1623 жылғы Штадтлон шайқасы: Тридцати жылдық соғыстың маңызды кезеңі. Католик Лигасының жеңісі Палатинат әскерлерінің қарсылығын тоқтатты. Тарих, соғыс, Германия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1623 жылғы Отыз жылдық соғыстың шайқасы
1623 battle of the Thirty Years' War
Штудтлон шайқасы 1623 жылдың 6 тамызында Отыз жылдық соғыс кезінде Пфальц сайлаушылығы мен Католик лигасының әскерлері арасында өтті. Лига әскерлеріне Иоганн Церклас, Тилли графы басшылық етті, ал протестанттарға – Браншвейгтың Кристианы басшылық етті. Шайқас Католиктердің күшті жеңісімен аяқталды, бұл Пфальц әскерлерінің әскери қарсыласуын тоқтатты және Отыз жылдық соғыстың бірінші кезеңінің аяқталуын белгіледі.
The Battle of Stadtlohn was fought on 6 August 1623 between the armies of the Electoral Palatinate and of the Catholic League during the Thirty Years' War. The League's forces were led by Johann Tserclaes, Count of Tilly, the Protestants by Christian of Brunswick. The battle resulted in a resounding Catholic victory that largely ended the military resistance of the Palatinate forces and thus marked the end of the first phase of the Thirty Years' War.
Науқан
Флевр шайқасында жеңілгеннен кейін бір жыл өткен соң, Брауншвейгтік Кристиан 15 000 сарбаздық әскердің басшысы болды, олар жаңадан жиналған және Біріккен провинциялардағы қысқы жайлаудан демалып келген еді. Ол 1623 жылғы жазда Төменгі Саксония округіне жорық жасап, әскери науқанын қайта бастады. Басқа протестант князьдерінен, тіпті Кристианның соңғы одақтасы Эрнст фон Мансфельдтен де қолдау келмей, Кристиан өзін күшейту мүмкіндігі шектеулі әскери жағдайға тап болды. Бұған қоса, Тилли Кристианның қимылдары туралы хабар алып, оны тоқтату үшін әскерін жылжыта бастады. Сөйтіп, 1623 жылғы шілде айының екінші жартысы Кристиан әскері үшін шегіну кезеңіне айналды, себебі Тилли әскері 13 шілдеде Саксония шекарасын өтті. Кристиан 27 шілдеде Везер өзенінен, ал бірнеше күннен кейін Эмс өзенінен өтті, Тилли графының тәртіпті әскері үнемі ілгері жылды. 4 тамызда Кристиан Гревеннен (Мюнстердің солтүстігінде) шыққанда, Тилли одан жарты сағат қана артта қалды. Кристианның арьергарды тағы екі күн бойы шайқасқа жол бермей, алдымен Вехте (Метельенде), содан кейін Динкель (Хик) өзендеріндегі көпірлерді ұстап тұрды. Тилли әскері Кристиан әскерін қуып жете берді. Оның алғы шебі, Иоганн Якоб, Бронкхорст және Анхольт графы басқаратын, 6 тамыз күні таңертең Хик маңында Кристианның арьергардымен, полковник Стирум басқаратын, шайқасты бастады, Кристианды Ааузер Аа (Жоғарғы Шипбек) арқылы кері шегінуге мәжбүр етті, ол Вессум мен Вюллен ауылдары арасында барон Книпхаузен басқаратын арьергардпен кездесті.
A year after his defeat at the Battle of Fleurus, Christian of Brunswick found himself in command of an army of 15,000, freshly recruited and rested from winter quarters in the United Provinces. He reopened his campaign in the summer of 1623 by marching into the Lower Saxon Circle. With no support forthcoming from other Protestant princes, or even from Christian's recent ally Ernst von Mansfeld, Christian now found himself in a precarious military position with little possibility of reinforcement. To add to this, Tilly had received word of Christian's movements and was now moving to confront him. The second half of July 1623 thus became a period of retreat for Christian's forces, as Tilly's troops had marched across the Saxon border on 13 July. Christian reportedly marched across the Weser River on 27 July and the Ems River a few days later, with the Count of Tilly's more disciplined troops steadily gaining ground. When Christian left Greven, (north of Münster), on 4 August, Tilly was only half an hour behind. Christian's rearguard managed to ward off an engagement for two more days, holding the bridges first over the Vechte (at Metelen) and then over the Dinkel (at Heek). Tilly's army continued to pursue Christian's. His vanguard, commanded by Johann Jakob, Count of Bronckhorst and Anholt, engaged Christian's rearguard, commanded by Colonel Styrum, near Heek on the morning of 6 August, forcing Christian to fall back across the Ahauser Aa (upper Schipbeek), meeting up with the rearguard, commanded by Baron Knyphausen, between the villages of Wessum and Wüllen.
