Кіріспе

Алексей Петрович Маресьев (20 мамыр 1916 – 18 мамыр 2001) – Кеңес және Ресей әскери ұшқышы, Екінші дүниежүзілік соғыста екі аяғы ампутацияланғаннан кейін де Кеңес Одағының аса көрнекті ұшқыштарының бірі атанды.

Өмірбаян

1937 жылы әскерге шақырылар алдында Маресьев бұрауыш болып жұмыс істеді, содан кейін Амур өзеніндегі Комсомольск қаласының құрылысына қатысты. 1941 жылы Батайск әскери авиация мектебін бітірді. 1941 жылдың тамыз айында истребитель ұшқышы ретінде ұшуын бастады. 1942 жылдың наурызына дейін төрт неміс ұшағын атып түсірді. 1942 жылдың 5 сәуірінде оның Яковлев Як-1 ұшағы Старая Руссаның жанында атып түсірілді, содан кейін оны тұтқындауға әрекет жасалды. Ауыр жарақат алғандықтан, Кеңес үкіметі бақылауындағы аумаққа қайтуға үміттенді. 18 күндік сапарында жарақаттары соншалықты нашарлап, екі аяғы да тізеден жоғары ампутациялау қажет болды. Ота жасау алдында ол жамылғымен жабылған салғышта жатты, жарақаттарының ауырлығы, гангрена және қан улануы салдарынан жағдайы жоқ деп есептелді. Бір дәрігер оған операция жасап, өмірін сақтап қалды, бірақ аяқтарын жоғалтпайтынын айтты. Анестезиядан оянғаннан кейін, аяқтары тізеден жоғары ампутацияланғанын біліп, ашуға ішін тыйып тұра алмады. Истребитель ұшқышы қызметіне қайта оралуға талпынып, протездерді басқаруды үйрену үшін шамамен бір жыл бойы жаттығулар жасады және сәттілікке жетіп, 1943 жылдың маусымында қайтадан ұшуға кірісті. 1943 жылдың тамызында болған әуе шайқасында үш неміс Focke Wulf Fw 190 истребитерін атып түсірді. Барлығы 80-нен астам жауынгерлік тапсырманы орындап, шамамен 7 неміс ұшағын атып түсірді. 1943 жылдың 24 тамызында Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды. 1944 жылы Коммунистік партияға мүше болып, 1946 жылы әскери қызметтен шықты.

Соғыстан кейінгі

1952 жылы Маресьев Жоғары партия мектебін бітірді. 1956 жылы тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алып, Кеңес Соғысы ардагерлері комитетінде жұмыс істей бастады. Соңында ол Жоғарғы Кеңестің депутаты болды. 2001 жылдың 18 мамырында жүрек талмасынан қайтыс болды, одан кейін 16 сағаттан соң, 85 жасқа толу мерекесінен бір сағат бұрын дүние салды.

Есте сақтау

Оның оқиғасы Борис Полевойдың "Нағыз адамның оқиғасы" романының және кейіннен Александр Столпердің режиссерлік фильміне (1948) негіз болды, онда оның есімі Мерешевке өзгертілді. Роман Сергей Прокофьевтің "Нағыз адамның оқиғасы" атты соңғы операсына да шабыттандырды. 2005 жылы "Алексей Маресьев. Нағыз адамның тағдыры" деген деректі фильм "Ресей" телеарнасымен түсірілді. Виктор Пелевиннің "Омон Ра" (1992) романында Кеңес әскери академиясы бірінші курс студенттерінің аяқтарын әдетте кесіп тастап, оларды Маресьев сияқты "Нағыз еркектерге" айналдырады. "Ұшқыш. Күреске арналған" – 2021 жылғы екінші дүниежүзілік соғысқа арналған ресейлік фильм, сценарийін және режиссурасын Ренат Давлетьяров жазған, ол Маресьевтің нағыз оқиғасына негізделген. 2173 Маресьев астероиді оның құрметіне аталған.