Католик шіркеуі мен Рим Папасы тарихы

Кіріспе

Рим папасының Католик шіркеуінің басшысы ретіндегі лауазымының тарихы және Католик шіркеуінің жалпы тарихы.

Рим католик діні бойынша, папалықтың тарихы, Рим папасының Католик шіркеуінің басшысы ретіндегі лауазымы, Петір заманынан бастап бүгінгі күнге дейін созылады. Христиандық дәуірінің алғашқы үш ғасырында Петірдің Рим епископтары ретіндегі ізбасарларының көптегені белгісіз тұлғалар болып табысты, олардың көпшілігі қудалау кезінде өздерінің қоғдамымен бірге шейіт болды. Ерте шіркеу кезінде Рим епископтары Константиннің заманына дейін уақыттық билікке ие болған жоқ. 476 жылы Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, ортағасырлық папалық Италияның уақытша билеушілерінің ықпалына түсті; бұл кезеңдер Острогот папалығы, Византия папалығы және Франк папалығы деп аталады. Уақыт өте келе папалық Папалық штаттар деп белгіленген жарты аралының бір бөлігіне қатысты аумақтық талаптарын нығайтты. Содан кейін көршілес монархтардың рөлін saeculum obscurum, Крещентий дәуірі және Тускулан папалығы кезіндегі қуатты римдік отбасылар алмастырды. 1048 жылдан 1257 жылға дейін папалық қасиетті Рим империясы мен Византия империясының (Шығыс Рим империясы) басшыларымен және шіркеулерімен күшейген қақтығыстарды бастан кешірді. Соңғысымен болған қақтығыс Шығыс-Батыс схизмасына әкеліп соқты, бұл Рим және Шығыс шіркеулерін бөліп тастады. 1257 жылдан 1377 жылға дейін папа, Рим епискобы болғанымен, Витербо, Орвието, Перуджа және соңында Авиньон қалаларында тұрды. Авиньон папалығынан кейін Римге папалардың оралуы Батыс схизмасына әкеп соқты: Батыс шіркеуінің екі және бір кезде үш бәсекелес папалық талапкерлер арасындағы бөлінуі. Ренессанс папалығы өнер және сәулетке демеушілік етуімен, еуропалық билік саясатына жиі араласуымен және папалық билікке теологиялық сын-қатерлерге қарсы тұруымен белгілі. Протестанттық реформация басталғаннан кейін, Реформация папалығы және Барокко папалығы католик шіркеуін Контрреформация арқылы жетектеді. Революция дәуіріндегі папалар француз революциясы кезінде және одан кейін Еуропа бойынша шіркеу тарихындағы ең ірі байлықты тартып алуға куә болды. Италияның бірігуінен туындаған Рим мәселесі Папалық штаттардың жойылуына және Ватикан қаласының құрылуына әкелді.

According to Roman Catholicism, the history of the papacy, the office held by the pope as head of the Catholic Church, spans from the time of Peter to the present day. In the first three centuries of the Christian era, many of Peter's successors as bishops of Rome are obscure figures, most suffering martyrdom along with members of their flock in periods of persecution. During the Early Church, the bishops of Rome enjoyed no temporal power until the time of Constantine. After the fall of the Western Roman Empire about 476, the medieval papacy was influenced by the temporal rulers of Italy; these periods are known as the Ostrogothic Papacy, Byzantine Papacy, and Frankish Papacy. Over time, the papacy consolidated its territorial claims to a portion of the peninsula known as the Papal States. Thereafter, the role of neighboring sovereigns was replaced by powerful Roman families during the saeculum obscurum, the Crescentii era, and the Tusculan Papacy. From 1048 to 1257, the papacy experienced increasing conflict with the leaders and churches of the Holy Roman Empire and the Byzantine Empire (Eastern Roman Empire). Conflict with the latter culminated in the East–West Schism, dividing the Roman and Eastern Churches. From 1257 to 1377, the pope, though the bishop of Rome, resided in Viterbo, Orvieto, and Perugia, and lastly Avignon. The return of the popes to Rome after the Avignon Papacy was followed by the Western Schism: the division of the Western Church between two and, for a time, three competing papal claimants. The Renaissance Papacy is known for its artistic and architectural patronage, frequent involvement in European power politics, and opposition against theological challenges to papal authority. After the start of the Protestant Reformation, the Reformation Papacy and Baroque Papacy led the Catholic Church through the Counter Reformation. The popes during the Age of Revolution witnessed the largest expropriation of wealth in the church's history, during the French Revolution and those that followed throughout Europe. The Roman Question, arising from Italian unification, resulted in the loss of the Papal States and the creation of Vatican City.

Ертедегі христиандық

Рим католиктері папаны Петірдің ізбасары және Римнің алғашқы епискобы деп мойындайды. Шіркеудің ресми мәлімдемелері папалардың епископтар кеңесінде Петірдің «елшілердің князі» ретінде иеленген лауазымына ұқсас позицияны ұстағанын көрсетеді, ал кейбірлер епископтар кеңесін, жеке бір құрылымды, оның мұрагері деп санайды. Шіркеу Әкелерінің ең ертесі – Рим папасы Климент I, Піліппіліктерге 4:3-тегі Климентпен сәйкес келеді. Оның коринфтіктерге жазған хаты папалық шіркеу билігін жүзеге асыру мен қабылдаудың «алғашқы мысалы» болып табылады. Әулие Жохан тірі болғанда жазылған бұл хатта Климент коринфтіктерге бірлікте болуға және аймақтағы шіркеуді бөліп тұрған араздыққа соңғы нүкте қоюға шақырды. Клименттің бұл хатына деген құрмет соншалық, кейбір адамдар оны Жаңа Өсиеттің бір бөлігі деп санады, және Эфиопия Православ шіркеуі оны бүгінгі күнге дейін солай қарастырады. Коринф епископы Дионисий папа Сотерге («әкесіне балаларындай») хат жазып, папа Клименттің хатына сілтеме жасайды: «Бүгін біз қасиетті Раббымыздың күнін тойладық, онда сіздің хатыңызды оқыдық, оны оқып, насихат алу үшін әрқашан сақтайтын боламыз, тіпті Климент арқылы бізге бұрын келген хат сияқты».

