Екінші дүниежүзілік соғысының қаһарманы – Александр Покрышкин
Alexander Pokryshkin
Александр Покрышкин: Кеңес Одағының 2-дүниежүзілік соғыстағы аса көрнекті ұшқышы, 3 рет «КСРО Батыры». P-39 Airacobra ұшағымен көп жеңіс одіс. Тактиканы жетілдірді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстың совет ас ұшқышы (1913–1985)
Soviet fighter ace of the Second World War (1913–1985)
Александр Иванович Покрышкин (Алекса́ндр Ива́нович Покры́шкин; 6 наурыз 1913 [ескі стиль бойынша 21 ақпан 1913] – 13 қараша 1985) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы совет ас ұшқышы, кейіннен авиация маршалы. Ол совет ас ұшқыштарының арасында ең көп нәтиже көрсеткендердің бірі және америкалық ұшақта ұшқан ең көп нәтиже көрсеткен ұшқыш, өйткені ол өзінің көптеген жеңістерін Lend Lease бағдарламасы бойынша алынған Bell P-39 Airacobra ұшағында одірді. Соғыс жылдары Покрышкин үш рет Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды: 1943 жылдың 24 мамырында, 1943 жылдың 24 тамызында және 1944 жылдың 19 тамызында. Соғыстан кейін ол Кеңес әуе қорғаныс күштерінде қызмет етіп, авиация маршалы шеніне жетті; 1981 жылы зейнетке шықты. Соғыс кезінде ол жаңа ұшақтардың мүмкіндіктерін пайдаланатын тік маневрлер сияқты, жаңа әуе шайқасы тактикасын қолдануды және оқытуды ынталандырды, сондай-ақ ұрыс жағдайларына дайындалу үшін аэробатиканы зерттеуге көп уақыт арнады.
Alexander Ivanovich Pokryshkin (Алекса́ндр Ива́нович Покры́шкин; 6 March 1913 [O. S. 21 February 1913] – 13 November 1985) was a Soviet fighter pilot in World War II, and later a marshal of aviation. He was one of the highest scoring Soviet aces, and the highest scoring pilot ever to fly an American aircraft, having achieved the great majority of his kills in the Lend Lease Bell P 39 Airacobra. During the war Pokryshkin earned the title Hero of the Soviet Union three times: 24 May 1943, 24 August 1943, and 19 August 1944. After the war, he served in the Soviet Air Defense Forces, reaching the rank of Marshal of Aviation; he retired in 1981. During the war, he strongly promoted training in and use of improved aerial combat techniques, such as vertical maneuvers that newer fighter aircraft were capable of carrying out, and he spent much of his time studying aerobatics for combat situations.
Алғашқы жылдар
Покрышкин Томск облысындағы Новониколаевск (қазіргі Новосибирск) қаласында дүниеге келді. Ол қаладағы қылмысқа толы кедей ауданда өсті, бірақ көптеген құрдастарынан өзгеше, ол төбелес пен ұсақ қылмыстан гөрі білім алуға қызығушылық танытты. Жастық шағында оны "Инженер" деп атады. 12 жасында жергілікті авиашоуда "ұшқыштарға құмарлық" тағып, ол арманнан ешқашан айырылмады. 1928 жылы жеті жылдық мектепті бітірген соң, ол құрылысшы болып жұмысқа орналасты. 1930 жылы әкесінің қарсылығына қарамастан, ол үйден кетіп, жергілікті техникалық колледжге түсті, онда 18 ай оқып, бітірген соң жергілікті әскери-өнеркәсіп зауытында алты жыл сталь қорытушы болып жұмыс істеді. Кейін ол өз еркімен әскерге шақырылып, авиация мектебіне жіберілді. Арманы, ақыры, орындалатын сияқты болды. Алайда, ұшқыштар мектебі күрт жабылып, барлық студенттер ұшақ механиктері дайындауға ауыстырылды. Оншама ресми өтініштерге "Совет авиациясына механиктер де соншалықты керек" деген жауап берілді. Покрышкин механик ретінде де өзін көрсетуге тырысты. 1933 жылы бітірген соң, ол тез арада жоғарылауға жетті. 1934 жылдың желтоқсанында 74-ші атқыштар дивизиясының аға авиация механигі болды. Ол 1938 жылдың қараша айына дейін осы қызметте болды. Осы кезеңде оның шығармашылық қабілеті айқын көрінді: ол ШКАС пулеметін және Р-5 барлау ұшағын жақсартты. Соңында, 1938 жылдың қысында демалысында Покрышкин биліктің кедергісін айналып өтіп, азаматтық ұшқыштар курсын бар болғаны 17 күнде бітірді. Бұл оны ұшқыштар мектебіне түсуге автоматты түрде құқылы етті. Ол тіпті чемодан да жинамай, ұшқыштар мектебіне баратын пойызға отырды. 1939 жылы үздік бітіріп, аға лейтенант шенімен 55-ші истребитель полкіне тағайындалды.
