Кеңес Одағының үш дүркін Батыры – Иван Кожедуб

Кіріспе

Ұшқыш, үш рет Кеңес Одағының Батыры Иван Никитович Кожедуб немесе Иван Микитович Кожедуб (орысша: Иван Никитович Кожедуб; украинша: Іван Микитович Кожедуб; 8 маусым 1920 – 8 тамыз 1991) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы совет ас ұшқышы. 60-тан астам жеке жеңіске ие болғаны барлық елде мойындалған ол, Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең табысты совет және одақтас ұшқышы саналады. Мессершмитт Me 262 реактивтік ұшағын түсірген аз ғана ұшқыштардың бірі және бұл жетістікті алғаш болып орындаған совет ұшқышы. Ол үш рет Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды (4 ақпан 1944 жыл, 19 тамыз 1944 жыл және 18 тамыз 1945 жыл). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскери қызметте қалып, Корея соғысындағы совет әрекеттерінде 324-ші истребитель авиация дивизиясына қолбасшылық етті.

Ерте өмір

Кожедуб 1920 жылғы 8 маусымда Украинаның Сум облысы, қазіргі Шостка ауданындағы Чернигов губерниясындағы Ображиевка ауылында украин отбасында дүниеге келді. 1934 жылы туған қаласындағы мектептің жетінші сыныпын бітіргеннен кейін Шосткада тағы екі жыл оқуын жалғастырды. 1936 жылы мектептің тоғызыншы сыныпын бітіргенге дейін кітапханашы болып жұмыс істеді, ал 1940 жылға дейін Шостка химиялық-технологиялық колледжінде білім алды. Оқумен қатар, ол жергілікті әуе клубында оқыды және 1939 жылы оны бітірді. Содан кейін 1940 жылдың ақпан айында Қызыл Армияға қабылданып, 1941 жылдың қаңтарында Чухуев әскери авиациялық ұшқыштар мектебін бітірді, онда ол бастапқыда UT-2, UTI-4 және I-16 ұшақтарын басқаруды үйренді. 1941 жылдың күзінде Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасауына байланысты мектеп Шымкентке көшірілгеннен кейін, ол ұшқыштарды оқытуды жалғастырды. 1942 жылдың қарашасында Мәскеуге жіберілді, онда 240-шы истребитель авиациялық полкіне бекітілді, бірақ 302-ші истребитель авиациялық дивизиясы Воронеж майданына жіберілгенге дейін 1943 жылдың наурызына дейін майданға келген жоқ.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Режиментте тұрақты ұшқыш ретінде бастағанына қарамастан, ол жаңа La 5 ұшағын тез меңгеріп, ұшу командирі болды. 1943 жылғы 6 шілдеде Ju 87 нысаналы бомбалаушыны атып түсірумен жеңістер тізімін ашты. Кожедуб тәжірибелі ұшқыш Кирилл Евстигнеевпен дос болды. Олар жиі бірге ұшпаса да, Кожедуб оның көптеген тактикасын қабылдады және бәсекелестік рухында әртүрлі әдістерді қолдана отырып, тәжірибелерімен бөлісті. Кожедубтың қанаттас ұшқышы ретінде жиі ұшқан Василий Мухин де ұшқыштардың асасы болды. Келесі бірнеше айда Кожедуб әуедегі жеңістерін көбейтіп, эскадрилья командиріне дейін көтерілді, бірақ қазанның бірінші жартысында 14 нысананы атып түсіріп, көрсеткіштерін күрт арттырды. 1943 жылғы 10 қазанда 146 рет ұшқаны, 27 әуе шайқасына қатысқаны және 20 әуе жеңісіне ие болғаны үшін Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынылды; ол 1944 жылғы 4 ақпанда осы атаққа ие болды. 1944 жылғы шілдеде 240-шы истребитель полкі Гвардиялық атағымен марапатталып, 178-ші истребитель авиациялық полкі болып қайта аталды, ал Кожедуб 256 ұшуда 46 әуе жеңісі үшін екінші алтын жұлдызға ұсынылды. Бірақ ол полкінде ұзақ қалмады, 176-шы гвардиялық истребитель авиациялық полкінің командирінің орынбасары болып тағайындалды. Бұл полк, авиация бас маршалы Александр Новиковтың бастамасымен, жаңа Lavochkin La 7 истребителімен жабдықталған, арнайы "еркін аңшылық" полкі болатын. Онда оған басқа ұшақтарды сүйемелдеу немесе әскерлерге әуеден қолдау көрсету сияқты нақты тапсырмалар сирек берілді, бұл оған және оның бағыныстыларына әуедегі жеңістерді көбейтуге мүмкіндік берді. 1945 жылғы ақпан айының ортасында Франкфурттың оңтүстігіндегі еркін аңшылық миссиясы кезінде, қанаттас ұшқышы Дмитрий Титаренкомен бірге Кожедуб Me 262 реактивтік ұшағын атып түсірді, осылайша бұл көрсеткішті алғаш рет орындаған совет ұшқышы болды. Кожедуб пен Титаренко Me 262 ұшағымен кездескенде, Кожедуб жылдамдығын бірден төменнен толық жылдамдыққа дейін арттырды; Me 262 солға бұрылып, баяулағанда – Титаренконың трассирлік оқтарынан сескенгенде – Кожедуб оны атып түсірді. Соғыс аяқталғанға дейін Кожедуб 330 рет ұшып, 120 әуе шайқасына қатысып, 64 жау ұшағын атып түсірді. La 5F, La 5FN және La 7 ұшақтарында барлық әуе жеңістерін одернеп, ол Lavochkin истребительлеріне деген ұлы сүйіспеншілігін білдірді және ұшақтардың дизайнының әртүрлі аспектілері туралы пікір алмасу үшін Семен Лавочкинмен кездесті. 1945 жылғы мамырда үшінші алтын жұлдызға ұсынылып, 18 тамызда үш рет Кеңес Одағының Батыры атанды және сол жылдың қыркүйегіне дейін Шонвальдеде орналасқан 176-шы гвардиялық истребитель авиациялық полкінің командирінің орынбасары қызметін атқарды. Жау ұшақтарын шағып түсіру үшін қысқа, қарқынды шабуылдарды артық көретін ол, соғыс кезінде пайдаланған сүйікті әдістерінің бірі – нысанаға төменнен қарай қарай ұшып, одан кейін өте жақын болғанда ғана оқ ату болды. Кожедуб осы тактиканы Ju 87 нысаналы бомбалаушыға қарсы өте сәтті қолданды, оған 18 рет атып түсіруді жеткізді (Арсений Ворожейкинмен тең). Алайда, бұл тәсіл өте қауіпті болғандықтан, жас ұшқыштарға оны насихаттаған да, үйреткен де жоқ. Соғыста ешқашан атып түсірілмегенімен, Кожедуб бірнеше рет қауіпті жағдайларға тап болды. Дегенмен ол әрдайым, зақымдануына қарамастан, ұшағын жерге түсіруге тырысты.

