Батыс Сахара: Гельта Земмур тарихы мен қазіргі жағдайы
Guelta Zemmur
Гуэльта Земмур: Батыс Сахарадағы Марокко басқаратын ауыл. Сахрауи көшпенділерінің ежелгі тоқталыс орны, Polisario Front-тың маңызды бекінісі, босқындар жолы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гелта Земмур (немесе Гелта Земмур, тамазигт тілінде "зәйтүн ағашының ойпаты") – Марокко басқаратын Батыс Сахара аумағындағы шағын қала немесе ауыл. Қала ұзақ уақыт бойы жаңбыр суын сақтайтын гюльта немесе оазистің төңірегінде орналасқан. Бұл жер жүздеген жылдар бойы аймақтың сахрауи көшпелілерінің тірегі болған. Испанияның сол кездегі Испан Сахарасынан шығуын күтіп, ол жергілікті Полисарио фронтының партизандық күштері үшін маңызды әскери бекіністердің біріне айналды. Марокко мен Мавритания Мадрид келісімдеріне сәйкес солтүстік және оңтүстіктен бұрынғы испан колониясын бақылауға алған кезде, Гелта Земмур Алжирдің Тиндуф қаласындағы сахрауи босқындар лагерлеріне бет алған босқындар үшін тоқтау орны болды. Сондай-ақ, ол 1975 жылғы 28 қарашадағы Айн Бен Тили конференциясынан кейін өткен Гелта Земмур конференциясымен де танымал. Қала (сол кезде Полисарионың бақылауында) бұрын испандықтар қолдаған Джиманың жиналысы өтті, онда олар Полисарионы қолдауға және болашақ Батыс Сахара үкіметіне орын беру үшін таратылуға келісті. Полисарио бұл оқиғаны келесі жылдың ақпанында Тиндуфте құрылған, эмиграциядағы Сахрауи Араб Республикасының бастауы деп санайды. 1975-1991 жылдар аралығындағы Полисарио мен Марокко арасындағы соғыс кезінде Гелта Земмурды бақылау үшін бірнеше шайқастар болды, ең қатты шайқастар 1981 жылғы 24-27 наурыз және 13 қазан күндері өтті. Қазіргі уақытта қала Марокконың оңтүстік провинцияларының бөлігі ретінде бақыланады, бірақ оның мәртебесі әлі шешілмеген. Қала қазірде спутниктік байланыс орталығы бар марокколық әскери базаға ие, ал қаланың төңірегіндегі аймақтар (Марокконың Берміне жақын) тым көп миналанған. Бұл қалада сахрауилік адам құқықтарын қорғаушы Мохаммед Дадах дүниеге келді, ол Мароккодағы ең ұзақ мерзімге сотталған саяси тұтқын.
Guelta Zemmur (or Guelta Zemour, Tamazight for "olive tree pool") is a small town or village in the Moroccan administered part of the territory of Western Sahara. The town is based around a guelta or oasis, retaining rain water for long periods. It was a camp site for the Sahrawi nomads of the area for hundreds of years. It functioned as one of the most important military strongholds for the indigenous Polisario Front guerrilla after the retreat of Spain from what was then Spanish Sahara. As Morocco and Mauritania asserted control over the former Spanish colony from the north and south according to the Madrid Accords, Guelta Zemmur acted as a stopping point for refugees en route to the Sahrawi refugee camps in Tindouf, Algeria. It was also noted for the Guelta Zemmur conference on November 28, 1975, on the heels of the Ain Ben Tili conference. A gathering of the formerly Spanish backed Djema'a was held in the town (then under Polisario control), where it agreed to support Polisario and dissolve itself to leave room for a future Western Sahara government. The Polisario argues that this is the Sahrawi Arab Democratic Republic, an exile government operative in Tindouf, which was declared in February the following year. During the 1975 91 war between Polisario and Morocco, there were several battles over control of Guelta Zemmur, the heaviest taking place on March 24–27 and October 13, 1981. Presently, the town is controlled by Morocco as part of what it claims as its Southern Provinces, but its final status is yet to be determined. It now holds a Moroccan military base with a satellite communications center, and the areas around the town (which is close to the Moroccan Berm) are heavily mined. The town is the birthplace of Sahrawi human rights defender Mohammed Daddach, who is Morocco's longest serving political prisoner.