Кіріспе

Руандадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра орны

Нюньгуэ орманы (/n//j//ʊ//ŋ//g//w//ei/) Руанданың оңтүстік-батысында, Бурундимен шекарада орналасқан, оңтүстікте Кибира ұлттық паркімен тікелей жалғасып, батысында Киву көлі және Демократиялық Конго Республикасымен шектеседі. Нюньгуэ тропикалық орманы Африкадағы ең жақсы сақталған таулық тропикалық орман болып саналады. Ол батыста Конго өзенінің алқабы мен шығыста Ніл өзенінің алқабы арасындағы суайдырында орналасқан. Нюньгуэ орманының шығыс жағынан Ніл өзенінің бір тармағы да бастау алады. Нюньгуэ орманы 2004 жылы құрылды және шамамен тропикалық орман, бамбук, шабындық, батпақтар мен сортаңдарды қамтиды. Ең жақын қала – батыста Руанданың Камембе қаласы. Бигугу тауы парктің шекарасында орналасқан. 2020 жылдың қазан айында Руанданың даму кеңесі Африкалық саябақтармен 20 жылға басқаруды өз мойнына алу туралы келісімге келді. 2023 жылдың қыркүйегінде Нюньгуэ орманы ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне қосылды.

Жануарлар дүниесі

Нюньгуэ орманында жануарлар түрлерінің кең ассортименті бар, бұл оны Африкадағы қорғауға артықшылық беретін мәселе етеді. Орман бірнеше ірі биогеографиялық аймақтардың қиылысында орналасқан, ал құрлықтағы биомалардың әртүрлілігі көптеген өсімдіктер мен жануарлар түрлері үшін микроорталардың кең ауқымын қамтамасыз етеді. Паркте 13 примат түрі (Африканың барлық түрлерінің 25%), 300-ден астам құс түрі, оның ішінде 30 Альбертин жарқабатының эндемиктері, 1068 өсімдік түрі, 85 сүтқоректі түрі, 32 қосмекенді және 38 жорғалаушы түрі бар. Бұл жануарлардың көптегені тек Африкадағы Альбертин жарқабатының таулық ормандары экожүйесінде ғана кездесетін шектеулі ареалға ие түрлер. Шындығында, мұнда табылған эндемик түрлердің саны Альбертин жарқабаты тауларындағы басқа кез келген зерттелген орманнан көп. Теңіз деңгейінен 3000 метрге дейін биіктікке жететін бұл орман, шимпанзелердің (Pan troglodytes) және Ангола колобусының (Colobus angolensis) колонияларының болуына байланысты ерекше қызығушылық тудырады, соңғысы Анголада қарқынды аулау салдарынан қазір жойылды.

Тарих

Нюньгуе орман қоры 1933 жылы Бельгия отаршылдық үкіметімен құрылды. 1920 жылдары отаршылдық үкімет орманның жайылымға айналуының үдемелі қарқынына алаңдады. Руанданың орман қорын басқару заңдары орманды ауыл шаруашылығы үшін кесуге тыйым салды, бірақ отын жинау және кесу жөніндегі қауымдық құқықтарды сақтап, құнды қатты ағаштарды коммерциялық мақсатта пайдалануға рұқсат берді. Бақылау нашар болғандықтан, жергілікті халық орманды аң аулау, бал жинау, отын дайындау, қарапайым шаруашылық және алтын іздеу үшін пайдалануын жалғастырды. Руанда 1962 жылы тәуелсіздік алды, ал елдің орман қоры Ауыл шаруашылығы министрлігінің басқаруына берілді. 1958 жылдан 1973 жылға дейін Нюньгуе орман өрттер, отын кесу, жануарларды аулау және шағын ауыл шаруашылығы салдарынан 150 км²-ден астам аумақты қысқарды. Осы кезеңде жақын орналасқан Гишвати және Вирунга ормандарының жартысы кесілді. 1969 жылы Нюньгуеде әлі де жүздеген піл болды. 1974 жылы аңшылар Нюньгуеде соңғы бизонды өлтірді. 1984 жылы Нюньгуе ағаштарды тұрақты пайдалану және жинауға мүмкіндік беретін аймақтарға бөлінді. Руанда үкіметі бүгінге дейін сақталған қорғау аймағының жоспасын жасады. 1984 жылы Жабайы табиғатты қорғау қоғамы (WCS) RDB-мен бірлесіп жүргізген биологиялық әртүрлілік туралы зерттеулерде 400-ге дейін мүшесі бар колобустар тобы анықталды – бұл бұрын-соңды естілмеген құбылыс. 1987 жылы Увинкада жол желісін салу жұмыстары басталды. 1994 жылы соғыс пен геноцид елді қиратты және Увинкадағы көптеген зерттеу және туристік нысандарды жойды. Жоғары лауазымды қызметкерлердің көпшілігі қашуға мәжбүр болды, бірақ Нюньгуедегі көптеген кіші қызметкерлер паркті қорғау үшін қалды. Парк 1995 жылы қайта құрыла бастады, бірақ қауіпсіздік пен тұрақтылық әлі де күмәнді болды. 1999 жылы Нюньгуедегі соңғы піл браконьерлердің қолынан батпақта өлтірілді. 2005 жылы Руанда үкіметі Нюньгуенің ресми Ұлттық паркі мәртебесін берді, осымен елдегі ең жоғары қорғау деңгейін иеленді.