Pokryshkin was born in Novonikolayevsk (now Novosibirsk) in Tomsk Governorate, son of a Russian peasant turned factory worker. He grew up in a poor, crime ridden part of town, but unlike most of his peers he was more interested in learning than in fighting and petty crime. His nickname in his early teens was Engineer. He caught the "aviation bug" when he was 12 years old at a local air show, and the dream never left him. In 1928, after seven years of school, he found work as a construction worker. In 1930, despite his father's protests, he left home and entered a local technical college, where he received a degree in 18 months and worked for six more as a steel worker at a local munitions factory. Subsequently, he volunteered for the army and was sent to an aviation school. His dream finally seemed to be coming true. Unfortunately the flight school was suddenly closed, and all students were instead transferred to be trained as aircraft mechanics. Dozens of official requests were denied with a simple explanation: "Soviet aviation needs mechanics just as badly". Pokryshkin still strived to excel as a mechanic. Graduating in 1933, he quickly rose through the ranks. By December 1934, he became the Senior Aviation Mechanic of the 74th Rifle Division. He stayed in that capacity until November 1938. During that time his creative nature became clearly visible: he invented improvements to the ShKAS machine gun and the R 5 reconnaissance aircraft among other things. Finally, during his vacation in the winter of 1938, Pokryshkin was able to circumvent the authorities by passing a yearly civilian pilot program in only 17 days. This automatically made him eligible for flight school. Without even packing a suitcase, he boarded a train to flight school. He graduated with top honors in 1939, and with the rank of senior lieutenant he was assigned to the 55th Fighter Regiment.
Алғашқы тәжірибелері
1941 жылы маусымда ол шекараға жақын Молдавия Кеңес Социалистік Республикасына орналасты, ал оның әуеайлағы соғыстың алғашқы күні 22 маусымда бомбаға ұшырады. Оның әуе соғысына алғаш қатысқаны апатқа ұшырады. Ол әуеде бұрын-соңды көрмеген ұшақты көріп, оған шабуыл жасап, атып түсірді, бірақ құлап бара жатқанда қанаттарында совет қызыл жұлдыздары бар екенін байқады. Бұл - 211-ші бомбардировщик авиация полкінің, эскадрилья командирі Михаил Гудженко басқаратын, кеңестік Су-2 жеңіл бомбардирі. Бұл жаңа типті бомбалаушы ұшақ, оны тіпті басқа совет ұшқыштарынан да жасырып қалды. Содан кейін ол басқа Сухой бомбалаушыларына тізбектеліп тұрған барлық МиГ-3 ұшқыштарының алдында ашына ұшып, өз бөлімшесінің басқа ұшқыштарының советтерге келтірер кез келген шығынды болдырмады. Бақытымызға орай, Гудженко аман қалды, бірақ навигатор қаза тапты. Ол өзінің бірінші рет жау ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді, ол келесі күні Bf 109 ұшағын атып түсірді, ал ол және оның қанатқасы барлау миссиясында болды, ал бес жау ұшағы оған шабуыл жасады. 3 шілдеде тағы бірнеше жеңіске қол жеткізгеннен кейін, ол жаудың артында неміс зениттік артиллериясымен атып түсірілді және өзінің бөлімшесіне оралуға төрт күн жұмсады. Соғыстың алғашқы апталарында Покрышкин советтердің жауынгерлік доктринасының ескіргенін анық көре бастады және өз идеяларын мұқият кітапшаларына баяулап жаза бастады. Ол өзінің және достарының қатысқан барлық әуе ұрыстарының барлық мәліметтерін мұқият жазып, әрқайсысын егжей-тегжейлі талдады. Ол өте күрделі жағдайларда шайқасты: үнемі шегіну, бас басқармадан бақылау мен байланыс жоқ, және басым қарсыласына қарсы басымдық. Ол кейін "1941-1942 жылдары соғыспаған адам соғыстың дәмін татып көрмеген" деді. Покрышкин осы уақыт ішінде бірнеше рет қашып құтылған. Бір пулемет оғы пилот кабинасының оң жағынан өтіп, оның иық белбеулерін кесіп, сол жағына қарай кері қайтып, жамбасын сызып, бүкіл алдыңғы әйнекті қанмен жауып тастады. Екі рет жарылмаған бомбалар оның аяғының арасына түсіп, бір рет Ju 88 ұшақтары оның әуеайлағына төменгі деңгейдегі рейд кезінде. Покрышкин өзінің ұшағын қорғауға тырысты, ол өте аз қалған жарамды ұшақтардың бірі болды, жақын маңдағы бомбалаушыдан икемді пулемет алып, оны ұшақтың фюзеляжының үстіне орналастырды. Неміс бомбалаушыларының бірі Покрышкиннің сол аймақтағы жалғыз пулеметтен атып жатқанын көріп, оған тікелей ұшып, аз тереңдікте шағын бомбалар тастады. Покрышкин жарылыстар тізбегін көріп, өзіне қарай ұшып келді, бірақ оның қасына түскен бомба жарылмай қалды. Ju 88 оны тым төмен түсірді; бомба жерге тигізер алдында өзін-өзі қаруландыруға жеткіліксіз уақыт болды. 