Кіріспе

Жақсыз балықтардың жоғары классы

Циклостоми, көбінесе Cyclostomata /s//I//k//l//ou//'//s//t//Q//m//@//t//@/ деп аталады, тірі жақсыз балықтарды – миногалар мен хагфиштерді қамтитын омыртқалы жануарлар тобы. Екі топтың да жақтары жоқ, тістер ретінде қызмет ететін мүйізді эпидермалық құрылымдары бар, олар сератодонттар деп аталады, және жақталған балықтардағыдай сырттан емес, іштен орналасқан жегілгі доғалары бар. Циклостоми атауы "дөңгелек ауыздар" дегенді білдіреді. Оған Джоан Крокфорд Бити ат қойған.

Мүмкін сыртқы байланыстар

Бұл таксон көбінесе парафилетикалық Агната суперкласына жатады, оған сондай-ақ остракодермдер деп аталатын жойылған бронелы балықтардың бірнеше тобы кіреді. Галеаспидтер, телодонттар және остеостракандар сияқты көптеген қазба агнатан қалдықтары, циклостомаларға қарағанда, жақтары бар омыртқалылармен (гнатастомалар деп аталады) тығыз байланысты. Биологтар бұрын циклостомалардың клада болып табылатыны туралы келіспеушіліктер болды. "Омыртқалы гипотезасы" бойынша, миксиналар гнатостомаларға, ал емес циклостомаларға жақын туыс. Ал "циклостома гипотезасы" бойынша, миксиналар мен лампреялар бір-бірімен тығыз байланысты, бұл циклостомаларды монофилетикалық етеді. Анатомияға негізделген көптеген зерттеулер омыртқалы гипотезасын қолдады, ал молекулалық филогенездердің көпшілігі циклостома гипотезасын қолдады. Дегенмен, екі жағдайда да ерекшеліктер бар. Тіл аппаратының шеміршектері мен бұлшық еттеріндегі ұқсастықтар да миксиналар мен лампреялардың бауырлас топ екенін көрсетеді. Сонымен қатар, кем дегенде бір молекулалық филогенез омыртқалы гипотезасын қолдады. Бұрын миксиналардың эмбриональды дамуы лампреялар мен гнатостомалардан күрт өзгеше деп есептелген, бірақ соңғы дәлелдер оның бұрынғыдан гөрі ұқсас екенін көрсетеді, бұл циклостома гипотезасының кедергісін жоюы мүмкін. Палеозой дәуірінің жақсыз балықтарының бірнеше тобы, конодонттар мен анаспидтер сияқты, жақтары бар балықтарға қарағанда циклостомаларға жақын деп ұсынылған. Осы жақсыз балықтарда минералданған элементтердің болуы, мысалы, ауыз кондонт элементтері және анаспидтердің броньды дене жабыны, сондай-ақ Ласаниус сияқты басқа түрлердегі қабыршақтар, барлық омыртқалы жануарлардың соңғы ортақ ата-бабасында минералданған тіндер болғандығын, бірақ миксиналар мен лампреяларда олар екінші рет жоғалғандығын көрсетеді.