Roman Catholics recognize the pope as both the successor to Peter and the first bishop of Rome. Official declarations of the church speak of the popes as holding within the college of the bishops a position analogous to that held by Peter within the "college" of the Apostles, namely Prince of the Apostles, of which the college of the Bishops, a distinct entity, is viewed by some to be the successor. Pope Clement I, the earliest of the Church Fathers, is identified with Clement of Philippians 4:3. His letter to the Corinthians is the "first known example of the exercise and acceptance" of the ecclesiastical authority of the papacy. Written while John the Apostle was still alive, Clement commanded that the Corinthians maintain unity with each other and bring to an end the schism that had divided the church in that region. This papal letter from Clement was held in such esteem that it was considered by some as part of the New Testament canon, as the Ethiopian Orthodox Church still does. Dionysius, bishop of Corinth, writing to Pope Soter ("as a father to his children") references Pope Clement's letter:

Today we have kept the holy Lord's day, on which we have read your letter, which we shall ever possess to read and to be admonished, even as the former one written to us through Clement

Many deny that Peter and those claimed to be his immediate successors had universally recognized supreme authority over all the early churches, citing instead that the bishop of Rome was, and is, "first among equals" as stated by the patriarch of the Orthodox Church in the 2nd century A. D. and again in the 21st century. However, what form that should take remains a matter of contention between the Catholic and Orthodox Churches, which formed one church for at least the first seven ecumenical councils, and until the formal split over papal primacy in 1054 AD. Many of the bishops of Rome in the first three centuries of the Christian era are obscure figures. However, most of Peter's claimed successors in the first three centuries following his life are said to have suffered martyrdom along with members of their flock in periods of persecution.

Көптеген адамдар Петір мен оның тікелей ізбасарларының барлық ерте шіркеулерде жалпыға бірдей мойындалған жоғары билігі болғанын жоққа шығарады, оның орнына Рим епискобының «2-ші ғасырда және 21-ші ғасырда Православ шіркеуінің патриархы айтқандай, теңдер арасында бірінші» болғанын және болатынын мәлімдейді. Алайда, бұл қалай болуы керек деген мәселе Католик және Православ шіркеулері арасындағы даулы мәселе болып қалады, олар кем дегенде алғашқы жеті Экуменикалық кеңес кезінде бір шіркеуді құрды және 1054 жылы папалық басымдық мәселесі бойынша ресми бөлініске дейін біріккен. Христиандық дәуірінің алғашқы үш ғасырында Рим епископтарының көптегені белгісіз тұлғалар болып табылады. Дегенмен, Петірдің өмірінен кейінгі алғашқы үш ғасырдағы оның ізбасарлары деп есептелетіндердің көпшілігі қудалау кезінде өздерінің қоғамдарымен бірге шейіт болған.

Константиннен (312493)

Константин I-нің Милви көпірі шайқасында (312 ж.) жеңіске жеткені туралы аңыз, оның аспанда Chi Rho белгісі мен «hoc signo vinces» деген мәтінді көруі және осы белгіні әскерлерінің қалқандарында бейнелеуі туралы айтады. Келесі жылы Константин мен Лициний Милан жарлығы арқылы христиан дініне төзімділік жариялады, ал 325 жылы Константин Никея соборын шақырып, оған төрағалық етті – бұл бірінші экуменикалық собор болды. Дегенмен, мұның ешқайсысы папамен тікелей қатысы жоқ, тіпті ол соборға қатыспады. Шындығында, бір уақытта Папа деп аталған Римнің бірінші епискобы – Дамасус I (366–84 ж.). Сонымен қатар, 324–330 жылдары Константин Рим империясының астанасын Римнен Босфордағы бұрынғы грек қаласы Византияға көшірді. Римнің билігі Византияға ауыстырылды, ол кейін 330 жылы Константинополь болып, қазір Стамбул деп аталады. «Константиннің сыйлығы» – VIII ғасырда жасалған, папалардың беделін және билігін арттыру үшін пайдаланылған жалған құжат, ол Константин христиандығының тарихында папаның рөлін күшейтеді. Аңыз бойынша, Константин өзінің тәжін Сильвестр I-ге (314–35 ж.) сыйлаған және тіпті Сильвестр Константинды крещение рәсімінен өткізген. Бірақ шындығында, Константин (337 жылдың мамырындағы өліміне жақын уақытта) ариандық епископ Евсевий Никомедиялықпен крещение рәсімінен өтті. «Сыйлық» ешқашан болмағанмен, Константин Латеран сарайын Рим епискобына тапсырды және шамамен 310 жылы Германияда Константин базиликасының құрылысын бастады, ол Aula Palatina деп аталды. Император Константин сондай-ақ Ескі Санкт-Петер базиликасын немесе Константин базиликасын салды, ол Рим католик қауымының сенуі бойынша, Санкт-Петердің жерленген жеріне орналасқан және қазіргі заманғы Ватикан ішіндегі Ренессанс дәуіріндегі Санкт-Петер базиликасының орнында тұр. Папа Лео I (440–461 жж.), сондай-ақ Лео Ұлы деп аталатын, өте ықпалды болғандықтан, кейін Шіркеу докторы атанды, бұл құрметті тек бір ғана папамен (Грегорий I) бөлісті. Оның паптық билігі кезінде «папа» (бұрын кез келген епископты білдірген) термині тек Рим епискобына ғана қатысты қолданылатын болды.

The legend surrounding the victory of Constantine I in the Battle of the Milvian Bridge (312) relates his vision of the Chi Rho and the text in hoc signo vinces in the sky, and reproducing this symbol on the shields of his troops. The following year, Constantine and Licinius proclaimed the toleration of the Christian faith with the Edict of Milan, and in 325, Constantine convened and presided over the First Council of Nicaea, the first ecumenical council. None of this, however, had much in particular to do with the pope, who did not even attend the council; in fact, the first bishop of Rome to be contemporaneously referred to as Pope is Damasus I (366–84). Moreover, between 324 and 330, Constantine moved the capital of the Roman empire from Rome to Byzantium, a former Greek city on the Bosporus. The power of Rome was transferred to Byzantium which later, in 330 became Constantinople and today is Istanbul. The "Donation of Constantine", an 8th century forgery used to enhance the prestige and authority of popes, places the pope more centrally in the narrative of Constantinian Christianity. The legend of the Donation claims that Constantine offered his crown to Sylvester I (314–35), and even that Sylvester baptized Constantine. In reality, Constantine was baptized (nearing his death in May 337) by Eusebius of Nicomedia, an Arian bishop. Although the "Donation" never occurred, Constantine did hand over the Lateran Palace to the bishop of Rome, and around 310 AD began the construction of Basilica of Constantine in Germany, called Aula Palatina. Emperor Constantine also erected the Old St. Peter's Basilica, or Constantinian Basilica, the current location of the current, Renaissance era, St. Peter's Basilica within the Vatican, on the place of St. Peter's burial, as held by the Catholic community of Rome, after his conversion to Catholicism. Pope Leo I (440–461), also called Leo the Great, was so influential that he was later named a Doctor of the Church, a distinction he shares with only one other pope (Gregory I). During his papacy, the term Pope (which previously meant any bishop) came to exclusively mean the Bishop of Rome.