1941 жылдың күзінде Покрышкин МиГ-3 ұшағын (мүмкін қыста маскировкаланған) басқа екі ұшқыш ұшып көтерілгенде құлап кеткеннен кейін қар мен жаңбыр жағдайында ұшып кетті. Оның міндеті - фон Клейсттің 1-ші танк тобының Шакты маңында тоқтап қалуын анықтау, содан кейін олардың позицияларын совет күштері жоғалтқан. Аз уақыт бойы төмен биіктікте, аз бензинмен, жағымсыз ауа райында ұшқаннан кейін, ол оларды тапты және осы маңызды ақпаратпен базаға аман-есен оралды. Осы тапсырманы сәтті орындағаны үшін Ленин орденімен марапатталды. 1942 жылы жазғы неміс шабуылы басталғанда, 16-шы гвардиялық ұшқыштар авиациялық полкінің бір бөлігі, оның ішінде Покрышкин эскадрильясы, Яковлев ЯК-1 ұшағымен қайта жабдықталды. Сол кезеңде Покрышкин Су-2 және Ил-2 Штурмовик ұшақтарын алып жүретін және жиі неміс ұшақтарымен ұрысатын. 1942 жылдың 17 шілдесінде Bf 109 ұшақтарымен болған ұрыс кезінде ол өзінің қанатқасы Константин Фигиховтан бөлініп кетті, ал "Густав" Bf 109G 2 ұшақтарының ротасы, тәжірибелі фельдфебель Ганс Даммерс және оның қанатқасы унтер-офицер Курт Кайзер (7./JG 52) оған шабуыл жасады. Бастапқыда Покрышкин қашып құтылу үшін суға түсті, бірақ ауыр және жылдам "Густавтар" оны ұстайтынын түсінгеннен кейін, шамшырақпен, содан кейін баррельмен айналды. Бұл немістердің атуын арттырып, содан кейін Покрышкин Кайзерді қысқа қашықтықтан атып түсірді (өлтірді). Көп ұзамай Даммерс Покрышкинге шабуыл жасап, оның Як-1 кемесіне зақым келтірді. Бірақ тағы да Покрышкин "барельді" атқылап, Даммерсті алға қарай жылжуға мәжбүр етті, содан кейін неміс асасын атып түсірді. 1942 жылдың жазында оның полкі жаңа ұшақ Bell P 39 Airacobra типті ұшаққа ауысу үшін майданнан шақырылды. Артта жаттыға отырып, Покрышкин көп жағдайда полктің жаңа командирі Исаевпен (бұрынғы полк навигаторы) қақтығысты, ол оның кеңестік әуе ұрысы туралы ілімін сынға ала алмады. Исаев әскери сотқа жүгінді, Покрышкинді қорқыныш, бағынбаушылық және бұйрықтарды орындамау айыптарымен айыптады. Покрышкин ұшуға тыйым салынды, полктің штабынан алынды және партия мүшелігінен шығарылды. Алайда, оған эскадрильясы, полк саяси комиссары және дивизия командирлері көмектесті, және ол тез арада ақталуға қол жеткізді. 216-шы жауынгерлік авиациялық дивизиясының басшылығы оған қарсы қозғалған істі жоққа шығарды және оны қызметке қайта орнатты.
He was stationed in the Moldavian Soviet Socialist Republic in June 1941, close to the border, and his airfield was bombed on 22 June, the first day of the war. His first involvement in air combat was a disaster. Seeing an aircraft in the air of a type he had never seen before, he attacked and shot it down, only to notice as it was going down that it had Soviet red stars on the wings. It was a Soviet Su 2 light bomber of the 211th Bomber Aviation Regiment, piloted by squadron commander Mikhail Gudzenko. This was a new bomber type that was kept secret even from other Soviet pilots. He then frantically flew in front of all the other MiG 3 pilots who were lining up on the other Sukhoi bombers, thwarting any other Soviet losses by other pilots of his unit. Luckily, Gudzenko survived, although the navigator was killed. He claimed his first shootdown of an enemy aircraft when he shot down a Bf 109 the next day, while he and his wingman were on a reconnaissance mission, and were jumped by five enemy fighters. On 3 July, having claimed several more victories, he was shot down by German flak behind enemy lines and spent four days getting back to his unit. During the first weeks of the war, Pokryshkin began to see very clearly how outdated the Soviet combat doctrine was, and started slowly drafting his own ideas in his meticulous notebooks. He carefully recorded all details of all air engagements in which he and all his friends were involved, and came up with detailed analysis of each. He fought in very complicated conditions: constant retreat, poor to no controlling and communication from HQ, and overwhelming odds versus a superior opponent. He later said "one who hasn't fought in 1941–1942 has not truly tasted war". Pokryshkin survived several close calls during this time. A machine gun round drove through the right side of the cockpit, cut his shoulder straps, ricocheted off the left side and scratched his chin, covering the entire windscreen in blood. Twice, unexploded bombs landed between his feet, one time during a dramatic low level raid on his airfield by a pair of Ju 88s. Pokryshkin tried to defend his