Despite having started in the regiment as a regular pilot, he quickly mastered the new La 5 and was promoted to flight commander. He opened his tally on 6 July 1943 with the shootdown of a Ju 87 dive bomber. Kozhedub became friends with Kirill Yevstigneev, an accomplished flying ace; although they did not often fly together, Kozhedub acquired many of his tactics and, in a spirit of competition, they shared their experiences using different techniques. Vasily Mukhin, who often flew as Kozhedub's wingman, also went on to become a flying ace. Over the next few months Kozhedub steadily gained more aerial victories and a promotion to squadron commander, but in the first half of October he rapidly increased his tally with 14 shootdowns. On 10 October 1943 he was nominated for the title Hero of the Soviet Union for flying 146 sorties, engaging in 27 aerial battles, and totaling 20 aerial victories; he was awarded the title on 4 February 1944. In July 1944 the 240th Fighter Regiment was honored with the Guards designation and renamed the 178th Fighter Aviation Regiment, and Kozhedub was nominated for a second gold star for 46 aerial victories across 256 sorties. He did not stay with his regiment much longer, though, having been reassigned as the deputy commander of the 176th Guards Fighter Aviation Regiment, a special "free hunting" regiment equipped with the new Lavochkin La 7 fighter, per the initiative of Chief Marshal of Aviation Aleksandr Novikov. There, he was rarely assigned such specific missions as escorting other aircraft or providing air support for troops, enabling him and his subordinates to tally more aerial victories. In mid February 1945, during a free hunting mission in an area south of Frankfurt with his wingman Dmitry Titarenko, Kozhedub shot down an Me 262 jet, thereby becoming the first Soviet pilot to do so. When Kozhedub and Titarenko encountered the Me 262, Kozhedub quickly accelerated from low to full speed; when the Me 262 banked left and slowed — spooked by tracer rounds fired by Titarenko — Kozhedub shot it down. By the end of the war, Kozhedub tallied 330 sorties, had engaged in 120 dogfights, and had shot down 64 enemy aircraft. Having gained all his aerial victories on the La 5F, La 5FN, and La 7, he expressed his strong preference for Lavochkin fighters, and met with Semyon Lavochkin to comment on various aspects of the fighters' designs. Having been nominated for a third gold star in May 1945, he became thrice a Hero of the Soviet Union on 18 August 1945, and remained deputy commander of the 176th Guards Fighter Aviation Regiment based in Schönwalde until September that year. Preferring short, intense attacks to stun and bring down enemy aircraft, one favorite technique he developed and used in the war involved darting at a target from below and subsequently opening fire only when extremely close. Kozhedub used this tactic very successfully against the Ju 87 dive bomber, gaining him an unsurpassed 18 shootdowns of the type (equal with Arseny Vorozheykin). However, being so risky, the manoeuvre was neither promoted nor taught to young pilots. Though never shot down throughout the war, Kozhedub did experience several close calls. He nevertheless always managed to land his airplane, regardless of damage.