Остготтар папшылығы (493537)

Остготтар папалығы 493 жылдан 537 жылға дейін созылды. 483 жылдың наурыз айында өткен папалық сайлау Батыс Рим императорының болмауы кезінде өткен алғашқы сайлау болды. Папалық Остготтар Корольдігінің күшті ықпалында болды, бірақ папаны Остготтар Королі тікелей тағайындамады. Осы кезеңде папаларды таңдау және басқару ісіне Ұлы Теодорих және оның ізбасарлары Аталарик пен Теодахад күшті әсер етті. Бұл кезең Готика соғысы кезінде Юстиниан I-нің Италияны және Рим қаласын қайта басып алуымен аяқталды, бұл Византия папалығының (537–752) басталуын білдірді. Остготтардың рөлі бірінші алауыздық кезінде айқын болды, 498 жылдың 22 қарашасында екі адам папа болып сайланды. Рим папасы Симмахтың (498–514) антипапа Лаврентийді жеңісі папа тарихындағы симонияның алғашқы тіркелген мысалы болып табылады. Симмах сондай-ақ папалардың өздерінің ізбасарларын тағайындау тәжірибесін енгізді, ол 530 жылы танымал емес таңдау жасалғанға дейін сақталды, ал келіспеушілік 532 жылы Иоанн II сайланғанға дейін жалғасты, ол мұрагерлікке келгеннен кейін өзін қайта ат қойған алғашқы адам болды. Теодорих католик шіркеуіне төзімділікпен қарады және догматикалық мәселелерге араласпады. Ол папаның істеріне үлкен ықпал көрсетсе де, папаға қатысты мүмкіндігінше бейтарап болды. Остготтардың ықпалы Юстинианның Римді қайта басып алуымен аяқталды, ол готикалық көзқарасты қолдаған Рим папасы Сильвериусті (536–537) қызметтен алып, оның орнына өзінің таңдауымен Рим папасы Вигилийді (537–555) қойды.

Византиялық папалық (537752)

Византиялық папалық – 537 жылдан 752 жылға дейін папалық биліктің императорлық үстемдігіне қайта оралу кезеңі. Осы кезеңде папалар епископтыққа бекітілу үшін Византия императорларының мақұлдауын алуға міндетті болды, ал көптеген папалар апокрисиарийлерден (пападан императорға хабарласушылар) немесе Византия Грециясы, Сирия немесе Сицилия тұрғындарынан таңдалды. Юстиниан I Готика соғысынан (535–54) кейін Италия түбегінде Рим империясының билігін қайта орнатты және келесі үш папаны тағайындады. Бұл тәжірибені оның ізбасарлары да жалғастырды, ал кейіннен Равенна экзархатына жүктеді. Рим папасы Мартин I-ді есептемегенде, осы кезеңде ешбір папа Рим епископының сайлануын бекіту үшін Византия монархының билігіне күмән келтірген жоқ. Дегенмен, папа мен император арасында монотелетизм және иконоборлық сияқты мәселелерде теологиялық қақтығыстар жиі туындады. Осы кезеңде итальяндық текті Римнің қуатты ақсүйектері папалық тақтан ығыстырылып, Грекиядан, Сириядан және Византиялық Сицилиядан келген грек тілді адамдармен алмастырылды. Грек папаларының басқаруымен Рим – Батыс және Шығыс христиандық дәстүрлерінің "қорытындысы" болды, бұл өнер мен діни рәсімдерде көрініс тапты. Папа Григорий I (590–604) папалық биліктің жергілікті құзыреті шегінде бекітуде маңызды рөл атқарды және Англияны қоса алғанда, Солтүстік Еуропада миссионерлік қызметке серпін берді. Григорий I кез келген епископтың жалпы құзыретіне ие екенін мойындамады, бірақ Рим шіркеуінің Сардика соборынан туындаған канондық артықшылықтары бар екеніне сенді. Рим герцогтығы – Равенна экзархатындағы византиялық округ, оны дукс атағы бар императорлық шенеунік басқарды. Экзархаттың ішінде екі маңызды округ болды: бірі – экзархтың Ломбардтарға қарсы күресінің ортасы болған Равенна төңірегіндегі жерлер, екіншісі – Тибрдің солтүстігіндегі Лациум және оңтүстіктегі Кампанияны (Гарильяноға дейін) қамтыған Рим герцогтығы. Осы жерде папаның өзі қарсылықтың рухы болды. Апеннин таулары арқылы байланыс пен аралық аудандарды бақылауға барынша тырысты. 728 жылы Ломбард патшасы Лиутпранд Перуджаға баратын жолда орналасқан Сутри қамалын басып алды, бірақ оны папа Григорий II-ге «мүбәрак апостолдар Петір мен Павелге сый ретінде» қайтарып берді. Папалар императорлық үкіметті мойындауды жалғастырды. 738 жылы Сполето герцогы Трансамунд Перуджаға баратын жолды қорғаған Галлезе қамалын басып алды. Папа Григорий III үлкен сома төлеп, герцогты қаланы қайтаруға көндірді.

The Byzantine Papacy was a period of return to Imperial domination of the papacy from 537 to 752, when popes required the approval of the Byzantine Emperors for episcopal consecration, and many popes were chosen from the apocrisiarii (liaisons from the pope to the emperor) or the inhabitants of Byzantine Greece, Syria, or Sicily. Justinian I restored the Roman imperial rule in the Italian peninsula after the Gothic War (535–54) and appointed the next three popes, a practice that would be continued by his successors and later be delegated to the Exarchate of Ravenna. With the exception of Pope Martin I, no pope during this period questioned the authority of the Byzantine monarch to confirm the election of the bishop of Rome before consecration could occur; however, theological conflicts were common between pope and emperor in the areas such as monotheletism and iconoclasm. Greek speakers from Greece, Syria, and Byzantine Sicily replaced members of the powerful Roman nobles from Italian descent in the papal chair during this period. Rome under the Greek popes constituted a "melting pot" of Western and Eastern Christian traditions, reflected in art as well as liturgy. Pope Gregory I (590–604) was a major figure in asserting papal primacy within the Papacy's local jurisdiction and gave the impetus to missionary activity in northern Europe, including England. Gregory I rejected that any bishop had universal jurisdiction, but believed the Roman see had canonical privileges sourced from the Council of Sardica. The Duchy of Rome was a Byzantine district in the Exarchate of Ravenna, ruled by an imperial functionary with the title dux. Within the exarchate, the two chief districts were the country about Ravenna where the exarch was the centre of Byzantine opposition to the Lombards, and the Duchy of Rome, which embraced the lands of Latium north of the Tiber and of Campania to the south as far as the Garigliano. There the pope himself was the soul of the opposition. The pains were taken, as long as possible, to retain control of the intervening districts and with them communication over the Apennine mountains. In 728, the Lombard King Liutprand took the Castle of Sutri, on the road to Perugia, but restored it to Pope Gregory II "as a gift to the blessed Apostles Peter and Paul". The popes continued to acknowledge the imperial Government. In 738, the Lombard duke Transamund of Spoleto captured the Castle of Gallese, which protected the road to Perugia. By a large payment, Pope Gregory III induced the duke to restore the castle to him.

