Пассау тарихындағы фашизмге қарсы күрес және қуғын-сүргін

Кіріспе

Неміс авторы және неміс тарихын зерттеуші Анна Росмус, сондай-ақ Аня Росмус Веннингер деген атпен де танымал, 1960 жылы Баварияның Пасау қаласында дүниеге келген.

Ерте өмір және зерттеулер

16 жасында Росмустың қазіргі заманғы тарихқа, әсіресе Үшінші рейхке қызығушылығы арта бастады, бұл тақырып мектепте аз айтылды. Әкесі – мектеп директоры болғандықтан, ол қаласының соғысқа дейінгі жылдардағы тарихына арналған ұлттық эссе байқауына қатысты. Кейбір көрнекті тұрғындар қауым соғыстан зардап көрмегенін, ал басқалары диктатураға қарсы саяси қарсылық көрсеткендерін мақтан етті. Росмус газет кесінділері мен басқа да мұрағаттық материалдарды тауып, жергілікті басшылар мен қаланың көрнекті отбасыларының мүшелері соғыс басталғанға дейін нацистік партияның белсенді мүшелері болғанын және шамамен 400 яһудиді концлагерьлерге жіберуге көмектескенін анықтады. Оның "Туған қалам Үшінші рейх кезінде" атты эссесі жүлде алды. Росмустың тырысы көптеген тұрғындар тарапынан қолдау таппады, бірақ 20 жасында ол зерттеулерін жалғастырды. Пасаудың кейбір егдеулерінен сұрақтар қою арқылы Росмус үндемеушілік пен ақпарат беруден бас тартумен кездесті. Үш жылдық табандылық пен сот процестерінен кейін ол, ақыры, қалалық әкімшіліктің мұрағатына кіруге рұқсат алды. Ол қаланың ішінде және айналасында бірнеше концлагерь, мәжбүрлі еңбек және әскери тұтқын лагерьлері салынғанын анықтады. Росмус өзінің алғашқы кітабын – "Қарсылық және қуғын-сүргін. Пасау ісі 1933–1939" жазды, ол 1983 жылы жарық көрді. Қауіп-қатерлерге қарамастан, ол "Екзодус. Мейірім көлеңкесінде" кітабын жазды, ол 20 ғасырда Пасаудағы яһудилердің тағдырына арналған. Оның еңбегі бұрын-соңды болмаған дау-дамағұлдарды және халықаралық мақтауды тудырды.

"Назлы қыз" және ірі телепродакциялар

1985 жылы Росмустың жұмысы режиссер Майкл Верховеннің назарын аударды. Ол 1990 жылы түсірілген «Das schreckliche Mädchen» («Жаман қыз») фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті, онда Лена Стольце Росмустың ойшаланған нұсқасы – Зонья Вегмус рөлін ойнайды. Фильм ағылшын тілінде емес, ең үздік фильм үшін BAFTA сыйлығын алды және 1991 жылы «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 1986 жылы неміс ARD телеарнасы Феликс Кубалланың WDR 45 минуттық «Von deutscher Toleranz» деректі фильмін көрсетті. 1988 жылы неміс ARD телеарнасы Хеннинг Штегмюллердің 1987 жылы Radio Bremen арнасы үшін түсірген 90 минуттық «Gegen den Strom» («Ағысқа қарсы») Анна Росмус туралы деректі фильмін көрсетті. 1990 жылы неміс ZDF телеарнасы Михаэль Верховеннің 1987 жылы Анна Росмус туралы «Das Mädchen und die Stadt» («Қыз және қала») деректі фильмін көрсетті. 1994/95 жылдары Феликс Кубалла (WDR) «Das Schreckliche Mädchen in Amerika» («Америкадағы жаман қыз») деректі фильмін жасады. ARD 60 минуттық және 45 минуттық нұсқаларын көрсетті.