Соғыстан кейінгі кезең

КСРО-ға оралғаннан кейін Кожедуб Монинодағы Әуе күштері академиясына түсіп, 1949 жылғы мамыр айында бітірді. Бастапқыда Бакуде орналасқан 31-ші ұрыс авиация дивизиясының командирінің орынбасары болып тағайындалуға тиіс еді, алайда жоғары статусы мен ұшқыш шеберлігінің арқасында "жоғарыдан" келген бұйрық бойынша 324-ші ұрыс авиация дивизиясына жіберілді. Алғашқыда ұшу даярлығы жөніндегі командирдің көмекшісі қызметін атқарды, бірақ 1950 жылдың қарашасында дивизия командирі болып тағайындалды. Ұзақ өтпей, бөлім Қытайға жіберілді, онда қытай және Корея ұшқыштарын даярлады. Кожедуб 1949 жылдан бері МиГ-15 истребителін меңгерген бірінші ұшқыштардың қатарында болғанымен, жоғары басшылықтың бұйрығымен жауынгерлік тапсырмаларға қатысуына тыйым салынды. Оның дивизиясы әдеттегі үш емес, екі полктан (176-шы гвардиялық және 196-шы ұрыс авиация полктері) тұрды. Дегенмен, оның дивизиясының ұшқыштары 1951 жылғы сәуірден 1952 жылғы ақпанға дейін Кореяда 216 әуе жеңісіне қол жеткізді, ал өзі 27 МиГ-15 ұшағын жоғалтып, тоғыз ұшқышты қаза қылды. 1952 жылғы ақпанда Кеңес Одағына оралғаннан кейін 324-ші ұрыс дивизиясы Калугада әуе қорғанысы бөлімі ретінде орналасты. Келесі жылы генерал-майор шеніне көтерілді, ал 1955 жылғы ақпанда Жоғары командирлік академияға оқуға түсіп, 1956 жылы бітірді. Содан кейін Әуе күштерінің жауынгерлік даярлық және майдандық авиация даярлау басқармаларының бастығының орынбасары болып қызмет етті. 1958 жылғы сәуірде 76-шы Әуе армиясының 1-ші орынбасары болып тағайындалды және 1962-1963 жылдары бөлім командирі Виктор Давидковпен бірге Кубаға сапар шекті. 1964 жылдан 1971 жылдың ақпанына дейін Мәскеу әскери округінің Әуе күштері командирінің 1-ші орынбасары болып қызмет етті, бірақ 1969 жылы ұшуын тоқтатты. Ұшқыш ретінде 1937 сағатқа жуық ұшу тәжірибесіне ие болды, ЯК-3, ЯК-11, ЯК-17, ЯК-28, МиГ-15, МиГ-17, МиГ-21, Ли-2 және Ил-14 ұшақтарымен, сондай-ақ Ми-4 және Ми-8 тікұшақтарымен ұшқан. 1971-1978 жылдары Әуе күштерінің жауынгерлік даярлық бөлімінің бастығының орынбасары, кейін Қорғаныс министрлігінде әскери кеңесші болып жұмыс істеді. 1985 жылы авиация маршалы шеніне көтерілді. Әскери қызметінен бөлек, 1946 жылдан 1962 жылға дейін КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты және 1967 жылдан 1987 жылға дейін Авиация спорты федерациясының төрағасы болды. Өмірінің соңына дейін Мәскеуде тұрып, 1991 жылғы 8 тамызда жүрек талмасынан қайтыс болды және Новодевичье бейіштесіне жерленді.