Франк ықпалы (756857)

751 жылы Аистульф Равеннаны басып алып, Римге қауіп төндірді. Осы қауіпке жауап ретінде Папа Стефан II Альп тауларының солтүстігіне ерекше сапар жасап, франк корольдігінің королі Пепин III-ге барып, шабуылдаған ломбардтарға қарсы күресу үшін оның көмегін сұрады. Папа сайлауы Италияның билік саясатына жиі араласатын түрлі діни және дүниеуи топтар арасындағы күрестермен ерекшеленді. Папа Пепин мен оның екі ұлы Карл мен Карломанды Париждің жанындағы Сен-Денис аббаттығында майлады. Пепин 754 және 756 жылдары Солтүстік Италияға жорық жасады. Ол ломбардтарды Равеннаға тиесілі аумақтан ығыстырып шығарды, бірақ оны заңды иесі – Византия императорына қайтармады. Оның орнына, ол орталық Италияның үлкен бөлігін Папаға және оның ізбасарларына берді. 756 жылы Папа Стефанға сыйланған жер, «Пепиннің сыйлығы» деп белгілі, Папалықтың уақыттық билігін күшейтті және алғаш рет дүниеуи басшыларды Папалық мұрагерлік мәселесіне араласуға итермеледі. Бұл аймақ 1870 жылы Италия Корольдігіне қосылғанға дейін Папалық мемлекеттің негізін құрады, оған Папалар билік етті. Келесі он бір ғасыр бойы Рим тарихы Папалық тарихпен тығыз байланысты болды. Рим көшелерінде жауларынан физикалық шабуылға ұшырағаннан кейін, Папа Лео III 799 жылы Альп таулары арқылы Падерборнға Шарльменге барды. Екеуінің арасында қандай келісім болғаны белгісіз, бірақ Шарльмен 800 жылы Римге келіп, Папаны қолдады. Рождество күні Санкт-Петер базиликасында өткен салтанатта Лео Шарльменнің ұлын оның мұрагері етіп майлауға тиіс болды. Бірақ күтпеген нәрсе болды (делінеді), Шарльмен дұғадан тұрғанда Папа оның басына тәж кигізіп, оны император деп жариялады. Шарльмен наразылығын білдіргенімен, бұл құрметті қабылдады. Шарльменнің ізбасары «Тақулы Луи» Папа сайлауына араласып, Папа Евгений II-нің үміткерлігін қолдады; осыдан бастап Папалар франк императорына адалдық серт беруге міндетті болды. Папаның қарауындағы адамдар франк императорына адалдық серт беруге мәжбүр болды және Папаның тағайындалуы императордың өкілдерінің қатысуымен ғана жүзеге асырылуы мүмкін еді. Римдік ақсүйектер таңдаған Папа Григорий IV (827-844) Луидің келісімін алу үшін алты айға кейінге қалдырылды. Римдік ақсүйектердің таңдауымен Папа Сергий II (844-847) император Лотерге еш хабарламайынша тағайындалды, ол өз ұлы Людовикті әскермен жіберді.

In 751, Aistulf took Ravenna and threatened Rome. In response to this threat, Pope Stephen II made an unusual journey north of the Alps to visit the Frankish king, Pepin III, to seek his help against the invading Lombards. The papal elections were marked by battles between various secular and ecclesiastical factions frequently entangled in the power politics of Italy. The pope anointed Pepin at the abbey of St Denis, near Paris, together with Pepin's two young sons Charles and Carloman. Pepin duly invaded northern Italy in 754, and again in 756. Pepin was able to drive the Lombards from the territory belonging to Ravenna but he did not restore it to its rightful owner, the Byzantine emperor. Instead, he handed over large areas of central Italy to the pope and his successors. The land given to pope Stephen in 756, in the so called Donation of Pepin, made the papacy a temporal power and for the first time created an incentive for secular leaders to interfere with papal succession. This territory would become the basis for the Papal States, over which the popes ruled until the Papal States were incorporated into the new Kingdom of Italy in 1870. For the next eleven centuries, the story of Rome would be almost synonymous with the story of the papacy. After being physically attacked by his enemies in the streets of Rome, Pope Leo III made his way in 799 through the Alps to visit Charlemagne at Paderborn. It is not known what was agreed between the two, but Charlemagne traveled to Rome in 800 to support the pope. In a ceremony in St Peter's Basilica, on Christmas Day, Leo was supposed to anoint Charlemagne's son as his heir. But unexpectedly (it is maintained), as Charlemagne rose from prayer, the pope placed a crown on his head and acclaimed him emperor. It is reported that Charlemagne expressed displeasure but nevertheless accepted the honour. Charlemagne's successor, "Louis the Pious", intervened in the papal election by supporting the claim of Pope Eugene II; the popes henceforth were required to swear loyalty to the Frankish Emperor. Papal subjects were made to swear loyalty to the Frankish Emperor and the consecration of the pope could be performed only in the presence of the Emperor's representatives. The consecration of Pope Gregory IV (827 844), chosen by the Roman nobles, was delayed for six months to attain the assent of Louis. Pope Sergius II (844 847), choice of the Roman nobility, was consecrated without reference to Emperor Lothaire, the latter sent his son Louis with an army,

Римнің күшті әулеттерінің ықпалы (9041048)

904 жылы папа Сергий III таққа отырғаннан бастап, алпыс жылға созылып, 964 жылы папа Иоанн XII қайтыс болғанға дейінгі кезең кейде Saeculum obscurum немесе "қара ғасыр" деп аталады. Тарихшы Уилл Дюрант 867-1049 жылдар аралығын "папалықтың төмендеу кезеңі" деп сипаттайды. Осы кезеңде папалар күшті және сыбайлас аристократтар отбасы – Теофилактилер мен олардың туыстарының бақылауында болды.