Жарияланымдар

Қарсылық және қуғын-сүргін — Пасаудың мысалы, 1933–1945 жылдар, Андреас Халлердің Германиядағы Пасауда 1983 жылы жарық көрген еңбегі. Лейден және Пасау, 98–106 беттер: Lieben Sie Deutschland (Пасаудан келген азаптар: Германияны жақсы көресіз бе), 191 бет, Мюнхен, Германия, 1985 жылы Piper баспасынан шыққан. "Жауап", 143–147 беттер: Beunruhigung in der Provinz. 10 Jahre Scharfrichterhaus (Аудандағы алабөлік. 10 жылдық жазалаушы үй); Вальтер Ландшутер және Эдгар Лигел редакциялаған, Андреас Халлер, Пасау, Германия, 1987 жыл. Exodus — Мейірімнің көлеңкесінде. Пасау аймағындағы еврейлер тарихының аспектілері, 270 бет, 1988 жылы Германияның Титлинг қаласында Dorfmeister баспасынан шыққан, ХХ ғасырда Пасау еврейлерінің тағдырына арналған кітап. "Пасаудың қоңыр жылнамасы. 1919 жылдан 1933 жылға дейінгі кезең туралы ескертулер", 6–10 беттер: Lichtung. Ostbayerisches Magazin, Виехтах, Германия, 1989 жылғы қараша/желтоқсан. Роберт Клейн. Неміс еврейінің естеліктері, 112 бет, 1991 жылы Германияның Пасау қаласында басылған. "Wintergrün — Жасырылған кісі өлтірулер", 200 бет, Labhard, Констанц, Германия, 1993 жыл. "Естен шығармау", 31–34 беттер: Bayerischer Wald, Хьюберт Эттл редакциялаған; Виехтах, Германия, 1993 жыл. "Шет елдік жастардың жаппай қырғыны және оның салдары", 11–14 беттер: lichtung. ostbayerisches magazin, Виехтах, Германия, 1993 жылғы қыркүйек/қазан. Was ich denke (Мен не ойлаймын), 189 бет, 1995 жылы Мюнхен, Германия, Goldmann баспасынан шыққан. "Покинг — Аяқталу және жаңару. Босатушылар мен босатылғандар туралы еврей куәгерлерінің естеліктері", 201 бет, 1995 жылы Констанц, Германия, Labhard баспасынан шыққан. 761-ші танк батальонының және 100-ші далалық аурухананың мұрасы, Балтимор, Мэриленд штаты, 1996 жылғы 11 ақпан. "Егер мен болмасам, кім болады?" (Мен емес, кім?), 82–86 беттер: Wenn nicht ich, wer? Wenn nicht jetzt, wann? (Егер мен емес, кім? Егер қазір емес, қашан?), Германияның Bad Nauheim қаласындағы Christlich Jüdischer Koordinierungsrat Deutschland редакциялаған, 1998 жыл. "Экранда және Оскарға ұсынылған", "Шоа: мүмкін емес куәлік?", Брюссель университеті, Бельгия, 1998 жыл. "Бос орынды толтыру", Gelber, M. (ред.) Belated or Timely Memoirs? The Last Phase of Survivor Literature from the Holocaust, Сиракуз университетінің баспасы, Сиракуз, Нью-Йорк, 1998 жыл. "Пасаудан кету. Отанын табу үшін кеткен біреу", 286 бет, 1999 жылы Фрайбург, Базель, Вена қалаларында Herder баспасынан шыққан. "Біз күтіп тұра аламыз ба?", The Memory of the Holocaust in the 21st Century; CD-ROM, Яд Вашем, Иерусалим, Израиль, 1999 жыл. "Кінәсіздердің өлтірілуі", 83–102 беттер: Hearing the Voices: Teaching the Holocaust to Future generations, Майкл Хейс, Дидье Польфеит, Г. Ян Колейн және Марсия Сакс Литтелл