Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нақты, иррационалды қорқыныштар
Specific, irrational fears
Нақты фобия – бұл нақты қауіп төндіретін белгілі бір объектіге, жағдайға немесе ұғымға байланысты айқын, негіссіз және иррационалды қорқынышпен сипатталатын мазасыздық бұзылысы. Нақты фобия объектіні немесе жағдайды қашу арқылы, қорқыныштың сақталуына және қорқынышпен байланысты маңызды қиындықтарға немесе функционалдық проблемаларға әкелуі мүмкін. Фобия кез келген нәрседен туындауы мүмкін. Қорқыныш жиі кездесетін және қалыпты жағдай, бірақ фобия – бұл қорқыныштан қашу үшін көп күш жұмсалатын қорқыныштың өте күшті түрі. Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының бесінші басылымы (DSM 5) бойынша фобиялар ең көп таралған психикалық бұзылу болып саналады, АҚШ халқының шамамен 10% - ына әсер етеді (балалардың арасында 5%, жасөспірімдердің арасында 16%). Пациенттердің шамамен 75% бірнеше нақты фобияға шалдығады. Бұл пациенттердің нақты жағдайға байланысты алаңдауы ретінде сипаттауға болады. Ол өмірде үлкен қиындықтар туғызады. Пациенттер күнделікті өмірде көптеген қиындықтарға кезігеді немесе олардың жұмыс істеуіне кедергі келтіреді. Негіссіз немесе иррационалды қорқыныштар пациенттің қорқынышпен байланысты жағымсыз сезімдерден аулақ болуға жасаған күш-жігерінің нәтижесінде күнделікті өмірге, жұмысқа және қарым-қатынастарға кедергі келтіреді. Әйелдерге нақты фобия диагнозы еркектерге қарағанда екі есе жиі қойылады (бірақ бұл қорқыныш тудыратын факторға байланысты болуы мүмкін). Нақты фобия диагнозы қойылған балалар мен жасөспірімдердің өмірінің кейінгі кезеңдерінде қосымша психопатология даму қаупі жоғары.
Specific phobia is an anxiety disorder, characterized by an extreme, unreasonable, and irrational fear associated with a specific object, situation, or concept which poses little or no actual danger. Specific phobia can lead to avoidance of the object or situation, persistence of the fear, and significant distress or problems functioning associated with the fear. A phobia can be the fear of anything. Although fears are common and normal, a phobia is an extreme type of fear where great lengths are taken to avoid being exposed to the particular danger. Phobias are considered the most common psychiatric disorder, affecting about 10% of the population in the US, according to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM 5), (among children, 5%; among teens, 16%). About 75% of patients have more than one specific phobia. It can be described as when patients are anxious about a particular situation. It causes a great load of difficulty in life. Patients have a lot of distress or interference when functioning in their daily life. Unreasonable or irrational fears get in the way of daily routines, work, and relationships due to the effort that a patient makes to avoid the terrifying feelings associated with the fear. Females are twice as likely to be diagnosed than males with a specific phobia (although this can depend on the stimulus). Children and adolescents who are diagnosed with a specific phobia are at an increased risk for additional psychopathology later in life.
Фармакотерапевтикалық заттар
2020 жылдың соңына қарай, нақты фобияны емдеуде фармакотерапияны қолдануға қатысты шектеулі мәліметтер бар. Фармакологиялық емдеулер көбінесе мінез-құлыққа бағытталған психотерапиямен бірге қолданылады, себебі фармакологиялық араласуды жеке қолдану симптомдардың қайта оянуына алып келуі мүмкін. Әртүрлі емдеулер нақты фобия түрлеріне қарай тиімдірек болуы мүмкін. Мысалы, бета-блокаторлар өнер көрсету кезіндегі үрейге ұшырағандарға көмектеседі. Дегенмен, бұл сынақтар фобияны емдеуде тек қана анксиолитикалық препараттардың жеке тиімділігін анықтауға жеткіліксіз болды. Бензодиазепиндер кейде жедел симптомдарды басу үшін қолданылады, бірақ олардың ұзақ мерзімді емдеуде тиімді екені дәлелденбеген.
As of late 2020, there is limited evidence for the use of pharmacotherapy in the treatment of specific phobia. Pharmacological treatments are typically used in combination with behaviorally focused psychotherapy, as introducing pharmacological interventions independently may result in relapsing of symptoms. Different treatments are better suited for certain types of specific phobia. For instance, beta blockers are useful in those with performance anxiety. However, these trials were too small to show any definitive benefits of anxiolytic medication alone in treating phobia. Benzodiazepines are occasionally used for acute symptom relief, but have not been shown to be effective for long term treatment.
Эпидемиология
Белгілі бір фобиялар өмір бойында халықтың 6–12% есебінен кездеседі деп есептеледі. Көптеген адамдар ем алуға жүгінбейтіндіктен, нақты фобиялар туралы хабарлау жеткіліксіз болуы мүмкін. АҚШ-та жүргізілген сараптамалар көрсеткендей, халықтың 70% бірыңғай немесе бірнеше негізсіз қорқыныштары бар екенін мәлімдейді. Әдетте, фобияның пайда болуы балалық шақтан жасөспірімдікке дейінгі кезеңге тоспадалады. Балалық және жасөспірім шақта, қыздарда жаңа фобиялар ұлдарға қарағанда жиірек кездеседі. Қыздар арасындағы фобияның ең жоғары көрсеткіші репродуктивтік жас және бала тәрбиелеу кезеңінде байқалады, бұл эволюциялық пайдаға ие болуы мүмкін. Сонымен қатар, еңбекке жарамсыздық жасынан бастап екі жыныста да фобияның пайда болу жиілігі жылына шамамен 1% дейін жетеді, бұл жаңа физикалық жағдайлардың немесе өмірдегі жағымсыз оқиғалардың салдары болуы мүмкін. АҚШ-та өмір бойында фобия кездесу көрсеткіші 12,5%, ал бір жылдық көрсеткіші 9,1% құрайды.
Specific phobia is estimated to affect 6–12% of people at some point in their life. There may be a large amount of underreporting of specific phobias as many people do not seek treatment, with some surveys conducted in the US finding that 70% of the population reports having one or more unreasonable fears. The usual age of onset is childhood to adolescence. During childhood and adolescence, the incidence of new specific phobias is much higher in females than males. The peak incidence for specific phobias amongst females occurs during reproduction and childrearing, possibly reflecting an evolutionary advantage. There is an additional peak in incidence, reaching nearly 1% per year, during old age in both men and women, possibly reflective of newly occurring physical conditions or adverse life events. In the US, the lifetime prevalence rate is 12.5% and a one year prevalence rate of 9.1%.