Ұшқышпен жүрудегі "Көк Аспан Теориясы" қақтығыстардың сирек болуын түсіндіреді. Биіктік, навигация ережелеріне негізделген, кең аумақтағы қауіпсіздік туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Авиацияда "Үлкен аспан" теориясы екі кездейсоқ ұшатын объектінің қақтығысуының өте төмен болуын түсіндіреді, себебі үш өлшемді кеңістік объектілерге шамалы үлкен. Осы ұғымға негізделген биіктік өлшеу және навигация стандарттарымен байланысты бірнеше авиациялық қауіпсіздік ережелері бар. Бұл теория, ұшақтар белгілі, тар маршруттармен, мысалы, әуежайдағы қозғалыс схемасымен немесе реактивтік әуе жолымен ұшқанда қолданылмайды. "Үлкен аспан" теориясы газ заңына негізделген математикалық модельдеу арқылы жасалған. Бұл еркін ұшудағы ұшақтардың қақтығысуының жол бойындағы әуе кеңістігінде өте сирек болуы керек екенін, ал ресми қашықтық стандарттарын бұзу сияқты операциялық қателердің салыстырмалы түрде жиі болатынын көрсетеді. Үш маңызды параметр бар: бірлік көлемдегі ұшатын объектілердің саны, олардың жылдамдығы және олардың мөлшері. Қозғалысы жоғары кеңістікте ұшатын үлкен және жылдам объектілердің қақтығысуға ұшырау ықтималдығы жоғары.
In aviation, the Big Sky Theory is that two randomly flying bodies are very unlikely to collide, as the three dimensional space is so large relative to the bodies. Some aviation safety rules involving altimetry and navigation standards are based on this concept. It does not apply when aircraft are flying along specific narrow routes, such as an airport traffic pattern or jet airway. The Big Sky Theory has been mathematically modeled, using a gas law approach. This implies that collisions of aircraft in free flight should be extremely rare in en route airspace, whereas operational errors such as violations of formal separation standards should be relatively common. Three critical parameters are the number of flying objects per unit volume, their speed, and their size. Larger, faster objects, flying in a traffic rich environment are more collision prone.
Әскери авиация тактикасы
Теория әскери авиация тактикасында, әсіресе әуе кемелерін және зымырандарды визуалды байқаусыз, жердегі басқарылмайтын қарулармен нысанаға алуда маңызды. Мысалы, F-16 ұшағын қарастырайық, оның фюзеляжы мен қанатының жалпы ауданы шамамен 670 шаршы фут (62,2 шаршы метр) және ол түнде немесе бұлттардың үстінде 6000 фут (1829 метр) биіктікте ұшады. Жердегі басқарылмайтын, әуеге қарсы қарулар оны тигізу үмітімен кездейсоқ атуда. Олардың максималды көлбеу қашықтығы 10 000 фут (3048 метр). Көрінетін аспан жарты шардың 20 626 шаршы градусы бар, егер горизонтта кедергі болмаса. 670 шаршы фут (≈62 м²) ауданы бар ұшақ 6000 фут (≈1800 м) биіктікте 0,24 градус бұрыш жасайды. Демек, кездейсоқ атылған басқарылмайтын оқтың ұшаққа тию ықтималдығы 20626 / 0,24 / 0,24, яғни 358 090-ға тең. Нысаналы ату осы мүмкіндікті азайтады. Дыбыс немесе болжау арқылы ату аймағын аспанның бестен бір бөлігіне дейін шектеуге болады. Егер сіз 10 қарудың аспанның бестен бір бөлігінде секундына 10 оқтан атып, олардың атысын біркелкі үйлестіріп, ұшақ ұшып келе жатқанда оның жолын қадағаласаңыз, оны тигізу мүмкіндігі 358 090 / 5 / 10 / 10, яғни секундына 716-дан бірге тең болады. 500 миль/сағ (805 км/сағ) жылдамдықпен (733 фут/с немесе 223 м/с) ұшақ әр секунд сайын аспанның жеті бұрыштық градусын кесіп өтеді. 10 000 фут (≈3000 м) көлбеу қашықтықта әуеге қарсы қарулар жалпы оқ ату орнынан есептегенде, 100 градусқа дейін аспан конусын қамтуы мүмкін. Сондықтан ұшақ 100/7, яғни 14,3 секунд бойы қашықтықта болады, ал бір рет ұшу кезінде оны тигізудің жалпы мүмкіндігі 716 / 14,3, яғни 50-ден бірге тең. Достас артиллерияның траекториялары үшін әуе кеңістігі арқылы дәліздерді үйлестіргенде кейде (сирек және шұғыл жағдайларда) осындай төмен ықтималдықтар қолданылады деп есептеледі. Бұл теория көбінесе "Үлкен аспандағы кішкентай бомба" теориясы деп аталады.
