Кіріспе

Брей Александрия әйелдер денсаулығы клиникасы, 506 АҚШ 263 (1993) – АҚШ Жоғарғы Сотының ісі, онда сот 1871 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның 1985(3) бабы аборт клиникаларына қол жеткізуге кедергі келтіретін тұлғаларға қарсы федералдық талап ашу құқығын бермейді деп шешті. Александрия денсаулық клиникасы және басқа бірнеше аборт клиникалары Джейн Брей мен басқа да абортқа қарсы наразылық білдірушілердің Вашингтон қаласындағы клиникалардың кіреберісін кедергілеуіне жол бермеу үшін сотқа шағымданды.

Александрия әйелдер денсаулық клиникасы наразылық білдірушілердің 1871 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның 1985 бабын бұзғанын мәлімдеді, ол автомобиль жолында немесе басқа да жерде екі немесе одан көп адамның заң алдындағы тең қорғау құқығынан немесе заң бойынша тең артықшылықтар мен иммунитеттерден айыруын тыйымдайды.

Іс туралы мәліметтер

Аборт жасайтын клиникалар мен абортты қолдайтын ұйымдар, сондай-ақ олардың мүшелері аборт клиникасын пайдалануды ниет еткен жандарға қарсы "Құтқару операциясы" деген абортқа қарсы мүшелерден құралған ұйымға шағым түсірді. "Құтқару операциясы" аборт клиникаларының аумағына заңсыз кіру және келу-келуге кедеріс келтіретін абортқа қарсы демонстрациялар ұйымдастырады. Клиникалар "Құтқару операциясына" Вашингтон, округ Колумбия және аймақтағы аборт клиникаларында демонстрация өткізуге тыйым салу үшін сотқа жүгінді. "Құтқару операциясы" өз мүшелері 1985 жылғы (3) бапты бұзбағанын, аталған заңда осы әрекеттің негізінде сыныптық, кемсітушілік ниет болуы қажет екенін мәлімдеді. Клиникалар наразылық білдірушілердің іс-әрекеттері әйелдерге қатысты кемсітушілік ниетті көрсеткенін айтты.

Төменгі соттың шешімдері

Александрия денсаулық клиникасы наразылық білдірушілердің әйелдердің аборт жасату және штаттар арасында еркін қозғалу құқығын жоққа шығару мақсатымен келгенін мәлімдеді. Жеделдетілген сот отырысынан кейін, аудандық сот талапкерлердің 1985 жылғы 3-тармақты бұзып, аборт жасауға ниеттенген әйелдердің штаттар арасында еркін қозғалу құқығынан айыру үшін құлық жасасқандығын анықтады. Сот сондай-ақ, жауапкерлердің мемлекеттік заң бойынша талаптарын да қанағаттандырды – жерге ену және қоғамдық тәртіпсіздік тудыру. Сот наразылық білдірушілерге 1985 жылғы 3-тармақ бойынша клиникалардың адвокаттық шығындарын және сот іздеу шығындарын төлеуді міндеттеді. Төртінші апелляциялық округ соты «Ұлттық әйелдер ұйымы v. Құтқару операциясы», 726 F. Supp. 1483 (E. D. Va. 1989) ісінде аудандық соттың шешімін бекітті. Сот Брей және басқалары клиникаларға жол тосқанын, осылайша аборт жасауға ниеттенген әйелдердің штаттар арасында еркін қозғалу құқығын шектегенін анықтады.

42 USC 1985 ((3) - Азаматтық құқықтарға араласу үшін жасалған келісім

1985 жылғы 3-тармақшасы азаматтық құқықтарға кедергі келтіру үшін жасалған құпия келісімдерді тыйым салады. Онда егер Америка Құрама Штаттарында екі немесе одан көп адам кез келген жеке тұлғаны немесе топты заң алдында тең қорғау және артықшылықтардан тікелей немесе жанама түрде айыру мақсатымен әрекет етсе, зардап шеккен тарап немесе тараптар осы құпия келісімге қатысушылардың біріне немесе бірнешесіне қарсы өтемақы талап етуге құқылы болады.