Императормен және Шығыспен қақтығыстар (10481257)

Императорлық тәж, бір кезде Каролинг императорларының қолында болған, олардың бөлінген мұрагерлері мен жергілікті билеушілер арасында дау туды; Киелі Рим императоры Отто I Италияға жорық жасағанға дейін ешкім жеңіске жетпеді. Италия 962 жылы Киелі Рим империясының құрамына кірді, содан бері императорлар неміс болды. Императорлар өздерінің билігін нығайтқан сайын, Солтүстік Италиядағы қала-мемлекеттер гвельфтер мен гибеллиндерге бөлінді. Генрих III, Киелі Рим императоры, 1048 жылы Римге келгенде, Папа Бенедикт IX-тың бұрын-соңды болмаған әрекеттерінен туындаған үш қарсылас папаны кездестірді. Ол үшеуін де қызметтен шеттетуге және өзінің таңдаған үміткерін – Папа Климент II-ні тағайындауға тырысты. 1048 жылдан 1257 жылға дейінгі папалық тарихы папалар мен Киелі Рим императоры арасындағы қақтығыстармен сипатталды, ең ірісі – Инвеститура дауы, яғни империя шегіндегі епископтарды кім тағайындауға құқылы – папа ма, император ма – деген дау. Генрих IV-тің 1077 жылы Папа Григорий VII-мен (1073–85) кездесу үшін Каноссаға жасаған саяхаты, даудың толық шешімін бермесе де, аңызға айналды. Император Вормс конкордатында (1122) лаиктер арқылы тағайындау құқығынан бас тартса да, мәселе қайтадан туындады. Шығыс пен Батыс арасындағы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан айырмашылықтар Шығыс-Батыс схизмасы мен крест жорықтарында шиеленістің шыңына жетті. Алғашқы жеті Экуменикалық кеңеске Батыс және Шығыс шенеуніктері қатысты, бірақ доктриналық, теологиялық, тілдік, саяси және географиялық айырмашылықтар ақырында өзара айыптаулар мен анафемаға әкелді. Папа Урбан II (1088–99) 1095 жылдың қараша айында Клермонтта кеңес шақырып, Селжүк түріктерінен жоғалтқан жерлерін қайтаруды қалаған Византиялықтармен қайта бірігуді және оларға қолдау көрсетуді үміттенеді. 10 күндік кеңестен кейін Папа Урбан II үлкен көпшілік алдында сөз сөйлеп, "Христиандық Батыстың христиандық Шығысты құтқару үшін аттануының қажеттілігін баса көрсетті". Бұл сөз тоғыз айдан кейін, 1096 жылдың тамызында басталған Бірінші крест жорығының бастауы болды. Алдыңғы мыңжылдықтан айырмашылығы, осы кезеңде папа сайлау процесі белгілі бір реттерге келді. Папа Николай II 1059 жылы "In nomine Domini" жарлығын жариялап, папа сайлаудағы дауыс беру құқығын Кардиналдар коллегиясымен шектеді. Бұл кезеңде папа сайлауының ережелері мен процедуралары дамып, қазіргі папалық конклавтың негізін қалады. Бұл реформалардың итералаушы күші кардинал Хильдебранд болды, кейіннен Григорий VII атанды.

The Imperial crown once held by the Carolingian emperors was disputed between their fractured heirs and local overlords; none emerged victorious until Otto I, Holy Roman Emperor invaded Italy. Italy became a constituent kingdom of the Holy Roman Empire in 962, from which point the emperors were German. As emperors consolidated their position, northern Italian city states would become divided by Guelphs and Ghibellines. Henry III, Holy Roman Emperor found three rival popes when he visited Rome in 1048 because of the unprecedented actions of Pope Benedict IX. He deposed all three and installed his own preferred candidate: Pope Clement II. The history of the papacy from 1048 to 1257 would continue to be marked by conflict between popes and the Holy Roman Emperor, most prominently the Investiture Controversy, a dispute over who—pope or emperor—could appoint bishops within the Empire. Henry IV's Walk to Canossa in 1077 to meet Pope Gregory VII (1073–85), although not dispositive within the context of the larger dispute, has become legendary. Although the emperor renounced any right to lay investiture in the Concordat of Worms (1122), the issue would flare up again. Long standing divisions between East and West also came to a head in the East–West Schism and the Crusades. The first seven Ecumenical Councils had been attended by both Western and Eastern prelates, but growing doctrinal, theological, linguistic, political and geographic differences finally resulted in mutual denunciations and excommunications. Pope Urban II (1088–99) convened a council at Clermont in November 1095 with the hopes of reunion and lending support to the Byzantines who wanted to reclaim their lands lost to the Seljuk Turks. After the 10 day council Pope Urban II gave a rousing speech to a massive crowd when he "emphasized the duty of the Christian West to march to the rescue of the Christian East." This speech became the rallying cry of the First Crusade, which commenced nine months later, in August 1096. Unlike the previous millennium, the process for papal selection became somewhat fixed during this period. Pope Nicholas II promulgated In nomine Domini in 1059, which limited suffrage in papal elections to the College of Cardinals. The rules and procedures of papal elections evolved during this period, laying the groundwork for the modern papal conclave. The driving force behind these reforms was Cardinal Hildebrand, who later became Gregory VII.

Қаңғып жүрген папалар (1257 1309)

Рим папасы – Рим епископы, бірақ оның Римде тұруы керек екені жазылмаған (іс жүзінде, 200 жыл бұрын кардиналдардың Римде тұруы талап етілген). XIII ғасырдағы Италиядағы саяси тұрақсыздық папалық сарайды Витербо, Орвието және Перуджа сияқты бірнеше қалаға көшіруге мәжбүр етті. Папалармен бірге Рим Куриясы да көшті, ал кардиналдар алқасы соңғы папа қайтыс болған қалада папа сайлауын өткізу үшін жиналды. Қонаққа алған қалалар беделін арттырып, экономикалық пайдаға ие болды, бірақ егер папаның қалу мерзімі ұзартылса, қалалық билік Папа мемлекеттерінің билігіне бағыну қаупіне тап болды. Эмон Даффи айтқандай, "Рим қаласындағы аристократиялық топтар оны тұрақты папалық үкімет үшін қайтадан қауіпсіз емес орынға айналдырды. Иннокентий IV алты жылға Римнен және тіпті Италиядан қуылды, ал XIII ғасырдағы папа сайлауларының көп бөлігі Римнен тыс жерде өтті. Римнің көкжиегі аристократияның бекітілген мұнараларымен толып кетті (тек Иннокентий IV-тің понтификаты кезінде жүздеген мұнаралар салынды), ал папалар уақыттарын Витербо мен Орвиетодағы папа сарайларында өткізді".

Авиньон папасы (13091377)

Бұл кезеңде 1309 жылдан бастап Авиньонда жеті папа, барлығы француз, тұрды: Папа Климент V (1305–14), Папа Иоанн XXII (1316–34), Папа Бенедикт XII (1334–42), Папа Климент VI (1342–52), Папа Иннокентий VI (1352–62), Папа Урбан V (1362–70), Папа Григорий XI (1370–78). Осы уақытта папалық Франция королінің бақылауында болды. 1378 жылы Григорий XI папалық резиденцияны Римге қайта көшіріп, сол жерде қайтыс болды.