fighter, one of the very few remaining serviceable aircraft, by removing a flexible machine gun from the nearby bomber and placing it on top of his fighter's fuselage. One of the German bombers saw Pokryshkin firing the only machine gun in the area and flew straight at him, dropping small bombs in a shallow dive. Pokryshkin watched a string of explosions running up to him, but the bomb that landed immediately next to him did not explode. The Ju 88 had dropped it too low; the bomb had insufficient time to arm itself before hitting the ground. In the autumn of 1941 Pokryshkin, flying a MiG 3 (possibly winter camouflaged), took off in sleet and rain conditions after two other pilots had crashed on takeoff. His mission was to locate von Kleist's 1st Panzer Group, which had been stopped in front of Shakhty, and then their position lost by the Soviet forces. After some time flying at low altitude, low on gasoline, in bad weather, he finally found them, and was able to return safely to base with this critical information. For the successful completion of this mission, he was awarded the Order of Lenin. When the German summer offensive of 1942 began, part of 16th Guards Fighter Aviation Regiment had been re equipped with the Yakovlev Yak 1 fighter, including Pokryshkin's squadron. In that period Pokryshkin flew missions escorting Su 2 and Il 2 Shturmovik aircraft, and frequently was engaged by German fighters. On 17 July 1942, during a dogfight with Bf 109s, he became separated from his wingman Konstantin Figichov, and was jumped by a Rotte of Bf 109G 2 "Gustavs" flown by the experte Feldwebel Hans Dammers and his wingman Unteroffizier Kurt Keiser (7./JG 52). Initially Pokryshkin dived to escape, but realizing that the heavier and faster Gustavs would catch him, he performed a chandelle and then a barrel roll. This caused the Germans to overshoot, and then Pokryshkin shot down (and killed) Keiser at short range. Dammers attacked Pokryshkin shortly afterwards, damaging his Yak 1. But once more Pokryshkin performed a barrel roll, forced Dammers to slide forward, and then shot down the German ace. In the late summer of 1942, his regiment was recalled from the front lines to convert to a new fighter type, the Bell P 39 Airacobra. While training in the rear, Pokryshkin frequently clashed with the regiment's new commander, Isayev (the former regimental navigator), who could not stand his criticism of Soviet air combat doctrine. Isayev fabricated a court martial case, accusing Pokryshkin of cowardice, insubordination, and disobeying orders. Pokryshkin was grounded, removed from the regiment's headquarters, and had his Party membership cancelled. However, he was helped by his squadron mates, the regimental political commissar, and the divisional commanders, and he was soon vindicated. The 216 Fighter Aviation Division's leadership dismissed the case against him, and had him reinstated.
Кубань
Покрышкиннің соғысқа қосқан ең маңызды үлесі және ең үлкен көзге түскен рекорд 1943 жылы Кубань үшін болған шайқаста болды. Қрым түбегінің шығысындағы аймақта Крымға шабуылға дейін бірнеше ай бойы қатты әуе шайқастары болды, онда Кубаньдегі советтік әуе полктері Қрымдағы Люфтваффе эскадрильяларына қарсы күресті. Покрышкин полкі JG 52 және JG 3 'Удет' сияқты танымал неміс истребитель бөлімдерімен шайқасты. Бұл аймақта Шығыс майданындағы ең қызыл шайқастардың бірі болды, әуеде күніне 200-ге дейін ұшақ қатысты. Покрышкин түрлі истребитель түрлерін әртүрлі биіктікте пайдалану, әуе кеңістігін бақылау үшін 'маятник' тәрізді ұшу тактикасы, сондай-ақ жердегі радарлар, алдыңғы бақылау орталықтары мен жетілдірілген жердегі басқару жүйесін қолдану арқылы жаңа тактикалық әдістерді енгізді, бұл кеңестік әуе күштерінің Люфтваффеге қарсы алғашқы үлкен жеңісіне әкелді. 1942 жылдың жазында Покрышкин қызмет еткен 4-ші әуе армия алғашқы жылдам радар станцияларын алды. Олар неміс және румын ұшақтарын су үстінде ұстап алу үшін сынақтан өтті және өте тиімді болды. 1943 жылдың қаңтар айының басында 16-шы гвардиялық истребитель авиация полкі 25-ші деполық истребитель авиация полкіне жіберілді, оның міндеті советтік және ленд-лиз ұшақтарының Иран шекарасына жақын жерде жауынгерлік қызметке дайын екенін тексеру, жаңа ұшақтармен жабдықтау және жаңа ұшқыштарды қабылдау болды. Көптеген ұшақтар Ираннан жеткізілуі керек еді. Ирандағы американдықтардың құрастыру жұмысы кешіксе де, қатысқан совет ұшқыштары американдықтардың соғысқа қасақана кедергі келтіріп отырғанын сезді. Осы кезде полк P-39 Airacobra истребительдеріне ауысты, содан кейін толық жабдықталғаннан кейін үш эскадрильядан тұратын полкке айналды. 