редакциялаған, Merion Westfield Press International, Merion Station, Пенсильвания, 1999 жыл. "Шындықтан көркем әдебиетке: Анна Росмус — "Жаман қыз"", 113–143 беттер: Religion and the Arts. Boston College журналы, Koninklijke Brill NV, Нидерланды; Лейден, Бостон, Кельн, 2000 жыл. "Көйлекше киген дүрбелеңшіл", 270–288 беттер: Second Generation Voices, Сиракуз университетінің баспасы, 2001 жыл. "Покингтің жасырылған құпиялары", 207–226 беттер: “Building History: Art, Memory, and Myth”, McGill European Studies, Peter Lang баспасынан шыққан, Нью-Йорк, Берн, Берлин, Брюссель, Франкфурт/М., Оксфорд, Вена, 2001 жыл. "Кінәсіздердің өлтірілуі. Бавариядағы шетелдік құлдар және мәжбүрлі аборттар", 139–158 беттер: Women in the Holocaust: Responses, Insights and Perspectives, Merion Westfield Press International, Merion Station, Пенсильвания, 2002 жыл. "Демократия үшін оңшыл экстремизмнің қиындықтары", 103–107 беттер: How to Fight Right Wing Extremism in Germany Today — Азаматтардың, азаматтық қоғамның және үкіметтің рөлі, 2002 жылы Вашингтондағы Friedrich Ebert Foundation баспасынан шыққан. "Ағысқа қарсы: Гитлер өмір сүрген жерде өскен", 160 бет, Оңтүстік Каролина университетінің баспасы, Колумбия, Оңтүстік Каролина, 2002 жыл. "Польшалық мәжбүрлі жұмысшылар арасындағы еріктірілген аборттар", 76–94 беттер: Experience and Expression: Women, the Nazis, and the Holocaust, Элизабет Р. Баер және Мирна Голденберг редакциялаған, Уэйн штатының университеті, Детройт, Мичиган, 2003 жыл. "Күрес жалғасуда: Германиядағы жек көруге негіделген қылмыстар", 221–237 беттер: Confront! Resistance in Nazi Germany, Ян Михалчик редакциялаған, Peter Lang, Нью-Йорк, 2004 жыл. "Пасаудан тыс: Гитлер үй деп атаған қаланы тастап кету", Оңтүстік Каролина университетінің баспасы, Колумбия, Оңтүстік Каролина, 2004 жыл. "Wintergreen: Жасырылған кісі өлтірулер", Оңтүстік Каролина университетінің баспасы, Колумбия, Оңтүстік Каролина, 2004 жыл. "«Розетта тасын» іздеу", Мичиган штатының Алма колледжі, 2009 жылғы 1 сәуір. Valhalla Finale, 350 бет, Германиядағы Титлинг қаласында Dorfmeister баспасынан шыққан, 1945 жылғы Екінші дүниежүзілік соғысының Бавария, Чехословакия, Үлкен Австрия және АҚШ армиясы туралы фотоальбом. Ragnarök (http://www. pnp. de/ngen/PictureGallery/diashow1. php?name=rosmus 2010&titel=Ostbayern%20in%20der%20Nachkriegszeit'), 464 бет, Германияның Титлинг қаласында Dorfmeister баспасынан шыққан, 1945 жылғы Екінші дүниежүзілік соғысының Бавария, Чехословакия, Үлкен Австрия және АҚШ армиясы туралы фотоальбом, 2010 жыл. Hitlers Nibelungen: Niederbayern im Aufbruch zu Krieg und Untergang (Гитлердің Нибелунгтары: Төменгі Бавария соғысқа және құлдырауға қадам басқанда), Германияның Графенаудағы Simone Samples Verlag баспасынан шыққан, 2015 жыл.