Батыс шиғыры (13781417)

Француз кардиналдары өз конклавына жиналып, араларынан Женевалық Робертті сайлады. Ол Климент VII есімін қабылдады. Осымен 1378 жылдан 1417 жылға дейінгі қиын кезең басталды, католик ғалымдары оны "Батыс айырылысы" немесе "антипапалардың үлкен дау-жанжалы" деп атайды (кейбір дінсіз және протестант тарихшылары оны "екінші үлкен айырылыс" деп те атайды), сол кезде католик шіркеуінің топтары папа лауазымына талапкерлерге адалдықтары бойынша бөлініп кетті. 1417 жылы Констанц соборы осы дауды толығымен шешті. 1414 жылы Констанцта тағы бір собор шақырылды. 1415 жылдың наурыз айында Пизалық антипапа Иоанн XXIII Констанцтан жасырын түрде қашып кетті; ол тұтқын ретінде қайтарылып, мамыр айында қызметтен алынды. Рим папасы Григорий XII шілдеде өз еркімен отставкаға шықты. Констанц соборы, ақыры папалар мен антипапалардың барлығын жойып, қараша айында Мартин V-ті папа етіп сайлады.

Қайта өрлеу дәуірі папасы (14171534)

1417 жылы Констанс кеңесінде Мартин V папасы сайланғаннан бастап Реформацияға дейін Батыс христиан діні негізінен шиеленістерден және маңызды даулы папалық талапкерлерден босады. 1420 жылы Мартин V папалықты Римге қайтарды. Діннің бағыты бойынша маңызды келіспеушіліктер болғанымен, олар папалық конклавтың сол кездегі қалыптасқан тәртібі арқылы шешілді. Еуропалық әріптестерінен өзгеше, папалар мұрагерлік монархтар болмағандықтан, олар тек туыстық байланыстар арқылы отбасы мүдделерін ілгерілете алды. Непотизм сөзі бастапқыда 1669 жылы ағылшын тілінде пайда болғанда, кардиналдардың туыстарын тағайындау практикасын білдірді. Даффи айтуынша, «мұның бәрі бай және династиялық байланыстары бар кардиналдар тобының құрылуымен аяқталды». Коллегияда папалардың туыстары – оларды жоғарылатқан папалардың туыстары, Еуропаның католик монархияларының корольдік кардиналдары және Италияның ықпалды отбасыларының өкілдері басымдық құрды. Бай папалар мен кардиналдар Ренессанс өнерін және сәулетін демеушілік етіп, Римнің ескерткіштерін қайта жаңартты. Осы кезеңде Папалық мемлекеттер қазіргі заманғы ұлттық мемлекетке ұқсап, папалық Еуропа соғыстары мен дипломатиясында белсенді рөл атқарды. Папа Юлий II папалық аумақты және мүлікті кеңейту үшін қан төгуді пайдаланғаны үшін «Жауынгер папа» деп аталды. Осы кезеңдегі папалар папалық әскерді тек өздері мен отбасыларын байыту үшін ғана емес, сонымен қатар папалық институттың ұзақ жылдар бойы қалыптасқан аумақтық және мүліктік талаптарын күшейту үшін де қолданды. Батыс шиеленісіне дейін папалық кірісінің көп бөлігі «рухани қызметін белсенді түрде атқарудан» алынса, осы кезеңде папалар қаржылық жағынан Папалық мемлекеттерден түсетін кіріске тәуелді болды. Соғыс және құрылыс жобаларына ауыр шығындар жұмсаған папалар индульгенция сатудан және бюрократиялық және шіркеулік лауазымдардан жаңа кіріс көздерін іздеді. Папа Климент VII-нің дипломатиялық және әскери науқандары 1527 жылы Римнің тонаумен аяқталды. Папалар күрделі теологиялық дауларды шешуге қарағанда, бәсекелес колониялық державалар арасындағы дауларды төрешілік ету үшін жиі шақырылды. Колумбтың 1492 жылғы ашылуы Португалия мен Кастилия патшалықтары арасындағы тұрақсыз қарым-қатынасты бұзды, олардың Африка жағалауындағы колониялық территорияларды иелену үшін күресі 1455, 1456 және 1479 жылдарғы папалық бұйрықтарымен реттелген. Александр VI үш бұйрықпен жауап берді, олар 3 және 4 мамыр күндері жарияланды және Кастилияға өте қолайлы болды; үшінші Inter caetera (1493) Испанияға Жаңа әлемнің көп бөлігін отарлауға толық құқық берді. Эмон Даффи айтуынша, «Ренессанс папалығы ыдырау мен еркектікке толы Голливудтың әсем көрінісін шақырады. Замандастарымыз Ренессанс Римді біз қазір Никсонның Вашингтонын көріп отырғандай қарастырды – шығын шоттарындағы жезөкшелер мен саяси парақорлық қаласы, онда барлық нәрсе мен әркімнің бағасы бар, онда еш нәрсеге және ешкімге сенуге болмайды. Папалардың өзі осы үлгіні орнатқандай көрінді». Пийдің өзі сол жылдары жаңа епархиялық орындықтар құрып, көптеген жылдар бойы бос тұрған көптеген епархияларға епископтар тағайындап, белсенді болды. Оның итальяндық саясатын жалғастыруын қалайтыны туралы сұраққа ескі понтифик былай деп жауап берді: «Менің мұрагерім менің шіркеуге деген сүйіспеншілігімнен және дұрыс нәрсені жасау тілегімнен шабыттансын. Менің айналамдағы барлық нәрсе өзгерді. Менің жүйем мен саясатымның өз уақыты болды, мен бағытты өзгертуге тым ескімін. Бұл менің орнымнан келетін адамның міндеті». Ұлы дипломат саналатын папа Лео XIII Ресеймен, Пруссиямен, Германияның Франциясымен, Англиямен және басқа да елдермен қарым-қатынасты жақсартуға қол жеткізді. Алайда, Италиядағы католиктерге қарсы жағдайдың жаушылығына байланысты ол Пий IX-тың Италияға қатысты саясатын негізгі өзгерістерсіз жалғастырды. Ол шіркеудің білім беру саласындағы итальяндық қуғын-сүргін мен шабуылдарға, католик шіркеулерін иемдену мен бұзуға, шіркеуге қарсы заңдық шараларға және қатыгез шабуылдарға қарсы еркіндігін қорғауға мәжбүр болды, бұл 1881 жылдың 13 шілдесінде қайтыс болған папа Пий IX-тың денесін Тибр өзеніне лақтыруға тырысқан антиклерикалық топтармен аяқталды. Рим папасы тіпті папалықты Австрияның бақылауындағы Триестке немесе Зальцбургке көшіруді қарастырды, бірақ Австрия монархы Франц Иосиф I бұл идеяны жұмсақ түрде қабылдамады. Оның энцикликалары шіркеудің дүниежүзілік билікпен қарым-қатынасына қатысты ұстанымдарын өзгертті, ал 1891 жылғы Rerum novarum энцикликасында әлеуметтік теңсіздік және әлеуметтік әділет мәселелерін алғаш рет папалық билікпен қарастырды. Ол Вильгельм Эммануэль фон Кеттелердің ықпалында болды, ол жұмысшы табының қиын жағдайына қолдау көрсетуді ашық түрде жақтады. Лео XIII-тен бері папалық оқулар жұмысшылардың құқықтары мен міндеттерін және жеке меншіктің шектеулерін кеңейтеді: папа Пий XI Quadragesimo anno, папа Пий XII-нің әлеуметтік оқулары, 1961 жылғы Иоанн XXIII Mater et magistra, папа Павел VI-ның әлемдік даму мәселелеріне арналған Populorum progressio энцикликасы және папа Иоанн Павел II-нің Лео XIII-нің Rerum novarum энцикликасының 100 жылдығына арналған Centesimus annus.

