Кіріспе

Латын Америкасының соқпалы аспабы

Гуиро (ˈɡwiɾo) – бір жағында параллель тіліктері бар, ашық, қуыс қабақтан тұратын соқпалы аспап. Оны тіліктердің үстінен таяқ немесе тікенекті (суретке қараңыз) сызып өткізу арқылы, сықырлайтын дыбыс шығаруға болады. Гуиро көбінесе кубалық, пуэрто-риколық және Латын Америкасының басқа да музыка түрлерінде қолданылады, сондай-ақ сон, трува және сальса сияқты маңызды жанрлардың ырғақтык бөлімінде маңызды рөл атқарады. Гуироны ойнау үшін әдетте ұзын және қысқа дыбыстар қажет, олар ұзын немесе қысқа қозғалыстармен жоғары және төмен қарай сызып шығарылады. Гуиро, маракас сияқты, көбінесе әншілер ойнайды. Ол металдан жасалған кубалық гуайо, доминикан гуирасы және гаитилік граж аспаптарымен тығыз байланысты. Гуироға ұқсас басқа аспаптар – колумбиялық гуахарака, бразилиялық реко-реко, кихада (сиырдың жақ сүйегі) және фроттоир (француз тілінде) немесе фвотва (француз креол тілінде) (кір жуатын тақта).

Құрылыс және жобалау

Гүйро - тіліктері бар, іші қуыс қабақ. Көбінесе кальбаша қабағы қолданылады. Гүйроны сопақша қабақтың қысқа бөлігіне параллель дөңгелек жолақтар ойып жасау арқылы шығарады. Бүгінде көптеген гүйро ағаштан немесе шыны талшықтан жасалады.

Тарих

Гюиро Оңтүстік Америкада немесе Африкада пайда болған аспаптан бейімделген. Кариб теңізінің тайно халқы гюироның пайда болуына авторлық құқығын алған. Пуэрто-Рикодағы тайнолар қазіргі заманғы гюироның алдастысы болып табылатын, ойықтары бар ұзын қабақ немесе жануар сүйегінен жасалған гуахейді жасады. Балама ретінде, гюироның Африкада пайда болғаны және африкалық құлдар арқылы Латын Америкасына және Кариб теңізіне әкелінгені де сенеді. Бленч (2009) Камерун мен Батыс және Орталық Африканың басқа да аймақтарының қырғылап тартылатын идиофондарымен байланысты екенін ұсынады (Камерунның музыкалық аспаптарының тізімін қараңыз). Орталық Нигериядағы Бером халқында гвак немесе гвашак деп аталатын, гюироға ұқсас қырғылап тартылатын аспаптар да бар.

Музыкада қолдану

Латын Америкасы мен Кариб аймағында гуиро түрлі дәстүрлі, халықтық би музыкасында кездеседі және би топтары мен діни тойларда қолданылады. Кариб теңізінің жағалауында гуиро дәстүрлі кумбия би музыкасында қолданылған, және ол қазіргі кумбия музыкасында да қолданылуда.