Кіріспе

Жыныстық анерексия – 1975 жылы психолог Натан Хейр жыныстық белсенділіктен қорқуды немесе терең жек көруді сипаттау үшін қолданған термин. Бұл жыныстық қатынасқа деген "қызығушылықтың" жоғалуы деп есептеледі және жақындыққа деген қорқынышқа немесе кез келген жыныстық өзара әрекетке қарсылыққа алып келуі мүмкін. Бұл термин көбінесе күнделікті сөйлеу тілінде қолданылады және қазіргі уақытта Диагностикалық және статистикалық нұсқаулықта (DSM) ауру ретінде жіктелмеген. Жыныстық анерексияны нервтік анорексиямен салыстырғанда, кейбір психологтар екі жағдайдың да төрт негізгі қасиеті бар екенін айтады: бақылау, қорқыныш, ашу және өзін-өзі ақтау.

Эмпирикалық деректер

Жыныстық анорексияның нақты диагностикалық белгілерін немесе критерийлерін зерттеуге арналған өте аз ғылыми еңбектер бар. Дегенмен, Патрик Карнз жүргізген бір зерттеуде, оның жыныстық анорексия диагнозы қойылған пациенттерінің көптегені бұрын жыныстық, физикалық немесе эмоционалдық зорлық-зомбылыққа ұшыраған, басқа да күйзелістік немесе тәуелділік проблемалары (мысалы, есірткіге тәуелділік) немесе отбасында тәуелділік тарихы болғаны анықталды. Алайда, зерттеуде тек ерте емделу деректері пайдаланылды және сынама көлемі өте шектеулі болды. Екі аурудың арасындағы байланыс – қарым-қатынас немесе басқа адамдармен әрекеттесуден терең сескенушілік, ал әлеуметтік алаңдаушылықпен күресетін адам үшін бұл барлық әлеуметтік байланыстардан, оның ішінде жыныстық байланыстардан толығымен бас тартумен көрінеді. Жыныстық анорексиямен ауыратындар ұқсас симптомдарды сезінуі мүмкін, бұл симптомдар жыныстық қатынасқа ғана қатысты болуы немесе екі жағдай бір уақытта дамуы мүмкін. Бұл термин психолог Патрик Карнстың 1997 жылы жарық көрген «Жыныстық анорексия: Жыныстық өзіне жек көруді жеңу» атты кітабында кеңінен танымал болды. Соңғы кезде Джулия Хейр оны 2008 жылдың маусым айында жарық көрген «Қара әйелдің жыныстық және саяси анорексиясы» кітабында қолданды.

Симптомдары

Жыныстық анорексияның негізгі белгілерінің бірі – жыныстық құштарлықтың жоқтығы. Жыныстық белсенділіктен қорқу немесе одан қашу – жыныстық анорексияның танымы. Жыныстық анорексиямен күресіп жүрген адам жыныстық қатынасқа түсуге ниеттенуі немесе оған дайын болуы мүмкін, бірақ қорқыныш немесе үлкен мазасыздықтан жыныстық жағдайға тап болғанда оны жалғастыра алмайды. Жыныстық анорексияның басқа да белгілеріне мыналар жатады: жыныстық мәселелерге үнемі ойлау, кейде осы ойлар мақтанышқа дейін жетеді, жыныстық қатынастан бас тартуды тоқтату мүмкін болмайды, жыныстық тәжірибеге байланысты ұят сезімі және жыныстық белсенділікке немесе дене бейнесіне қатысты теріс көзқарас.

Себептер

Жыныстық жақындықтан қашуға әкелуі мүмкін көптеген себептер бар. Шаршау, гормоналдық дисбаланс, дәрі-дәрмектердің қолданылуы салдарынан туындаған физикалық мәселелер, сондай-ақ зорлау, жыныстық зәбірлеу, қарым-қатынастағы қиындықтар немесе серіктер арасындағы билік тепе-теңдігінің бұзылуынан туындаған эмоционалдық проблемалар сексуалды анорексияға алып келуі мүмкін. Сексуалды анорексия ерлерге де, әйелдерге де әсер етеді.

Жыныстық зұлымдықтың тарихы

Жыныстық анорексияның ең жақсы құжатталған жағдайлары жыныстық шабуылдармен (әсіресе бала кезінде болған шабуылдар) және денсаулыққа зиянды дене бейнелерімен байланысты. Жыныстық қатынасқа деген күшті қарсылық, бұрынғы қасіретті оқиғаларға немесе зорлық-зомбылыққа реакция болуы мүмкін.

Емдеу

Жыныстық анорексиямен күрескендерге денсаулық сақтау мамандары, секс-терапевтер немесе психикалық денсаулық кеңесшілері көмек көрсетуі мүмкін.