From the election of Pope Martin V of the Council of Constance in 1417 to the Reformation, Western Christianity was largely free from schism as well as significant disputed papal claimants. Martin V returned the papacy to Rome in 1420. Although there were important divisions over the direction of the religion, these were resolved through the then settled procedures of the papal conclave. Unlike their European peers, popes were not hereditary monarchs, so they could only promote their family interests through nepotism. The word nepotism originally referred specifically to the practice of creating cardinal nephews, when it appeared in the English language about 1669. According to Duffy, "the inevitable outcome of all of this was a creation of a wealthy cardinalatial class, with strong dynastic connections." The college was dominated by cardinal nephews—relatives of the popes that elevated them, crown cardinals—representatives of the Catholic monarchies of Europe, and members of the powerful Italian families. The wealthy popes and cardinals increasingly patronized Renaissance art and architecture, (re)building the landmarks of Rome from the ground up. The Papal States began to resemble a modern nation state during this period, and the papacy took an increasingly active role in European wars and diplomacy. Pope Julius II become known as "the Warrior Pope" for his use of bloodshed to increase the territory and property of the papacy. The popes of this period used the papal military not only to enrich themselves and their families, but also to enforce and expand upon the longstanding territorial and property claims of the papacy as an institution. Although, before the Western Schism, the papacy had derived much of its revenue from the "vigorous exercise of its spiritual office," during this period the popes were financially dependent on the revenues from the Papal States themselves. With ambitious expenditures on war and construction projects, popes turned to new sources of revenue from the sale of indulgences and bureaucratic and ecclesiastical offices. Pope Clement VII's diplomatic and military campaigns resulted in the Sack of Rome in 1527. Popes were more frequently called upon to arbitrate disputes between competing colonial powers than to resolve complicated theological disputes. Columbus' discovery in 1492 upset the unstable relations between the kingdoms of Portugal and Castile, whose jockeying for possession of colonial territories along the African coast had for many years been regulated by the papal bulls of 1455, 1456, and 1479. Alexander VI responded with three bulls, dated May 3 and 4, which were highly favorable to Castile; the third Inter caetera (1493) awarded Spain the sole right to colonize most of the New World. According to Eamon Duffy, "the Renaissance papacy invokes images of a Hollywood spectacular, all decadence and drag. Contemporaries viewed Renaissance Rome as we now view Nixon's Washington, a city of expense account whores and political graft, where everything and everyone had a price, where nothing and nobody could be trusted. The popes themselves seemed to set the tone." Pius himself was active during those years by creating new diocesan seats and appointing bishops to numerous dioceses, which had been unoccupied for years. Asked if he wanted his successor to follow his Italian policies, the old pontiff replied:My successor may be inspired by my love to the Church and my wish to do the right thing. Everything changed around me. My system and my policies had their time, I am too old to change direction. This will be the task of my successor. Pope Leo XIII, considered a great diplomat, managed to improve relations with Russia, Prussia, German France, England and other countries. However, in light of a hostile anti Catholic climate in Italy, he continued the policies of Pius IX towards Italy, without major modifications. He had to defend the freedom of the church against Italian persecutions and attacks in the area of education, expropriation and violation of Catholic Churches, legal measures against the church and brutal attacks, culminating in anticlerical groups attempting to throw the body of the deceased Pope Pius IX into the Tiber river on July 13, 1881. The pope even considered moving the papacy to Trieste or Salzburg, two cities under Austrian control, an idea which the Austrian monarch Franz Josef I gently rejected. His encyclicals changed church positions on relations with temporal authorities, and, in the 1891 encyclical Rerum novarum addressed for the first time social inequality and social justice issues with Papal authority. He was greatly influenced by Wilhelm Emmanuel von Ketteler, a German bishop who openly propagated siding with the suffering working classes Since Leo XIII, Papal teachings expand on the right and obligation of workers and the limitations of private property: Pope Pius XI Quadragesimo anno, the Social teachings of Pope Pius XII on a huge range of social issues, John XXIII Mater et magistra in 1961, Pope Paul VI, the encyclical Populorum progressio on World development issues, and Pope John Paul II, Centesimus annus, commemorating the 100th anniversary of Rerum novarum of Pope Leo XIII.

Ватикан қаласының құрылуынан (1929)

