Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық ғалым (1927–2020)
Солтүстік Каролина саяхатшысы
American academic (1927–2020)
the North Carolina politician
Кеннет Гудман (Kenneth Goodman, 1927 жылдың 23 желтоқсаны – 2020 жылдың 12 наурызы) Аризона университетінің Тілдік оқу және мәдениет кафедрасының зейнеткер профессор болған. Ол бүкіл тілдік сауаттылық философиясының негізінде жатқан теорияны жасауымен ең көп танымал.
Kenneth Goodman (December 23, 1927 March 12, 2020) was Professor Emeritus, Language Reading and Culture, at the University of Arizona. He is best known for developing the theory underlying the literacy philosophy of whole language.
Өмірбаян
Гудман 1962 жылы Уэйн штаты университетінде оқытуды бастады. Оның зерттеулері мемлекеттік мектептерде оқуға қатысты болды. Уэйн штаты университетінде Гудман оқушылардың оқуын түсінуін бағалау үшін, олардың ауызша оқу үлгілерін пайдаланатын әдіс – қателерді талдауды (miscue analysis) жасады. Оның қателерді талдау бойынша ассистенттерінің бірі – Рудин Симс Бишоп болды. Гудман Аризона университетіне көшуге дейін 15 жыл бойы Уэйн штаты университетінде сабақ берді. Бүтін тіл (whole language) тақырыбындағы маңызды кітабын жариялағаннан кейін, Гудман Ноам Хомскийдің еңбектерінен шабыттанған психолингвистикалық және социолингвистикалық оқу моделін құруға кірісті. Гудман оқу процесінің Хомский ұсынған тіл үйрену процесіне ұқсас екенін, ал сауаттылықтың баспа нұсқаларымен алынған тәжірибе нәтижесінде табиғи түрде дамитынын, тілдік дағдылардың тілмен тәжірибе нәтижесінде табиғи түрде дамитынын түсінді. Гудман балаларды сөздерді жазу-оқу үшін ережелерге ("фоника") үйретудің дұрыс емес және нәтижелі болмайтындығына келді. Бүтін тіл (Whole Language) моделін жасап, зерттегеннен кейін Гудман өз жұмысын American Educational Research Association (AERA) конференциясында таныстырды және Journal of the Reading Specialist журналында мақала жариялады, онда оқу – «психолингвистикалық болжау ойыны» екенін айтты. 1998 жылдың тамыз айында Аризона университетінен зейнеткерлікке шықты.
Goodman began teaching at Wayne State University in 1962. His research focused on reading in public schools. While at Wayne State University, Goodman developed miscue analysis, a process of assessing students' reading comprehension based on samples of oral reading. One of his research assistants in miscue analysis was Rudine Sims Bishop. Goodman taught at Wayne State University for 15 years before moving to the University of Arizona. After publishing an influential book on the subject of whole language, Goodman began to create a psycholinguistic and sociolinguistic model of reading inspired by the work of Noam Chomsky. Goodman decided that the process of reading was similar to the process of learning a language as conceptualized by Chomsky, and that literacy developed naturally as a consequence of experiences with print, just as language ability developed naturally as a consequence of experiences with language. Goodman concluded that attempts to teach rules ("phonics") to children for decoding words were inappropriate and not likely to succeed. After developing and researching the Whole Language model, Goodman presented his work to the American Educational Research Association (AERA) conference and published an article in the Journal of the Reading Specialist, in which he famously wrote that reading is a "psycholinguistic guessing game." He retired from the University of Arizona in August 1998.
Теория
Гудманның жазба тілдің дамуы туралы ұғымы оны ауызша тілдің дамуымен салыстырады. Гудманның теориясы – бүкіл тіл қозғалысының бастауы болды, оны Йетта Гудман, Реджи Рутман, Франк Смит және тағы басқалар одан әрі жетілдірді. Оның оқуды тіл дамуына аналог ретінде қарастыруы Сали Шайвиц сияқты ми зерттеушілері тарапынан зерттелді, олар оқудың оқытусыз табиғи түрде дамымайтынына байланысты бұл теорияны қабылдамады. Бұған қарамастан, бұл теория әлі де кейбір ғалымдардың қолдауын алуда. Гудманның теориясы мен мызғымысты көзқарастары оны бүкіл тіл қозғалысының символы және оған қарсы шығушылардың сынап-қанау ошағына айналдырды. Оның "Бүкіл тілдегі не?" атты кітабы алты тілде 250 мыңнан астам дана сатылды.
Goodman's concept of written language development views it as parallel to oral language development. Goodman's theory was a basis for the whole language movement, which was further developed by Yetta Goodman, Regie Routman, Frank Smith and others. His concept of reading as an analogue to language development has been studied by brain researchers such as Sally Shaywitz, who rejected the theory on the grounds that reading does not develop naturally in the absence of instruction. Despite this, the theory continues to receive support from some scholars. Goodman's theory and strong convictions made him an icon of the whole language movement and a lightning rod for criticism from those who disagree with it. His book What's Whole in Whole Language sold over 250,000 copies in six languages.
Жетістіктер
Гудман бірнеше маңызды лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде Халықаралық оқу қауымдастығының президенті, Тіл және сауаттылық зерттеулері жөніндегі ұлттық конференцияның президенті және Тіл мен ойлауды кеңейту орталығының президенті болды. Ол сонымен қатар Ұлттық ағылшын тілі мұғалімдері кеңесімен тығыз жұмыс істеді. Ол көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде NCTE-ден Джеймс Сквайр сыйлығы және NCTE (2007). Гудман 150-ден астам мақала мен кітап тарауларын, сондай-ақ бірнеше кітап жариялады. "Тілдің толықтығындағы толықтық" кітабынан басқа, ол "Кен Гудман оқу туралы" және "Фоника фактілері" еңбегін де жазды; олардың барлығы Хайнеман баспасында жарық көрді. Оның "Білім беруді зерттеудегі ғылыми реализм" кітабы 2007 жылы Тейлор және Фрэнсис баспасынан шықты. Оның соңғы кітабы "Оқу – Ұлы иллюзия: Адамдар баспаға қалай және неге мән береді" болды, оған лингвист Питер Х. Фрис және невролог Стивен Л. Штраус үлес қосты. Бұл кітап 2016 жылы Routledge баспасынан жарық көрді. Гудман 1989 жылы Оқу саласының Даңқ залына енгізілді.
Goodman served in several important capacities, including as President of the International Reading Association, President of the National Conference on Research in Language and Literacy, and President of the Center for Expansion of Language and Thinking. He also worked extensively with the National Council of Teachers of English. He received a number of awards, including the James Squire award from NCTE for contributions to the profession and NCTE (2007). Goodman has published over 150 articles and book chapters as well as a number of books. In addition to What's Whole in Whole Language, he also wrote Ken Goodman on Reading and Phonics Phacts; all were published by Heinemann. His book Scientific Realism in Studies of Education, was published by Taylor and Francis in 2007. His last book was "Reading The Grand Illusion: How and Why People Make Sense of Print" with contributions from linguist, Peter H. Fries and neurologist, Steven L. Strauss and was published by Routledge in 2016. Goodman was inducted into the Reading Hall of Fame in 1989.