Карпентерс пен Скотттың арасындағы дау

Карпентерс пен Скотт, 463 U.S. 825 (1983) ісінде құрылыс компаниясы кәсіподаққа мүше емес жұмысшыларды жобаға тартқан, нәтижесінде компанияға қарсы азаматтық наразылық ұйымдастырылды. Наразылық кезінде құрылыс алаңында компания қызметкерлеріне шабуыл жасалып, сақадалдары сындырылды, құрылыс техникасы өртеліп, қиратылды, бұл құрылыстың кешігуіне және компанияның келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындамауына әкелді. Сот Гриффин шешімін растады, онда 1983-ші бап өзі мемлекеттік әрекетті талап етпейтін құқықтарға қолданылғанда мемлекеттік әрекетті талап етпейді. Сот 1985-ші жылғы 3-ші бап бойынша талап ашу мүмкіндігі жеке тұлғаларға қатысты мемлекеттік әрекеттерге тыйым салатын құқықтарға қатысты болатындығы туралы нақты мәселені қарады. Мемлекеттік әрекетті талап ететін құқықтар өзі мемлекеттік қатысуды талап етеді. Құрылыс компаниясының талабы қабылданбады. Сот Бірінші түзетудегі құқықтарды бұзуға жасалған құпия келісімге мемлекеттің қатысы бар екенін немесе құпия келісімнің мақсаты мемлекеттік қызметке әсер ету екенін дәлелдеу қажет деп шешті. Сондай-ақ, бұл іс § 1985(3) талап ететін ниетті көрсетпегені анықталды.

Сайыс

Сот төрешісі Энтони Кеннеди осы іс бойынша үш түрлі қарсы пікір бар екенін атап, келісетін пікірін білдірді. Ол былай деп қорытындылады: "Сұрақтың қиындығын ескере отырып, мұның себебін түсінуге болады, бірақ қарсы пікір білдірушілердің бір жалғыз негізге келісе алмауы, менің ойымша, Соттың шешімінің дұрыстығын растайды. Барлығымыз мойындайтындай, федерализмнің маңызды мәселелері ортаға шықты. Федералдық тепе-теңдік нәзік, ал § 1985(3) жорасын дұрыс түсіндірмеу бір ғасырдан астам бұрын қабылданған конгресс заңының бір мезгілде көптеген қарапайым мемлекеттік қылмыстарды бұзуына әкелуі мүмкін." Сот төрешісі Дэвид Х. Соутер үкімге ішінара келісіп, ішінара қарсы пікір білдірді. Ол stare decisis-ке сүйенген сот шешімін қолдайды, бірақ Гриффин және Карпентер істері бойынша "жеке тұлғалардың құқығына қол сұғуға қарсы кепілдік" және "сыныптық жеккөрушілік" талаптарымен келіспейді. Өз пікірінде судья Скалия Соутердің тәсілін "1) Гриффин және Карпентер істерін толыққанды қайта қарау, 2) осы екі іс те дұрыс шешілмеген деген қорытындыға келу және 3) осы болжамды қателердің зиянын азайту үшін заңның екі тікелей бапшасындағы бірдей сөздерге екі түрлі мағына беруге келісу" деп сипаттады.