Ішкі айырмашылықтар мен ұқсастықтар

Екеуі де – hagfishes және lampreys – бір гонадаға ие, бірақ себептері әртүрлі. Hagfishes-те онтогенез кезінде сол жақ гонада дегенерацияға ұшырайды және тек оң жақ гонада ғана дамиды, ал lampreys-те сол және оң жақ гонадалар бірігіп, біреуге айналады. Гонал түтікшелер жоқ. Hagfishes тікелей дамиды, бірақ lampreys личинкалық сатысынан өтеді, содан кейін метаморфоз арқылы жасөспірім (немесе паразиттік емес түрлерде ересек) нысанына айналады. Lamprey личинкалары тұщы суда тіршілік етеді және ammocoetes деп аталады, олар – эндостилі бар жалғыз омыртқалылар, бұл фильтрлеуге арналған мүше және басқаша тек туникаттар мен ланцеттерде ғана кездеседі. Метаморфоз кезінде lamprey эндостилі қалқанша безіне айналады. Циклостомалар қышқылтекті тасымалдау гемоглобинін жақтары бар омыртқалылардан тәуелсіз дамытқан. Hagfishes және lampreys-те тимус, селезеңке, миелин және симпатикалық тізбекті ганглиялар жоқ. Екеуінің де ішкі көз бұлшық еттері жоқ, ал hagfishes-те сыртқы көз бұлшық еттері де жоқ. Екі топта да бір ғана мұрын тесігі бар, жалғыз иіс сезу мүшесі бар. Мұрын жолы lampreys-те соқыр түйінмен аяқталады, бірақ hagfishes-те жұтқыншаққа ашылады. Жанама себет (hagfishes-те қысқартылған) бас сүйегіне бекітілген. Циклостомалар мен гнатостомалардың ортақ ата-бабасы бөлінуге дейін геномның екі еселенуіне ұшырады, ал гнатостомалардың бастапқы түрінде екінші геном еселенсе, циклостомалардың бастапқы түрі тәуелсіз геномның үш еселенуін бастан кешірді. Hagfishes және ересек lampreys-тегі ауыз аппаратының кейбір ұқсастықтары бар, бірақ олар бір-бірінен ерекшеленеді. Lampreys-те тілдің үстіңгі жағында поршеньді хрящ сияқты тіс пластиналары орналасқан, ал hagfishes-те аузының еденінде тіс пластиналарының артқа және алға жылжуына мүмкіндік беретін ойыстармен бекітілген хрящ пластинасы бар, конвейерлік лента сияқты, және пластинаның шетінен өтетін кезде олар сыртқа шығады. Hagfishes-те де ауыздың төбесінен ілінген кератин тісі бар. Жақтары бар омыртқалылардан айырмашылығы, олардың әр ішкі құлағында үш жартылай дөңгелек канал бар, lampreys-те – екі, ал hagfishes-те – бір ғана канал бар. Hagfishes-тің жартылай дөңгелек каналы стереоцилияларды және екінші кластағы шашты жасушаларды қамтиды, бұл, әрине, туынды қасиет, ал lampreys және басқа омыртқалыларда тек стереоцилиялар бар. Hagfishes-тің ішкі құлағында сезімдік ампулалардың екі түрі болғандықтан, олардың жалғыз жартылай дөңгелек каналы екі жартылай дөңгелек каналдың бірігу нәтижесі деп есептеледі. Hagfishes қаны теңіз суымен изотониялық, ал lampreys теңіз телеостары сияқты осморегуляцияның жаңқаға негізделген механизмдерін пайдаланады. Дегенмен, осы механизмдер hagfishes-тің жаңқа эпителийіндегі митохондрияға толы жасушаларда да байқалады, бірақ олар қанның тұздылығын реттеу қабілетін дамытпайды, тіпті Ca және Mg иондарының иондық концентрациясын реттеуге қабілетті болса да. Hagfishes-тің ата-бабалары анадромалық немесе тұщы су түрінен пайда болған, содан бері ол ұзақ уақыт бойы тұзды суға бейімделген, нәтижесінде оның қанында электролиттердің деңгейі жоғары болды. Lamprey ішегінде ішкі бетін кейбір жақтары бар омыртқалылардағы спиральді клапан сияқты ұлғайтатын тифлозоль бар. Соңғылардың спиральді клапаны бүкіл ішек-қарынды бұрауы арқылы қалыптасады, ал lamprey тифлозолы ішек-қарынның шырышты қабығымен ғана шектеледі. Hagfishes-тің шырышты қабығында тұрақты зигзаг тәрізді типсоль бар. Бұл қасиет бастапқы болуы мүмкін, өйткені ол кейбір теңіз шұңқырында, мысалы, Ciona-да кездеседі. Lampreys-тің ішек эпителийлерінде де қылшықты жасушалар бар, олар hagfishes-те анықталмаған. Қылшықты ішектер Chondrostei, lungfishes және кейбір телеосттардың ерте кезеңдерінде де кездесетіндіктен, ол hagfishes-те жоғалған бастапқы жағдай деп саналады.

Филогения

Мияшита және авторлардың еңбектерінен кейін, 2019 жыл.