Widerstand und Verfolgung am Beispiel Passau 1933–1945 (Resistance and Persecution—The Case of Passau 1933–1939), published by Andreas Haller in Passau, Germany, 1983. Leiden an Passau pp. 98–106 in: Lieben Sie Deutschland (Suffering from Passau in: Do You Love Germany),191 pages, published by Piper in Munich, Germany, 1985. Erwiderung (Response), pp. 143–147 in: Beunruhigung in der Provinz. 10 Jahre Scharfrichterhaus (Disturbance in the Province. 10 Years Executioner's House); edited by Walter Landshuter and Edgar Liegl, Andreas Haller, Passau, Germany, 1987. Exodus Im Schatten der Gnade. Aspekte zur Geschichte der Juden im Raum Passau. (Exodus. In the Shadow of Mercy. Aspects of Jewish History in the Passau Region), a book focusing on the plight of Passau's Jews during the twentieth century; 270 pages, published by Dorfmeister in Tittling, Germany, 1988. Zur braunen Chronik Passaus. Anmerkungen zur Zeit von 1919 bis 1933 (Brown Shirted Passau Chronicles. Connotations about the Period from 1919 to 1933), pp. 6–10 in: Lichtung. Ostbayerisches Magazin in Viechtach, Germany, Nov/Dec 1989. Robert Klein. A German Jew Looks back, 112 pages, published in Passau, Germany, 1991. "Wintergrün Verdrängte Morde" (Wintergreen Suppressed Murders), 200 pages, Labhard, Konstanz, Germany, 1993. Wider das Vergessen (Against Forgetting), pp 31–34 in: Bayerischer Wald, edited by Hubert Ettl; Viechtach, Germany, 1993. Der Massenmord am “fremdvölkischen” Nachwuchs und die Folgen (Mass Murder of the Foreign Rising Generation and its Consequences), pp. 11–14 in: lichtung. ostbayerisches magazin; Viechtach, Germany, Sept/Oct. 1993. Was ich denke (What I Think),189 pages, published by Goldmann in Munich, Germany, 1995. Pocking Ende und Anfang. Jüdische Zeitzeugen über Befreier und Befreite (Pocking End and Renewal. Jewish Witnesses on Liberators and the Liberated), 201 pages, published by Labhard in Konstanz, Germany, 1995. Legacy of the 761st Tank Battalion, 100th Field Hospital, Baltimore, MD, February 11, 1996. Wenn nicht ich, wer dann? (If Not Me, Then Who? ), pp 82–86 in: Wenn nicht ich, wer? Wenn nicht jetzt, wann? (If Not Me, Who? If Not Now, When? ), edited by Christlich Jüdischer Koordinierungsrat Deutschland, Bad Nauheim, Germany, 1998. A l’écran et avec une nomination aux Oscars" (On Screen, with an Oscar Nomination); in: "La Shoah: le témoignage impossible?(Shoah. The Impossible Testimony), published by Université de Bruxelles, Belgium, 1998. "Filling in the Void", in: Gelber, M. (ed.) Belated or Timely Memoirs? The Last Phase of Survivor Literature from the Holocaust, Syracuse University Press, Syracuse, NY, 1998. "Out of Passau. Von einer, die auszog, die Heimat zu finden" (Out of Passau By One Who Moved Out to Find the Homeland), 286 pages, published by Herder in Freiburg, Basel, Vienna, 1999. "Can we afford to stand by?" In: The Memory of the Holocaust in the 21st Century; CD rom, Yad Vashem, Jerusalem, Israel, 1999. Murder of the Innocent, pp. 83–102 in: Hearing the Voices: Teaching the Holocaust to Future generations; edited by Michael Hayse, Didier Pollefeyt, G. Jan Colijn and Marcia Sachs Littell. Merion Westfield Press International, Merion Station, PA, 1999. From Reality to Fiction: Anna Rosmus as The “Nasty Girl”, pp 113–143 in: Religion and the Arts. A Journal from Boston College. Koninklijke Brill NV, The Netherlands; Leiden, Boston, Cologne, 2000. "A Troublemaker in a Skirt", pp 270–288 in: Second Generation Voices, Syracuse University Press, 2001. Pocking's Buried Secrets, pp. 207–226 in: “Building History: Art, Memory, and Myth”; McGill European Studies, published by Peter Lang, New York, Bern, Berlin, Bruxelles, Frankfurt/M., Oxford, Vienna, 2001. Murder of the Innocent. Foreign Slave Laborers and Forced Abortions in Bavaria, pp 139–158 in: Women in the Holocaust: Responses, Insights and Perspectives. Published by Merion Westfield Press International, Merion Station, Pennsylvania, 2002. The Challenge of Right Wing Extremism for Democracy, pp. 103–107 in: How to Fight Right Wing Extremism in Germany Today The Role of Citizens, Civil Society, and the Government. Published by Friedrich Ebert Foundation in Washington DC, 2002. Against the Stream: Growing Up Where Hitler Used to Live, 160 pages, published by University of South Carolina Press, Columbia, SC, 2002. "Involuntary Abortions for Polish Forced Laborers", pp. 76–94 in: Experience and Expression: Women, the Nazis, and the Holocaust. Edited by Elizabeth R. Baer and Myrna Goldenberg, Wayne State University, Detroit, MI, 2003. "The Struggle Continues: Hate Crime in Germany Today", pp. 221– 237 in: Confront! Resistance in Nazi Germany; ed. Jahn Michalczyk, Peter Lang, New York, 2004. Out of Passau: Leaving a City Hitler Called Home, published by University of South Carolina Press, Columbia, SC, 2004. Wintergreen: Suppressed Murders, published by University of South Carolina Press, Columbia, SC, 2004. "In Search of the “Rosetta Stone”", Alma College, MI, April 1, 2009. Valhalla Finale, 350 pp, a photo book about the end of WWII in Bavaria, Czechoslovakia, Upper Austria and the US Army in 1945, published by Dorfmeister in Tittling, Germany, 2009. Ragnarök (http://www. pnp. de/ngen/PictureGallery/diashow1. php?name=rosmus 2010&titel=Ostbayern%20in%20der%20Nachkriegszeit'), a photo book about the end of WWII in Bavaria, Czechoslovakia, Upper Austria and the US Army, 464 pp, published by Dorfmeister in Tittling, Germany, 2010. Hitlers Nibelungen: Niederbayern im Aufbruch zu Krieg und Untergang (Hitler's Nibelungs: Lower Bavaria at the Onset of War and Downfall), published by Simone Samples Verlag in Grafenau, Germany, 2015, .