16-шы гвардиялық истребитель авиация полкі 14 P-39L-1, жеті P-39K (соңғысы Покрышкинге берілді) және 11 P-39D-2 ұшағын алды. 1943 жылдың 8 сәуірінде полк қайтадан шайқасқа кірісті. Айдың қалған бөлігінде Покрышкин 11 Bf 109 және бір Ju 88 ұшағын жойғаны туралы хабарлама алынды. 1943 жылдың 9 сәуірінде алғашқы Airacobra миссиясында Bf 109 ұшағын жойды, ал 1943 жылдың 12 сәуірінде төрт Bf 109 ұшағын атып түсірді, бұл оның ең табысты күндерінің бірі болды. Ол 15, 16, 20, 21 және 24 сәуірде де бір-бірден Bf 109 ұшағын жойды, 29 сәуірде Ju 88 (іс жүзінде He 111 болған) және 30 сәуірде тағы бір Bf 109 ұшағын атып түсірді. 1943 жылдың 4 мамырында Покрышкин екі Ju 87 және бір Bf 109 ұшағын жойды, үш рет көзге түсті. Көптеген шайқастарда Покрышкин әдетте ең қиын міндетті өз мойнына алып, неміс ұшқыштарының жетекшісіне шабуыл жасады, ол көбінесе тәжірибелі ұшқыш болды. 1941-1942 жылдары ол ұшқыш жетекшісін атып түсірген жаудың рухын түсіріп, оларды үйлеріне қайтаруға мәжбүр ететінін білген. Осыны ескере отырып, мамыр айындағы оның жеңістерінің арасында бірнеше тәжірибелі ұшқыштар болғандығы сөзсіз. 1943 жылдың 6 мамырында Покрышкин Bf 109 ұшағын атып түсірді, бұл, мүмкін, 9 жеңісі бар Unteroffizier Heinz Scholze (4./JG 52) ұшағы болды, ол Кутейниковоға қонуға тырысқанда құлап кетті. Екі күннен кейін оның құрбаны 58 жеңісі бар Leutnant Helmut Haberda (5./JG 52 сарапшысы) Bf 109G-4 ұшағы болуы мүмкін, бірақ Люфтваффе осы жоғалтуды советтік зениттік артиллериясына жатқызды. Покрышкин 1943 жылдың 24 мамырында алғашқы рет "Кеңес Одағының Батыры" атағын алды және маусым айында майор шеніне көтеріліп, эскадрилья командирі болды. 23 маусымда ол өзінің ескі P-39K-1 ұшағын (USAAF сериялық нөмірі 42-4421, "Ақ 13") танымал P-39N ұшағымен (USAAF S.N. 42-9004, "Ақ 100") ауыстырды. Ол соғыстың соңына дейін 100 нөмірі бар ұшақтарды ұшырды, мысалы, 42-9004 1943 жылдың тамызында немесе қыркүйегінде зақымдалғаннан кейін 42-19185 P-39N-5 ұшағын, Константин Суховтың "Ақ 50" фильмінде Берлин автобанын ұшу жолағы ретінде сынағаннан басқа, көптеген суреттерге түсті.
Pokryshkin's most significant contribution to the war effort and the most impressive kill record came during the battle for the Kuban region in 1943. The area east of the Crimean peninsula had seen vicious air combat in the months that led to the Soviet assault on Crimea itself, where the Kuban based Soviet air regiments flew against Crimea based Luftwaffe Geschwader. Pokryshkin's regiment fought against such renowned German fighter units as JG 52 and JG 3 'Udet'. The area saw some of the most fierce fighting on the Eastern Front, with daily engagements of up to 200 aircraft in the air. Pokryshkin's innovative tactics of using different fighter types stacked in altitude, the so called 'pendulum' flight pattern for patrolling the airspace, and the use of ground based radar, forward based controllers, and an advanced central ground control system, contributed to the first great Soviet Air Force victory over the Luftwaffe. In the summer of 1942, the 4th Air Army in which Pokryshkin served received their first mobile radar stations. They were tested in directing interceptions of German and Romanian aircraft over water, and they proved highly successful. In early January 1943, 16th Guards Fighter Aviation Regiment was sent to 25th Depot Fighter Aviation Regiment, a unit tasked with checking that Soviet made and Lend Lease aircraft were ready for combat service near the Iranian border, to re equip with new aircraft, and also to receive new pilots. Many of these planes had to be ferried in from Iran. Whilst there were delays in assembly by the Americans in Iran, the Soviet pilots involved felt that the Americans were willfully impeding the war effort It was at this time that the unit converted to the P 39 Airacobra which, when all had arrived, transformed the unit into a 3 squadron regiment. 