Кіріспе
Джеймс Эдвард Фентон (4 ақпан 1864 – 2 желтоқсан 1950) – австралиялық саясаткер. Ол екі түрлі саяси бағытты ұстанған үкіметтерде кабинет министрі болып тағайындалған, бірақ принциптік мәселелерге байланысты екі үкіметтен де кетіп қалған. Оның алғашқы отставкасы саяси жақтан қарсы шығуымен байланысты болғандықтан тарихқа кеңінен енген, ал екінші отставкасы осындай жағдаймен байланысты болмады. Сонымен қатар, ол 1930 жылдардың басында бірнеше ай бойы Австралияның премьер-министрі міндетін атқарды.
James Edward Fenton (4 February 18642 December 1950) was an Australian politician. He is notable for having been appointed a cabinet minister by two governments of different political complexions, but resigning from both governments on matters of principle. His first resignation looms largely in history as that came with his political defection, whereas there was no defection with his second resignation. He was also acting as prime minister of Australia for several months in the early 1930s.
Ерте өмір
Виктория штатының Авока қаласына жақын жердегі Натте Ялок қаласында туған Фентон жергілікті мектепте білім алған. 13 жасында ол Avoca Mail газетінде баспагердің шәкірті болды, кейіннен Мельбурндағы Үкіметтік баспаханада жинақтаушы болып жұмыс істеді, бірақ 1893 жылы 1890 жылдардағы экономикалық дағдарыс салдарынан жұмысынан айырылды. 1887 жылы ол Элизабет Джейн Харвиге үйленді. 1894 жылдан 1903 жылға дейін "Бродфорд курьері" газетінің редакторы, ал 1904 жылдан 1910 жылға дейін "Кооперативті сүт шаруасы" басылымының бас директоры болды.
Саяси мансап
Фентон 1897 жылдан бастап Виктория заң шығару жиналысына либерал ретінде үш рет сайлауға түсті, бірақ сәтті болмады. 1908 жылы ол тағы да сәттіліксіз Еңбек партиясының кандидаты болды; бірақ 1910 жылы ол алғаш рет Викториядағы Марибернинг сайлау округінен Халық өкілдері палатасының мүшесі болып сайланды. Ол осы мандатты 1934 жылға дейін үзіліссіз сақтап қалды. Джеймс Скуллин 1929 жылғы жалпы сайлауда Еңбек партиясын жеңіске жеткізген кезде Фентон Сауда және кеден министрі болды. Австралияның өнеркәсіптік өндірісін ынталандыру үшін ол тарифтердің деңгейін айтарлықтай арттырды. Алайда, үкімет көп ұзамай Ұлы депрессиямен күресудің тиісті жолдары туралы екіге бөлінді. Фентон Кабинеттегі әріптесі Жозеф Лайонс қолдаған сақтық пен дефляциялық экономикалық саясатты қолдады, ал басқа министрлер радикалды инфляциялық саясатты жақтады. Скуллин 1930 жылдың тамызынан 1931 жылдың қаңтарына дейін Ұлыбританияда болған кезде, Империялық конференцияға қатысып, Австралия үшін төмен пайыздық қарыз алуға тырысқанда, Фентон Премьер-министрдің міндетін атқарушы, ал Лайонс Қаржы министрінің міндетін атқарушы болды. Лайонс Фентонның қолдауымен консервативті экономикалық саясатты жүргізіп, үкіметтік шығыстарды қысқартуға тырысты, бұл Еңбек партиясының көптеген мүшелерінің наразылығын тудырды. 1931 жылдың қаңтарында Австралияға оралған Скуллин инфляциялық экономикалық саясаттың негізгі жақтаушысы Тед Теодорды Қаржы министрі етіп қайта тағайындады. Жауап ретінде Лайонс пен Фентон екеуі де дереу Кабинеттен кетіп қалды. Келесі наурыз айында олар тағы үш Еңбек партиясы депутатымен бірге Еңбек партиясынан шығып, консервативті оппозициялық Ұлттық партиямен бірікті. Екі топ көп ұзамай бірігіп, Лионс басшылығымен Біріккен Австралия партиясын (БАП) құрды. 1931 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауда БАП үкіметті күшпен жеңіп алды, ал Фентон Марибернингтегі мандатын БАП кандидаты ретінде шамалы айырымымен сақтап қалды. Фентон жаңа БАП үкіметінде Пошта министрі болып тағайындалды және Австралия радио хабарларын тарату комиссиясын құруға қатысты заң жобасын ұсынды. Бірақ ол көп ұзамай министрлердің арасында үкіметтің Оттава келісімін қабылдауына байланысты келіспеушілікке түсті, ол Империялық преференцияны орнатып, жоғары тарифтік саясатқа қауіп төндіреді деп есептеді. 1932 жылдың қазанында ол келісімді ратификациялаған заң жобасына қарсы дауыс бергеннен кейін отставкаға кетті. Ол үкіметтің артқы қатарында қалды және 1934 жылғы жалпы сайлауда Марибернингке БАП кандидаты ретінде қайтадан түсті, бірақ бұл мандат табиғаты бойынша Еңбек партиясының мандаты болды. Ол 1931 жылғы Еңбек партиясына қарсы толқында БАП үшін жеңіске жеткенімен, 1934 жылы Фентон Еңбек партиясының кандидаты Артур Дрейкфордқа жеңіліп, жеті пайыздық дауыс айырмасымен ұтылды.
Кейінгі өмірі
Фентон жеңіліске ұшырағаннан кейін 1934 жылдан 1936 жылға дейін Комонвелл мұнай өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1938 жылы ол Святого Михаила и Святого Георгия орденінің серігі атағымен марапатталды. Ол Мельбурн қаласының Франкстон елді мекенінде қайтыс болды, одан ұлы мен қызы қалды, бірақ әйелі мен тағы бір қызы одан бұрын қайтыс болған еді.