The theory is also relevant in military aviation tactics, especially regarding targeting of aircraft and missiles by ground based, non guided weapons without visual spotting. For example, consider an F 16, which has a combined fuselage/wing area of roughly 670 square feet (62.2 square metres), and flying at 6,000 feet (1,829 metres) at night or above clouds. Ground based, non guided antiaircraft guns are firing randomly hoping to hit it. Their maximum slant range is 10,000 feet (3,048 metres). There are 20,626 square degrees in the visible sky hemisphere, assuming no horizon obstructions. The 670 square ft (≈62 m²) aircraft would subtend an angle of 0.24 degrees at 6,000 ft (≈1,800 m). Therefore, the chance of a single randomly fired unguided shot hitting the aircraft would be one in 20626 / 0.24 / 0.24, or one in 358,090. Targeted firing reduces these odds. By sound or by guessing, isolating the firing region to about one fifth of the sky might be possible. If you assume 10 guns firing 10 rounds per second over one fifth of the sky, perfectly coordinating their firing evenly across that region, and crudely tracking the aircraft as it flies over, the chance of hitting it would be 358,090 / 5 / 10 / 10, or one chance in 716 each second. Flying at 500 mph or 805 km/h (733 ft/s or 223 m/s), each second the aircraft would cross seven angular degrees of sky. With a 10,000 ft (≈3,000 m) slant range, the anti aircraft guns could cover a cone of sky 100 degrees wide, assuming a common gun location. Therefore, the aircraft would be within range for 100/7 or 14.3 seconds, and the total chance of hitting it during a single flyover pass would be 716 / 14.3 or one chance in 50. When coordinating corridors for friendly artillery trajectories through airspace, it is sometimes assumed (rarely, and for emergency expediency) that similar unlikelinesses apply. This is often referred to as the "Big Sky Small Bomb" theory.
Ғарыш соғысы
Егер бағытталмайтын снарядтар қолданылса, ғарыш соғысы тактикасына да "Үлкен Аспан" теориясының әсері тиеді. Өте үлкен қашықтықта нысананың көріну бұрышы өте шағын болады, ал снарядтың нысанаға жетіп баратын уақыты ұзаққа созылады, мүмкін бір сағаттан астам. Егер нысана көлігі кездейсоқ түрде бірнеше минут сайын маневр жасайтын болса, көптеген снарядтар атылғанның өзінде соққы тигізу мүмкіндігі өте төмен болады. Кеңес Одағының "Алмаз" әскери ғарыш станциясында бағытталмайтын кинетикалық снарядтарды қолданатын ғарыш қаруы орналастырылған.
Space warfare tactics are also affected by the Big Sky Theory, if unguided projectiles are used. At the vast engagement distances, the subtended angle of the target would be minuscule, and the projectile flight time to target would be great, possibly on the order of an hour or more. If the target vehicle randomly maneuvered every few minutes, the chance of a hit would be extremely small, even if many projectiles were fired. A space weapon using unguided kinetic projectiles flew on the Soviet Almaz military space station.
Үлкен мұхит теориясы
Одан басқа, «үлкен мұхит теориясы» деп аталатын теңіз концепциясы бар. Оған сәйкес, мұхитта кездейсоқ орналасқан және кездейсоқ қимылдаған екі кеменің қақтығысуы өте төмен.
There is a related marine concept called the big ocean theory. It holds that two randomly placed, randomly maneuvering vessels in an ocean are very unlikely to collide.