16th Guards Fighter Aviation Regiment received 14 P 39L 1s, seven P 39Ks (the very last of which was assigned to Pokryshkin) and 11 P 39D 2s. The unit returned to action on 8 April 1943. During the remainder of the month, Pokryshkin was credited with 11 Bf 109s and one Ju 88 destroyed. He was credited with a Bf 109 destroyed on his very first Airacobra mission, on 9 April 1943, and scored four Bf 109 kills on 12 April 1943, one of his more successful days. He scored again on 15, 16, 20, 21, and 24 April – one Bf 109 on each day, adding a Ju 88 (probably in fact an He 111) on 29 April, plus one more Bf 109 on 30 April. On 4 May 1943 Pokryshkin gained three confirmed kills two Ju 87 and a Bf 109. In most subsequent fights, Pokryshkin would usually take the most difficult role, attacking the German flight leader, who was often an aggressive experte. He had learned in 1941–42 that shooting down the flight leader would demoralise the enemy and often cause them to scramble home. Taking that into account, several such experten were almost certainly among his kills during the month of May that year. On 6 May 1943 Pokryshkin shot down a Bf 109, probably the plane of 9 kills ace Unteroffizier Heinz Scholze (4./JG 52), who crashed while trying to land at Kuteinikovo. Two days later, his victim may have been the Bf 109G 4 of Leutnant Helmut Haberda (an experte of 5./JG 52 with 58 victories to his credit), though the Luftwaffe credited the loss to Soviet flak. Pokryshkin received his first 'Hero of the Soviet Union' award on 24 May 1943, and was promoted to major in June, having become commanding officer of his squadron. On 23 June, he exchanged his old P 39K 1 USAAF Serial Number 42 4421, "White 13", for the famous P 39N USAAF S. N. 42 9004, "White 100". He flew aircraft designated 100 for the rest of the war, such as P 39N 5 42 19185, after 42 9004 was damaged in August or September 1943, except for the test of the Berlin autobahn as a runway in Konstantin Sukhov's "White 50", which was much photographed.
Украинадағы науқан
Шілде айының ортасында 216-шы истребитель авиациялық дивизиясы (кейін 9-шы гвардиялық истребитель авиациялық дивизиясы болып қайта аталды) Украинаның оңтүстігіне Донбасс аймағын басып алуға көмектесу үшін жөнелтілді. Ол жерде ол неміс эйстарын жеңуді жалғастырды. 1943 жылдың 23 шілдесінде Покрышкин 56 жеңіске жеткен неміс ұшқышы, унтер-офицер Ханс Эллентті (4./JG 52) атып түсірді. Кейде оның P-39 ұшақтары Pe-2 бомбалаушыларын сүйемелдеуші болып да шығатын. Осындай міндеттерді орындағанда ол өзінің лақап атын – "Сотка" ("Жүздік") – (радио байланыс шақыру белгісі) пайдаланды, себебі Люфтваффе өз ұшқыштарына, егер ол әуеде екенін білсе, жерде қалуға бұйрық беретінін жақсы білген. 36-шы бомбалаушы авиациялық полкінің пилоты Тимофей П. Пуниев неміс истребительдерінің салдарынан көп шығынға ұшырағандықтан, 16-шы гвардиялық истребитель авиациялық полкіне оларды сүйемелдеу міндеті жүктелгенін еске алды. Пуниев Покрышкиннің екі рет радио байланыс үндемеуін бұзып, эфирде ашық түрде: "Внимание! Я – сотня. На работу вылетаю!" (Назар! Мен – "Жүздік". Жұмысқа ұшып шығамын!) дегенін анық есінде сақтайды. Осы екі жағдайда да, содан кейін де неміс истребительдері 36-шы бомбалаушы авиациялық полкін ұстап алуға тырыспады. 20 тамызда Покрышкинмен келіспеушіліктері болған Исаев Покрышкиннің Кеңес Одағының Батыры атағынан айырылуы, полктен шығарылуы және әскери трибуналға берілуі үшін шаралар қолданды. Сол түнгі сағат 22:00-ден бастап, кем дегенде келесі күнгі сағатқа дейін Покрышкин, 298-ші истребитель авиациялық полкінің майоры Тараньенко, 16-шы гвардиялық полкінің комиссары Губаревим және бірнеше "Особистер" (НКВД қызметкерлері) тергеу амалдарын аяқтады. Губаревим қиындықпен Покрышкиннің абыройын сақтап қалды, содан кейін "Саша" 1943 жылдың 24 тамызында екінші рет Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды. 1943 жылдың 21 қыркүйегінде Покрышкин тағы бір маңызды әуе шайқасына қатысты. Бұл шайқас майдан желісінің үстінде, төмен биіктікте болды. Оған ондаған журналистер мен жоғары басшылық өкілдері куә болды. Покрышкин жеккөрушілікпен үш Junkers Ju 88 ұшағын бірден атып түсірді, себебі оның механігі Жмудтың бүкіл отбасы неміс оккупациясы астындағы аумақта қаза болғанын жаңа ғана білген еді. Тек екі ұшақ атып түрілгені расталды, үшінші Ju 88 ұшағы екіншісінің жарылуынан құлаған, Покрышкиннің атысынан емес. Үш Junkers ұшағының да неміс жағынан келген шығындар туралы мәліметтері расталған. Олар 5./RummKGr құрамындағы Ju 88A-4 ұшақтары еді. Сол күні Покрышкин өзінің есебіне тағы екі Junkers Ju 87 ұшағын қосты, олар, әрине, 6./StG 1 құрамындағы Ju 87D-5 ұшақтары болды. Ол "Белгісіз соғыс" деректі телесериалының 9-шы эпизодында ("Әуедегі соғыс" деген атаумен) пайда болды, эпизодтың басында және соңында ол жүргізуші және баяндаушы Берт Ланкастермен сөйлесті. Александр Покрышкин туралы екі совет деректі фильмі бар: "Покрышкин көкте" (1945) және "Ресейлік эйс Александр Покрышкин" (1985).