Шайқас
6 тамызда сағат 14:00-де Кристиан бірнеше сағаттық шегіністен кейін Вестфалиядағы Штудтлон ауылының жанында, Wüllener Landwehr деп аталатын, Нидерланд шекарасынан бес шақырымдай жердегі шіркеу шекарасындағы арықта соғысуға мәжбүр болды. Католиктер бұл күнді жақсы ниеттің белгісі деп есептеді, себебі ол – Мәсіхтің түрлену мерекесі болатын. Кристианның әскері төбеде орналасып, ұзақ бомбалаудан кейін Тиллидің атқыштар шабуылы Кристианның оң жақ қанатын қамтыды, оның атқыштар әскері бұзылып, шашырап кетті. Бұл көрініске сарбаздар да қашуға тырысты. Тиллидің әскері кері шегініп келе жатқан жауларына шабуыл жасап, шамамен 6000 адамды өлтіріп, 4000-ын тұтқынға алды. Жоғалғандардың арасында Кристианның 50 жоғары шенді офицері, барлық артиллериясы мен оқ-дәрісі болды. Кристиан өзі 5500 аман қалғандармен бірге қашып құтылды. Тиллидің әскері 1000-нан астам жарақат алды. Мың тұтқын Тиллидің әскеріне қатысты, бірақ көпшілігі Кристиан әскеріндегідей тәртіптің жоғары деңгейін көрген соң, дезертирлік жасады. Тұтқынға алынған артиллерия Кесфельд базарында қойылды, ал жараланған жау әскерінің бір бөлігі емделу үшін Мюнстерге жіберілді. Қашқандардың көпшілігі жауларынан жасырынып, шаруалардың жаулық ниетіне ұшырады деген хабар тарады.
At 2 p. m. on 6 August, Christian, after several more hours of retreat, was forced to turn and fight just outside the village of Stadtlohn in Westphalia, in a parish boundary ditch known as the Wüllener Landwehr, a little over five miles short of the Dutch border. The Catholics took the date to be an auspicious sign, since it was the Feast of the Transfiguration. Taking position on a hill, Christian's forces withstood lengthy bombardment before an attack by Tilly's cavalry engulfed Christian's right flank, leading his own cavalry to break and rout. On this sight, the infantrymen also attempted to flee. Tilly's forces swept upon their retreating enemies, killing some 6,000 and capturing 4,000 more as prisoners of war. Among the losses were 50 of Christian's highest ranking officers, and all of his artillery and ammunition. Christian himself escaped, together with 5,500 survivors. Tilly's army suffered 1,000 casualties. A thousand of the prisoners of war enlisted in Tilly's army, but most deserted when they found standards of discipline higher than they had become used to in Christian's army. The captured artillery pieces were displayed on the marketplace in Coesfeld, and some of the enemy wounded were conveyed to Münster for treatment. It was reported that many of those fleeing who managed to evade their enemies, fell victim to the ill will of the peasantry.
Әсері
Осы оқиғаның нәтижесі туралы хабар Фредерик V Пфальц патшасына жеткенде, ол Киелі Рим императоры Фердинанд II-ге қарулы келісімге қол қоюға мәжбүр болды, осылайша Отыз жылдық соғыстың «Пфальц кезеңі» аяқталды. Фридрих V-тің мұрагерлік жерлері мен сайлаушылар алқасындағы орны Католик лигасының көрнекті көшбасшысы Бавария герцогы Максимилианға берілді. 1623 жылдан бастап ол өзін Максимилиан I, Баварияның сайлаушысы деп атады, ал оның герцогтігі Бавария сайлаушылығы деп аталды. Бірақ бейбітшілік ұзаққа созылмады, 1624 жылы Англия, Франция, Нидерландының біріккен провинциялары, Швеция, Дания, Савойя, Венеция және Бранденбург Габсбургтерге қарсы одақ құрып, Испания мен Киелі Рим императорына қарсы күреске кірісті. Бұл Брансвик Христианының басқарған және қатысқан соңғы маңызды шайқасы мен науқаны болды. Ол 1626 жылы тағы бір науқанға түсуге тырысты, бірақ 16 маусымда 1626 жылы, 26 жасында Вольфенбюттельде аурудан қайтыс болды.
With news of the outcome reaching Frederick V of the Palatinate, he was forced to sign an armistice with Holy Roman Emperor Ferdinand II, thus ending the 'Palatine Phase' of the Thirty Years' War. Frederick V's hereditary lands and seat in the Electoral College were awarded to Duke Maximilian of Bavaria, an eminent leader of the Catholic League. From 1623 he styled himself Maximilian I, Elector of Bavaria and his duchy Electorate of Bavaria. Peace would be short lived, however, and in 1624 England, France, the United Provinces of the Netherlands, Sweden, Denmark, Savoy, Venice, and Brandenburg would join in an anti Habsburg alliance to fight against Spain and the Holy Roman Emperor. This was the last major battle and campaign that Christian of Brunswick would undertake and participate in. He would attempt to embark on one more campaign in 1626 before succumbing to an illness on 16 June 1626, at the age of 26 in Wolfenbüttel.