Upon returning to the USSR, Kozhedub attended the Air Force Academy based in Monino, graduating in May 1949. He was originally to be posted as deputy commander of the 31st Fighter Aviation Division based in Baku, but — per orders 'from above' owing to his high status as a top flying ace — he was reassigned to the 324th Fighter Aviation Division. He initially served as assistant commander for flight training, but was soon promoted to command the division in November 1950. Shortly thereafter the unit was sent to China, where they initially trained Chinese and North Korean pilots. Kozhedub, despite being one of the first pilots to master the MiG 15 fighter jet back in 1949, was strictly forbidden from participating in combat sorties by order of his commanding officers. His division consisted of only two regiments (the 176th Guards and 196th Fighter Aviation Regiments) rather than the usual three. Nevertheless, pilots of his division claimed 216 aerial victories in Korea from April 1951 to February 1952, while sustaining only 27 MiG 15 losses and nine pilots killed. Upon its return to the Soviet Union in February 1952, the 324th Fighter Division was stationed in Kaluga as an air defense unit. The following year he was promoted to the rank of major general, and in February 1955 attended the High Command Academy, graduating in 1956. He then served as deputy head of the air force's combat training and frontline aviation training directorates. Having become the 1st deputy commander of the 76th Air Army in April 1958, he visited Cuba alongside the unit's commander Viktor Davidkov from 1962 to 1963. From 1964 to February 1971 he served as 1st deputy commander of the air force of the Moscow Military District, although he ceased flying in 1969. During his career as a pilot he totaled 1937 flight hours, piloting the Yak 3, Yak 11, Yak 17, Yak 28, MiG 15, MiG 17, MiG 21, Li 2, and Il 14 airplanes and the Mi 4 and Mi 8 helicopters. From 1971 to 1978 he served as deputy chief of combat training of the air force, and subsequently became a military advisor in the Ministry of Defense; in 1985 he was promoted to the rank of Marshal of Aviation. Beyond his military duties, he served as a deputy of the Supreme Soviet of the USSR from 1946 to 1962 and chairman of the Federation of Aviation Sports from 1967 to 1987. He resided in Moscow for the rest of his life, where he died of a heart attack on 8 August 1991 and was buried in the Novodevichy cemetery.

