жылы 19 қыркүйекте Мансфельд әскері қала сыртында пайда болды. Қорғаушылар екі қақпаны жапты, ал үшінші қақпаны қосымша сақшылармен нығайтты. Протестант әскері қамалға толыққанды шабуыл жасауға тым әлсіз болды, сондықтан Мансфельд қаланы аштыққа салуға шешім қабылдады. 2 қазанда протестанттық артиллерия келді, бірақ зеңбіректердің калибрі мен саны шала болды және қала қабырғаларын атқылау аз нәтиже берді. Қоршау жалғасты, протестанттар күн сайын жаңа жабдықтар мен сарбаздар алды, ал қорғаушылар азық-түлік пен оқ-дәрі жетіспеді. Сонымен қатар, қаланың басты құдығы бұзылып, ішуге жарамды су қоры тез сарқылды. Ақырында, 21 қарашада қабырғаларда жарықтар пайда болды және протестант сарбаздары қалаға енді. Бірнеше сағатқа созылған қанағатсыз шайқастан кейін, қаланың барлық бөлігі Мансфельдтің бақылауына көшті.
On 19 September 1618 Mansfeld's army reached the outskirts of the city. The defenders blocked two city gates and the third one was reinforced with additional guards. The Protestant army was too weak to start an all out assault on the castle, so Mansfeld decided to take the city by hunger. On 2 October the Protestant artillery arrived, but the calibre and number of the cannons was small and the bombardment of the city walls brought little effect. The siege continued, with the Protestants receiving new supplies and recruits on a daily basis, while the defenders lacked food and munitions. Also, the main city well was destroyed and the stores of potable water soon depleted. Finally, on 21 November, cracks were made in the walls and the Protestant soldiers poured into the city. After several hours of close hand to hand combat, all of the town was in Mansfeld's hands.
Салдары
Қаланы басып алғаннан кейін Мансфельд соғыс өтемі ретінде 120 000 алтын гульден және қаланы өртеп жібермегендігі үшін қосымша 47 000 флорин талап етті. [Алдығы және келесі сөйлемнің арасында екі жыл өтті.] Бірақ, көп ұзамай Бавария жетекшілігіндегі Киелі Рим империясы жеткілікті күш жинап, Богемия шекарасын кесіп, Пилзен және Прагаға қарай жорыққа шықты. Жаңа сайланған Богемия королі Фридрих V Пфальц өзінің жауларының күшінің айқын артық екенін сезіп, өз әскеріне қайта жиналып, қарсыластарына бөлек-бөлек шабуыл жасауға бұйрық берді. Алайда, оның көптеген одақтастары оны тастап кетті, ал оның әскерлері Пилзен мен Прага арасындағы тығыз ормандарда шашырап кетті, нәтижесінде Ақ тау шайқасында шешуші жеңіліске ұшырады.
After capturing the city, Mansfeld demanded 120,000 golden guldens as war reparations and an additional 47,000 florins for sparing the city and not burning it to the ground. [Between the previous and next sentence, two years passed.] However, soon the Holy Roman Empire, led by Bavaria, gathered enough forces and crossed the border with Bohemia, heading towards Pilsen and Prague. The newly elected Bohemian king, Frederick V of the Palatinate was aware of the huge superiority of his enemies' forces and ordered his own army to regroup and attack each of the advancing armies separately. However, he was abandoned by most of his allies and his armies dispersed in the dense forests between Pilsen and Prague, which resulted in a decisive defeat in the Battle of White Mountain.