In mid July the 216 Fighter Aviation Division (then redesignated 9 Guards Fighter Aviation Division) was deployed in southern Ukraine to help take the Donbass area. There he continued to defeat German aces – on 23 July 1943 Pokryshkin shot down the 56 kills experte Uffz. Hans Ellendt, of 4./JG 52. Occasionally his P 39s also escorted the Pe 2 bombers. In that role, he used his nickname Sotka ("One Hundred") – his radio call sign), because he knew very well that the Luftwaffe ordered its airmen to stay on the ground if they knew he was in the air. A Pe 2 pilot of the 36 Bomber Aviation Regiment, Timofey P. Puniov, recalled that because of the heavy casualties inflicted by the German fighters, the 16th Guards Fighter Aviation Regiment was tasked to escort them. Puniov clearly remembers that twice Pokryshkin violated radio silence saying openly in the frequency: "Vnimanie! Ya – sotka. Poedu na rabotu!" (Attention! I'm "100". I'm going to work!). Neither on those two occasions nor after did the German fighters try to intercept the 36th Bomber Aviation Regiment. On 20 August, Isaev, who had been the Unit Navigator, and then Commanding Officer, and with whom Pokryshkin had strong differences, took measures to have Pokryshkin stripped of his Hero of the Soviet Union, expelled from the regiment, and hauled before a tribunal. From 10 PM that night at least through the following day, Pokryshkin, 298th Fighter Aviation Regiment's Major Taranyenko, and the 16th Guards' Commissar, Gubarevim, and some "Osobists" (NKVD people) completed interrogations and investigations. Gubarevim, with difficulty, was able to clear Pokryshkin's name and reputation, and "Sasha" was thereupon awarded his second Hero of the Soviet Union on 24 August 1943. On 21 September 1943, Pokryshkin was involved in another high profile air engagement. This one happened at low altitudes right over the front line. It was witnessed by dozens of journalists and representatives of the high command. Pokryshkin shot down three Junkers Ju 88s in a single pass, overcome by hatred, as he had just found out that the entire family of Zhmud, his mechanic, had been killed in German occupied territories. Only two kills were confirmed, the third Ju 88 being recorded as brought down by the explosion of the second one and not because of Pokryshkin's gunfire. All three Junkers are confirmed by German loss records – they were Ju 88A 4s of 5./RummKGr. Earlier that same day Pokryshkin had added two more Junkers Ju 87s to his tally, almost certainly Ju 87D 5s of 6./StG 1. He appeared in the documentary TV Series The Unknown War, in episode 9, entitled "War in the Air", and, at the beginning and end of the episode, he spoke to the host and narrator, Burt Lancaster. There are two Soviet made documentaries about Alexander Pokryshkin: Pokryshkin in the Sky (1945), and Russian Ace Alexander Pokryshkin (1985).