Әуедегі жеңістер тізімі

Советтік әскерлердің 1941–1945 жылдардағы есебі бойынша. Сталиннің "Солқындары" жеңімпаздары (Советские асы 1941—1945. Победы сталинских соколов) Михаил Быковтың еңбегі. ##КүніҰшақ түріОрналасқан жері16 шілде 1943Жу 87 Завидивкадан батысқа қарай27 шілде 1943Жу 87 Гостищево стансасы39 шілде 1943Bf 109 Красна Поляна49 шілде 1943Bf 109 Покровкадан шығысқа қарай59 тамыз 1943Bf 109 Прелестный614 тамыз 1943Bf 109 Искривка714 тамыз 1943Bf 109 Коломыя816 тамыз 1943Жу 87 Роган922 тамыз 1943Fw 190 Люботын109 қыркүйек 1943Bf 109 Искривкадан солтүстікке қарай1130 қыркүйек 1943Жу 87 Бородайвкадан оңтүстік-батысқа қарай121 қазан 1943Жу 87 Бородайвкадан батысқа қарай131 қазан 1943Жу 87 Бородайвкадан батысқа қарай142 қазан 1943Bf 109 Плоское152 қазан 1943Жу 87 Петровка162 қазан 1943Жу 87 Андриивкадан оңтүстік-батысқа қарай172 қазан 1943Жу 87 Андриивкадан оңтүстік-батысқа қарай184 қазан 1943Bf 109 Бородайвкадан солтүстік-батысқа қарай195 қазан 1943Bf 109 Красный Куттан оңтүстік-батысқа қарай205 қазан 1943Bf 109 Куцеваливкадан батысқа қарай216 қазан 1943Bf 109 Бородайвка2210 қазан 1943Bf 109 Днепр Кременка2312 қазан 1943Жу 87 Плоскеден солтүстікке қарай2412 қазан 1943Bf 109 Петровкадан оңтүстікке қарай2512 қазан 1943Жу 87 Домоткандан оңтүстікке қарай2629 қазан 1943Жу 87 Кривой Рог2729 қазан 1943He 111 Будивкадан батысқа қарай2816 қаңтар 1944Bf 109 Ново Злинка2930 қаңтар 1944Bf 109 Нечаевкадан шығысқа қарай3030 қаңтар 1944Жу 87 Липовкадан батысқа қарай3114 наурыз 1944Жу 87 Осиевка3221 наурыз 1944Жу 87 Лебедин — Шпола3311 сәуір 1944PZL P.24 Сирка3419 сәуір 1944He 111 Яссыдан солтүстікке қарай3528 сәуір 1944Жу 87 Вультурудан оңтүстік-шығысқа қарай3629 сәуір 1944Hs 129 Хорлешти3729 сәуір 1944Hs 129 Хорлешти383 мамыр 1944Жу 87 Тыргу Фрумос — Думбревица3931 мамыр 1944Fw 190 Вультурудан шығысқа қарай401 маусым 1944Жу 87 Куза Водэ412 маусым 1944Hs 129 Станкадан батысқа қарай423 маусым 1944Fw 190 Редиу Улуй — Тэтэр433 маусым 1944Fw 190 Редиу Улуй — Тэтэр443 маусым 1944Fw 190 Яссыдан солтүстік-батысқа қарай457 маусым 1944Bf 109 Пырлица468 маусым 1944Bf 109 Кырпици4722 қыркүйек 1944Fw 190 Стренчиден солтүстік-батысқа қарай4822 қыркүйек 1944Fw 190 Рамниеки — Дакстиден оңтүстік-батысқа қарай4925 қыркүйек 1944Fw 190 Валмиерадан солтүстік-батысқа қарай5016 қаңтар 1945Fw 190 Студзянадан оңтүстікке қарай5110 ақпан 1945Fw 190 Мохрин әуежайынан солтүстік-батысқа қарай5212 ақпан 1945Fw 190 Киництен батысқа қарай5312 ақпан 1945Fw 190 Киництен батысқа қарай5412 ақпан 1945Fw 190 Киетцер көлі5517 ақпан 1945Me 262 Альт Фридландтан шығысқа қарай5619 ақпан 1945Bf 109 Фюрстенфельдеден солтүстікке қарай5711 наурыз 1945Fw 190 Брюншеннен солтүстікке қарай5818 наурыз 1945Fw 190 Кюстриннен солтүстікке қарай5918 наурыз 1945Fw 190 Кюстриннен солтүстік-батысқа қарай6022 наурыз 1945Fw 190 Зееловтан солтүстікке қарай6122 наурыз 1945Fw 190 Гусовтан шығысқа қарай6223 наурыз 1945Fw 190 Вербиг стансасы6317 сәуір 1945Fw 190 Вризен6417 сәуір 1945Fw 190 Киниц