Келіспеушіліктер

Сотталушы Джон Пол Стивенс Гарри А. Блэкманмен бірге қарсы пікір білдірді. Стивенс сотталушысы бұл істе соттың заңның нақты мәтінін елемей, бұрынғы прецеденттерге сүйенгенін айтады, сондай-ақ бұл істерде заңның конституциялық мәселелерді болдырмау үшін тар мағынада түсіндірілгенін атап өтеді. Стивенс әділеттігінің пікірінше, наразылық білдірушілер «жалпыұлттық құлшындыққа қатысты; мақсаттарына жету үшін олар бірнеше рет қоғамдық көшелерді басып алды және жеке азаматтардың меншігіне заңсыз кірді, соның салдарынан әйелдердің аборт клиникаларына қол жеткізуіне кедері келтірді, олардың көпшілігі штаттар арасында саяхаттап келген. Бұл жағдай қарапайым заңсыз кіру емес, тіпті жергілікті саудагердің бейбіт пикетіне де ұқсамайды. Бұл 1871 жылы Ку-клукс актісінің қабылдануына және оның аталғанына себеп болған, ынтасы зор, саяси мақсатты, заңсыз мінез-құлықтың айқын заманауи мысалы». Сотталушы Скалия «Бұл әсерлі мәлімдемелер, бірақ бізден шешім қабылдауды сұраған заңдық мәселеге қатысты олардың маңызы жоқ» деп жауап береді. Скалия, егер наразылық білдірушілер штаттық және жергілікті заңдарды бұзса, олар сол юрисдикцияларда қылмыстық қудалауға және азаматтық талаптарға жататынын атап өтеді. Сотталушы Сандра Дей О'Коннор Гарри А. Блэкманмен бірге қарсы пікір білдірді. О'Коннор судьясы Гриффиннің «кластық анимус» талабын заңның қарастыруға тиіс әрекеттердің түрлерін қысқаша сипаттау ретінде сипаттайды. Алайда ол Карпентерс ісіндегі қарсы пікірмен келіседі, яғни «Конгресс [§ 1985(3)] ауқымын функционалды түрде анықтады» және «Клан зорлық-зомбылығының құрбандары сияқты қорғалмаған жағдайларда заңды құқықтарын жүзеге асыруға тырысатын барлық топтарға федералдық құрал ұсынуды» көздеді. Осыған сәйкес, ол § 1985(3) «кәсіби одаққа қатысы жоқ жұмыскерлерді» қорғаған деп табар еді. О'Коннордың пікірінше, егер топ заңмен қорғалса, онда мотивация сол топтың ерекше ерекшеліктерімен тікелей байланысты болуы керек. Оның қорытындысы бойынша, аборт клиникасына қол жеткізуді тоқтату Гриффиннің түсінігінде кластық негізде жасалған әрекет болып табылады, өйткені ол әйелдердің жүктілікке түсу және жүктілікті тоқтату мүмкіндігімен тікелей байланысты.

Schenck v. Pro-Choice Network, Western N.Y. (Шеберлік желісі, Батыс Нью-Йорк)

I v. Pro Choice Network, Western N. Y, 519 U. S. 357 (1997) ісінде Жоғарғы Сот аборт жасауға қарсы наразылық білдірушілердің аборт клиникасының пациенттерінен, олар жеке қалғанды талап еткен жағдайда, алыстауын талап ететін бұйрық ережесі Бірінші поправканы бұзбайды деп шешім шығарды. Аудандық сот Брей ісінде өз шешімін жариялаған болатын. Брей ісін ескере отырып, Аудандық сот жауапкерлердің 1985 жылғы § 3 талабын қабылдамады, ал Жоғарғы Сот бұйрықты қолдауға жеткілікті негіздер бар екенін анықтады.

Christian Legal Soci. v. Martinez тарауы

Христиандық құқықтық қоғам. Мартинеске қарсы іс, 561 U. S. 661 (2010) мемлекеттік университеттің барлық студенттерге мүшелік пен басшылыққа қатысуға мүмкіндік бермеген студенттік ұйымға ресми мойынұстаудан және мектеп қаражаты мен инфрақұрылымын пайдаланудан бас тартуға бола ма деген мәселені қарастырды. CLS тарабы олардың жеке адамдарды жыныстық бағдарына байланысты емес, «мінез-құлық пен оның дұрыс емес екендігіне сену негізінде» емес, ерекшелеп қарастыратынын мәлімдеді. Сот университет саясатын студенттік ұйымдар алаңына қол жеткізудің негізді, бейтарап шарты деп шешті. Брей бұрынғы шешімнің мысалы ретінде келтірілді, ол теңсіз қарау контекстінде мәртебе мен мінез-құлық арасындағы айырмашылықты мойындамаған, сондай-ақ Әділет Скалияның «Ярмалке киюге салық салу – еврейлерге салық салу» деген мысалын келтірді.

Доббс Джексон әйелдердің денсаулық сақтау ұйымына қарсы

Доббс Джексон әйелдер денсаулығын сақтау ұйымы, 597 АҚШ (2022) Конституцияның он төртінші түзетуінің тең қорғау ережесі бойынша аборт құқығын мойындаудан бас тартты, Брейдің "абортты болдырмау мақсаты" әйелдерге қатысты "зияратты дискриминациялық ниет" құрамайды деген қорытындысын келтіре отырып, ол күшейтілген тексеруге жатады.