Покрышкин ұшқан ұшақ
Покрышкин соғысты Микоян-Гуревич МиГ-3 истребителімен бастады, онда ол шамамен жиырма жеңіске жетті. 1942 жылғы наурыз айында полкке "16-шы гвардиялық истребитель полкі" атағы берілді. Осы кезде немесе одан кейін бөлімге бірнеше Як-1 ұшақтары берілді, онда Покрышкин де жеңіске жетті, бірақ олар ешқандай жолмен анықталған және көрсетілген жоқ. 1943 жылдың қаңтар айында оның полкі Lend-Lease бағдарламасы бойынша Bell P-39 Airacobra истребительдеріне ауысты. Кеңес ұшқыштары бұл ұшақты ұнатып, оны Messerschmitt Bf 109 истребителімен салыстырарлық деді, ал Шығыс майданындағы әдеттегі төмен биіктіктегі әуе шайқастарында Focke-Wulf Fw 190 истребителінен басым болды. Покрышкин 37 мм-лік зеңбілдің құрылыс бұзғыш өртін, сондай-ақ екі жоғарғы, мұрын бөлігіне орнатылған .50 калибрлі пулеметтерді, винт арқылы ату үшін синхрондалған, және әр қанатта орнатылған .30 калибрлі пулеметтердің жұбын бағалады. Ол зеңбілдің итергішінің джойстиктің үстінде орналасқандықтан, ұшқыш қолын жылжытпай оны басу мүмкін емес екенін, бұл ұшақты нысанадан ауытқуына себеп болатынын айтты. Сондықтан ол полкінің ұшақтарын бір түймемен бір мезгілде зеңбіл мен пулеметтерді атуға бейімдеді. Ол өзінің естеліктерінде жаудың көптеген ұшақтары бірден жарылып, құлап кеткенін сипаттады. Покрышкин мен оның полкіне бірнеше рет жаңа совет истребительдеріне, мысалы, Ла-5 және Як-3 истребительдеріне ауысу ұсынылды. Алайда, Покрышкин Як-3-тің өрт қуатын жеткіліксіз деп тапты және жеке өзі Яковлевті ұнатпады, сондықтан эскадрилья P-39-да қалды. Ақырында, 1944 жылы ол лайықты мұрагер деп санайтын ұшақты тапты: Лавочкин Ла-7. Бірақ оның жақын достарының бірі, совет ас ұшқышы Александр Клубов, Ла-7 истребителіне ауысқан кезде қону кезінде апатқа ұшырап қаза тапты. Апаттың себебі ұшақтың гидравликалық жүйесінің істен шығуы деп есептелді. Покрышкин полкінің ауысуын тоқтатты, және олардың Bell P-63 Kingcobra истребительдерін ұша бастағаны туралы бірнеше хабарламалар пайда болды. АҚШ-пен жасалған "Ленд-Лизинг" келісімі бойынша Кеңес Одағына Германияға қарсы P-63-ті пайдалануға рұқсат берілмеді, олар тек Жапониямен болатын соғыста қолданылуы керек еді. Сондықтан бұл туралы ресми құжаттарда ешқандай мәлімет болмауы түсінікті. Алайда, неміс ұшқыштары мен зенитшілердің жеке есептерінде шығыс Пруссия аспанында P-63 истребительдерімен кездескендері туралы айтылады, ал P-63 операциялары Покрышкин эскадрильясының ұшқышының естеліктерінде де қамтылған. 9-шы истребитель авиация дивизиясына шамамен 36 P-63 истребителі берілді, бірақ олар соғыс жалғасқанда қолданылмады. Андрей Симонов пен Николай Бодрихин 2017 жылы жарық көрген кітабында оған 45 жеке және 4 бірлескен атуды жатқызды.
Pokryshkin started the war flying the Mikoyan Gurevich MiG 3 fighter, in which he scored almost twenty victories. The unit was given the honor "16th Guards Fighter Regiment" in March 1942. At this time or soon after, the unit received some Yak 1s, in which Pokryshkin also scored victories, but which are neither identified, nor illustrated, in any known way. In January 1943, his regiment converted to Lend Lease Bell P 39 Airacobras. Soviet pilots liked this aircraft, and found it quite competitive with the Messerschmitt Bf 109 and superior to the Focke Wulf Fw 190 at the low air combat altitudes common on the Eastern Front. Pokryshkin enjoyed the 37 mm cannon's destructive firepower, as well as the two upper nose mounted .50 caliber machine guns, synchronized to fire through the propeller (airscrew), in addition to the pair of .30 caliber machine guns mounted in each wing. He claimed that the cannon's trigger, positioned at the top of the joystick, was impossible to push without moving the pilot's hand, which made the aircraft deviate from the gunsight, so finally he had his regiment's aircraft rigged so that a single button simultaneously fired cannon and machine guns. In his memoirs he describes many enemy aircraft immediately disintegrating upon being hit by a salvo. Pokryshkin and his regiment were repeatedly asked to convert to new Soviet fighters such as the La 5 and Yak 3. However, Pokryshkin found the Yak 3's firepower insufficient, and personally disliked Yakovlev, so the squadron remained with the P 39. Finally, in 1944, he found an aircraft that he deemed a worthy heir: the Lavochkin La 7. However, one of his close friends, Soviet ace Alexander Klubov, was killed in a landing mishap while converting to the La 7. The crash was blamed on the malfunction of the plane's hydraulic system. Pokryshkin subsequently cancelled his regiment's conversion, and there are multiple reports that they instead began flying the Bell P 63 Kingcobra. Through the Lend Lease agreement with United States, the Soviet Union was not allowed to use P 63s against Germany; they were given only to be used in the eventual battle with Japan. Thus it is quite understandable that no mention of this appears in any official records. However, personal accounts of German pilots and flak crewmen include encounters with P 63s in the skies of eastern Prussia, and P 63 operations are mentioned in the memoirs of a pilot in Pokryshkin's squadron. It is reported that 9th Fighter Aviation Division was given approximately 36 P 63s but these were not used while the fighting was still in progress. Andrey Simonov and Nikolai Bodrikhin credited him with 45 solo and 4 shared shootdowns in a 2017 book.