According to Soviet aces 1941–1945. The victories of Stalin's Falcons (Советские асы 1941—1945. Победы сталинских соколов) by Mikhail Bykov. ##DateA/c typeLocation16 July 1943Ju 87west of Zavidivka27 July 1943Ju 87Gostishchevo station39 July 1943Bf 109Krasna Polyana49 July 1943Bf 109east of Pokrovka59 August 1943Bf 109Prelestny614 August 1943Bf 109Iskrivka714 August 1943Bf 109Kolomna816 August 1943Ju 87Rohan922 August 1943Fw 190Liubotyn109 September 1943Bf 109north of Iskrivka1130 September 1943Ju 87south west of Borodayivka121 October 1943Ju 87west of Borodayivka131 October 1943Ju 87west of Borodayivka142 October 1943Bf 109Ploskoye152 October 1943Ju 87Petrivka162 October 1943Ju 87south west of Andriivka172 October 1943Ju 87south west of Andriivka184 October 1943Bf 109north west of Borodayivka195 October 1943Bf 109south west of Krasny Kut205 October 1943Bf 109west of Kutsevalivka216 October 1943Bf 109Borodayivka2210 October 1943Bf 109Dnsprovo Kamyanka2312 October 1943Ju 87north of Ploske2412 October 1943Bf 109south of Petrivka2512 October 1943Ju 87south of Domotkan2629 October 1943Ju 87Kryvyi Rih2729 October 1943He 111west of Budivka2816 January 1944Bf 109Novo Zlynka2930 January 1944Bf 109east of Nechayivka3030 January 1944Ju 87west of Lipivka3114 March 1944Ju 87Osiyivka3221 March 1944Ju 87Lebedyn — Shpola3311 April 1944PZL P.24Syrka3419 April 1944He 111north of Iaşi3528 April 1944Ju 87south east of Vulturu3629 April 1944Hs 129Horleşti3729 April 1944Hs 129Horleşti383 May 1944Ju 87Târgu Frumos — Dumbrăviţa3931 May 1944Fw 190east of Vulturu401 June 1944Ju 87Cuza Vodă412 June 1944Hs 129west of Stânca423 June 1944Fw 190Rediu Ului — Tătăr433 June 1944Fw 190Rediu Ului — Tătăr443 June 1944Fw 190north west of Iaşi457 June 1944Bf 109Pârliţa468 June 1944Bf 109Cârpiţi4722 September 1944Fw 190north west of Strenči4822 September 1944Fw 190south west of Rāmnieki — Daksti4925 September 1944Fw 190north west of Valmiera5016 January 1945Fw 190south of Studziana5110 February 1945Fw 190north west of Mohrin airfield5212 February 1945Fw 190west of Kinitz5312 February 1945Fw 190west of Kinitz5412 February 1945Fw 190Kietzer See Lake5517 February 1945Me 262east of Alt Friedland5619 February 1945Bf 109north of Fürstenfelde5711 March 1945Fw 190north of Brünchen5818 March 1945Fw 190north of Küstrin5918 March 1945Fw 190north west of Küstrin6022 March 1945Fw 190north of Seelow6122 March 1945Fw 190east of Gusow6223 March 1945Fw 190Werbig station6317 April 1945Fw 190Wriezen6417 April 1945Fw 190Kinitz
Until August 1944 Kozhedub was flying on Lavochkin La 5, after that Lavochkin La 7.

1944 жылдың тамызына дейін Кожедуб Лавочкин Ла-5 ұшағында, содан кейін Лавочкин Ла-7 ұшағында ұшқан.

АҚШ Әуе күштері екі P-51 ұшағын атып түсірді деп күтілуде

Өзінің өмірбаянында Кожедуб 1945 жылғы 17 сәуірде достық атыс салдарынан екі USAAF P-51 Mustang ұшағын түсіргенін айтты. Оның сөзінше, ол Люфтваффе ұшақтары шабуылдаған американдық B-17 Flying Fortress ұшақтарымен кездескен. Американдық ілеспе ұшқыштары оның ұшағын жау деп жаңылысып, шабуыл жасаған. Кожедуб өзін қорғау үшін басқа амал қалмағандықтан екі P-51 ұшағын атып түсірді. Бұл оқиғаға күмән тудырады. Оқиғадан түсірілген деп мәлімделген Кожедубтың қару камерасының кадрлары бар; алайда, кадрлар негізінен Люфтваффе қолданған Zeiss құралдарымен түсірілген.

Мұра

Харьковтағы әскери университет оның құрметіне аталған, Кожедуб Әуе күштері университеті. 2010 жылы 8 мамырда Киевтегі Даңқ саябағында Иван Кожедубқа ескерткіш ашылды. Била Церква, Буча, Винница, Днепр, Запорожье, Киев, Луцк, Черкассы, Чугуев, Шпола қалаларында Иван Кожедуб көшесі бар. Кременчук және Кропивницкий қалаларында Иван Кожедуб аллеясы бар. 2022 жылдың желтоқсанында Киев қалалық кеңесі "астананың топонимиясын деколонизациялау мақсатында" Киевтің Деснянский ауданындағы Михаил Кутузов көшесін Иван Кожедуб көшесі деп қайта атады. Николай Томский жасаған Кожедубтың бюсті 1949 жылы оның туған ауылында орнатылды. Оның Сумиде Олег Прокопчук жасаған мүсіні бар. Александр Шлапак, Евгений Карпов аға және Евгений Карпов кіші жасаған оның мүсіні 2013 жылы Киевке орнатылды. 2024 жылдың 13 ақпанында Жмеринка қаласында Вилинский аллеясы Иван Кожедуб аллеясы деп қайта аталды.