Стивен мен Матильда арасындағы Линкольн шайқасы

Кіріспе

Линкольн шайқасы немесе Линкольнның бірінші шайқасы 1141 жылдың 2 ақпанында Англияда, Линкольн қаласында Англия королі Стивен мен императрица Матильдаға адал күштер арасында өтті. Стивен шайқас барысында тұтқындалып, түрмеге қамалды және Матильда қысқа мерзімге билік құрған кезде ол биліктен алынды.

Есеп

Англия королі Стивеннің әскерлері Линкольн қамалын қоршап алған еді, бірақ император Матильдаға адал болған көмекші күштердің шабуылына ұшырады. Анжу әскері Роберттің, Честер графы Ранулфтың және Стивеннен мұрасын жоғалтқандардың жасақтарынан құралды, ал қанаттарда Мадог ап Маредуд, Поуис лорды және Кадуаладр ап Груффид басқарған уэльстік әскерлер орналасқан еді. Кадуаладр Гвинед патшасы Оуэйннің інісі болды, бірақ Оуэйн Анархияда ешқандай тарапты қолдамады. Стивеннің күштерінде Ипрлік Вильгельм, Сенлисский Симон, Гертфордтық Гилберт, Аумалелік Вильгельм, Ричмондтық Алан және Хью Бигод болды, бірақ олардың атты әскері жеткіліксіз болды. Шайқас басталғанда, жетекші магнаттардың көпшілігі королден қашып кетті. Корольмен бірге тұтқындалған маңызды магнаттардың арасында Балдуин фиц Гилберт, Бернард де Балиол, Роджер де Моубрей, Ричард де Курси, Ноттингемдық Вильям Певерел, Гилберт де Гант, Ингельрам де Сей, Ильберт де Лейси және Ричард фицУрсе болды – бәрі де беделді барондық отбасылардан шыққан ерлер; қашқандардың арасында тек графтар ғана болды. Корольдік әскер Стивеннің лейтенанты Балдуин фиц Гилберттің сөздерін тыңдап жатқанда, жаудың жақындасып келе жаққанын естіді, көп ұзамай мұрасын жоғалтқан Анжу рыцарлары бес графтың атты әскеріне шабуыл жасады. Сол жақта Йорк графы Вильгельм Аумел мен Вильгельм Ипрес шабуылдап, нашар қаруланған, бірақ рухтан жарылған уэльстік жасақты талқандады, бірақ өздері граф Ранулфтың жақсы ұйымдастырылған әскери күшімен бір сәтте жеңіліп, шашырап кетті. Саны аз және жеңіліске ұшыраған графтар көп ұзамай қашқанын көрсететін болды, ал олардың көптеген жауынгерлері қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Стивен патша мен оның рыцарларын Анжу әскері тез қоршап алды. Оның жасағының қалған бөлігі қашып құтылуға үмітсіз, барлығы өлтірілгенше немесе бағынып бергенше соғыса берді. Балдуин фиц Ричард пен Ричард фиц Урсе көптеген жарақаттар алғаннан кейін және олардың батыл қарсылығы үшін мәңгілік құрметке ие болды деп тұтқынға алынды. Қала көшелеріндегі қаһарлы шайқастан кейін Стивеннің әскері жеңілді. Бұл Мадог ап Иднерттің бес ұлының екеуі еді, ол (өмірде болғанда) Уэльс шебіндегі Фферллистің билеушісі болған. Фферллис Мадогтың тірі қалған ұлдары Кадуаллонға (Маэлиенидтке) және Энион Клудқа (Эльфаелге) бөлінді.

The forces of King Stephen of England had been besieging Lincoln Castle but were themselves attacked by a relief force loyal to Empress Matilda and commanded by Robert, 1st Earl of Gloucester, Matilda's half brother. The Angevin army consisted of the divisions of Robert's men, those of Ranulf, Earl of Chester and those disinherited by Stephen, while on the flank was a mass of Welsh troops led by Madog ap Maredudd, Lord of Powys, and Cadwaladr ap Gruffydd. Cadwaladr was the brother of Owain, King of Gwynedd, but Owain did not support any side in the Anarchy. Stephen's force included William of Ypres; Simon of Senlis; Gilbert of Hertford; William of Aumale, Alan of Richmond and Hugh Bigod but was markedly short of cavalry. As soon as the battle was joined, the majority of the leading magnates fled the king. Other important magnates captured with the king were Baldwin fitz Gilbert; Bernard de Balliol, Roger de Mowbray; Richard de Courcy; William Peverel of Nottingham; Gilbert de Gant; Ingelram de Say; Ilbert de Lacy and Richard fitzUrse, all men of respected baronial families; it had only been the Earls who had fled. Even as the royal troops listened to the exhortations of Stephen's lieutenant, Baldwin fitz Gilbert, the advancing enemy was heard and soon the disinherited Angevin knights charged the cavalry of the five earls. On the left Earl William Aumale of York and William Ypres charged and smashed the poorly armed, 'but full of spirits', Welsh division but were themselves in turn routed 'in a moment' by the well ordered military might of Earl Ranulf who stood out from the mass in 'his bright armour'. The earls, outnumbered and outfought, were soon put to flight and many of their men were killed and captured. King Stephen and his knights were rapidly surrounded by the Angevin force. The rest of his division fought on with no hope of escape until all were killed or had surrendered. Baldwin fitz Richard and Richard fitz Urse 'having received many wounds, and, by their determined resistance, having gained immortal honour' were taken prisoner. After fierce fighting in the city's streets, Stephen's forces were defeated. two of the five sons of Madog ap Idnerth, who (when he lived) was the ruling prince of Fferllys in the Welsh Marches. Fferllys was divided between Madog's surviving sons, Cadwallon (who received Maelienydd) and Einion Clud (who received Elfael).

Көркем шығармаларда

Бұл шайқас Кен Фоллетттің "Жердің тірегі" тарихи романында суреттелген, және король Стивеннің тұтқындалуы мен одан кейінгі алмасуы сияқты, оқиға болғандай етіп баяндалған. Сол сияқты, Шарон Пенманның "Христос және оның қасиеттілері ұйықтағанда" кітабында да осы шайқас жазылған. Линкольн шайқасы Эдит Паргеттердің (Эллис Питерс атымен жазған) "Ағалар Кадфель" сериясының "Dead Man's Ransom" романында маңызды сюжеттік элемент болып табылады. Грехэм Шелбидің "The Villains of the Piece" (немесе "Ант пен қылыш") атты ескі романында да Линкольн шайқасының бірінші кезеңін сипаттайтын тарау бар. 2021 жылғы Microsoft компаниясының "Age of Empires 4" видео ойынында Линкольн шайқасының алғашқы кезеңі кампаниялық миссия ретінде бейнеленген.