Папа Пий XI-дің понтификаты зор дипломатиялық белсенділікпен және көптеген маңызды құжаттарды шығарумен, көбінесе энциклопедиялар түрінде ерекшеленді. Дипломатиялық істерде Пиусқа алдымен Пьетро Гаспарри, ал 1930 жылдан кейін Эудженио Пачелли (оның орнын Рим папасы Пиус XII басқарды) көмектесті. Кардинал Гаспарридің шедевр туындысы – Франческо Пачелли Ватикан үшін келіссөздер жүргізген Латеран келісімі (1929). Дегенмен, фашистік үкімет пен папа жастардың қызметін шектеу мәселесінде ашық келіспеушілікке ұшырады; бұл паптың қатаң хатында (Non abbiamo bisogno, 1931) бір уақытта фашист және католик болудың мүмкін еместігі дәлелденді. Мұссолини мен Киелі Тақ арасындағы қарым-қатынас содан кейін суық болды. Рим мәселесін шешу жөніндегі келіссөздер 1926 жылы Италия үкіметі мен Киелі Тақ арасында басталды, ал 1929 жылы олар Италия королі Виктор Эммануэль III үшін премьер-министр Бенито Муссолини және Рим папасы Пий XI үшін Латеран сарайында мемлекеттік хатшы кардинал Пьетро Гаспарри қол қойған үш Латеран келісімімен аяқталды (осы атаумен белгілі болды). Латеран келісімі Ватикан мемлекетін құрған және Киелі Таққа толық және тәуелсіз егемендік берген саяси келісімді қамтыды. Папа халықаралық қатынастарда бейтараптық сақтауға және барлық тараптардың сұрауы болмаса, дау-дамайда араласпауға міндеттенді. Конкордат Италиядағы католицизмді мемлекеттік дін ретінде бекітті. Ал қаржылық келісім 1870 жылы Италияға қарсы Киелі Тақтың уақытша билікті жоғалтуынан туындаған барлық талаптарын реттеу ретінде қабылданды. Германиямен ұлттық конкордатты жасау Пачеллидің мемлекеттік хатшы ретіндегі басты мақсаттарының бірі болды. 1920 жылдары ол Германияның мұндай келісімге келісуіне сәтсіз тырысты, ал 1930-1933 жылдар аралығында Германияның бірнеше үкімет өкілдерімен келіссөздер бастауға ұмтылды, бірақ протестанттық және социалистік партиялардың қарсылығы, ұлттық үкіметтердің тұрақсыздығы және жеке штаттардың өздерінің автономиясын сақтауға ұмтылысы бұл мақсатқа жеткізбеді. Атап айтқанда, діни мектептер мен қарулы күштердегі діни қызмет мәселелері 1932 жылғы қысқы келіссөздерге қарамастан, ұлттық деңгейде келісімге келуге кедерілді. Адольф Гитлер 1933 жылдың 30 қаңтарында канцлер болып тағайындалды және шіркеу мен католик орталық партиясының өкілдерінің ішкі қарсылығын жойып, халықаралық беделге ие болуға тырысты. Ол Римге өзінің вице-канцлері Франц фон Папенді, католик дворяны және бұрынғы Орталық партия мүшесін Рейхсконкордат туралы келіссөздер жүргізу үшін жіберді. Кардинал Пачелли атынан оның ұзақ жылдардан бергі серігі, Орталық партияның келіп жатқан төрағасы прелат Людвиг Каас Папенмен шарттардың алғашқы нұсқаларын келісті. Конкордатқа 20 шілдеде Ватикан үшін Пачелли, ал Германия үшін фон Папен қол қойды және 1933 жылдың 10 қыркүйегінде ратификацияланды. 1933-1939 жылдар аралығында Пачелли Рейхсконкордаттың бұзылуына қатысты 55 наразылық білдірді. Ең бастысы, 1937 жылдың басында Пачелли бірнеше неміс кардиналдарына, соның ішінде кардинал Михаэль фон Фальхаберге нацистердің Рейхсконкордатты бұзуына қарсы наразылық жазуға көмектесуді сұрады; бұл Пий XI-нің «Mit brennender Sorge» энциклопедиясына айналды. «Нысанасы нәсілді, халықты, мемлекетті немесе мемлекеттің нақты түрін олардың қалыпты құндылығынан жоғары қоятын және оларды жалған құдайларға табыну деңгейіне дейін көтеретін» көзқарасты айыптайтын энциклопедия Латын тілінде емес, неміс тілінде жазылды және 1937 жылғы Палм жексенбісінде неміс шіркеулерінде оқылды.

The pontificate of Pope Pius XI was marked by great diplomatic activity and the issuance of many important papers, often in the form of encyclicals. In diplomatic affairs, Pius was aided at first by Pietro Gasparri and after 1930 by Eugenio Pacelli (who succeeded him as Pope Pius XII). Cardinal Gasparri's masterpiece was the Lateran Treaty (1929), negotiated for the Vatican by Francesco Pacelli. Nevertheless, the Fascist government and the pope were in open disagreement over the restriction of youth activities; this culminated in a strong papal letter (Non abbiamo bisogno, 1931), arguing the impossibility of being at once a Fascist and a Catholic. Relations between Mussolini and the Holy See were cool ever after. Negotiations for the settlement of the Roman Question began in 1926 between the government of Italy and the Holy See, and in 1929 they culminated in the agreements of the three Lateran Pacts, signed for King Victor Emmanuel III of Italy by Prime Minister Benito Mussolini and for Pope Pius XI by Cardinal Secretary of State Pietro Gasparri in the Lateran Palace (hence the name by which they are known). The Lateran Treaty included a political treaty, which created the state of the Vatican City and guaranteed full and independent sovereignty to the Holy See. The pope was pledged to perpetual neutrality in international relations and to abstention from mediation in a controversy unless specifically requested by all parties. The concordat established Catholicism as the religion of Italy. And the financial agreement was accepted as settlement of all the claims of the Holy See against Italy arising from the loss of temporal power in 1870. A national concordat with Germany was one of Pacelli's main objectives as secretary of state. As nuncio during the 1920s, he had made unsuccessful attempts to obtain German agreement for such a treaty, and between 1930 and 1933 he attempted to initiate negotiations with representatives of successive German governments, but the opposition of Protestant and Socialist parties, the instability of national governments and the care of the individual states to guard their autonomy thwarted this aim. In particular, the questions of denominational schools and pastoral work in the armed forces prevented any agreement on the national level, despite talks in the winter of 1932. Adolf Hitler was appointed Chancellor on 30 January 1933 and sought to gain international respectability and to remove internal opposition by representatives of the church and the Catholic Centre Party. He sent his vice chancellor Franz von Papen, a Catholic nobleman and former member of the Centre Party, to Rome to offer negotiations about a Reichskonkordat. On behalf of Cardinal Pacelli, his long time associate Prelate Ludwig Kaas, the out going chairman of the Centre Party, negotiated first drafts of the terms with Papen. The concordat was finally signed, by Pacelli for the Vatican and von Papen for Germany, on 20 July and ratified on September 10, 1933. Between 1933 and 1939, Pacelli issued 55 protests of violations of the Reichskonkordat. Most notably, early in 1937, Pacelli asked several German cardinals, including Cardinal Michael von Faulhaber to help him write a protest of Nazi violations of the Reichskonkordat; this was to become Pius XI's encyclical Mit brennender Sorge. The encyclical, condemning the view that "exalts race, or the people, or the State, or a particular form of State above their standard value and divinizes them to an idolatrous level", was written in German instead of Latin and read in German churches on Palm Sunday 1937.

Екінші дүниежүзілік соғыс (19391945)

1939 жылы 1 қыркүйекте Германия Польшаға басып кірген кезде, Ватикан соғысқа тартылмай, итальян әскерінің басып алуынан сақтану үшін бейтараптығын жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Папа Пий XII-нің шіркеу саясаты 15 миллионнан астам көшіп қонғандар мен босқындармен қираған Еуропаға материалдық көмек көрсетуге, Католик шіркеуінің ішкі интернационализациясына және оның дүниежүзілік дипломатиялық қарым-қатынастарын дамытуға бағытталды. Оның Evangelii praecones энцикликасы католик миссияларының жергілікті деңгейде шешім қабылдауын күшейтті, олардың көптегені дербес епархияларға айналды. Пий XII жергілікті мәдениеттерді еуропалық мәдениетпен тең деп мойындауды талап етті. Ол кардиналдар алқасын интернационалдау үшін итальяндық басымдықты жойды және Азия, Оңтүстік Америка және Австралиядан кардиналдарды тағайындады. Батыс Африка, Оңтүстік Африка, Британдық Шығыс Африка, Финляндия, Бирма және Француз Африкасында Папа Пий 1955 жылы тәуелсіз епархиялар құрды. Соғысты қайта жаңғырту жылдарынан кейін шіркеу Батыста және дамытылып келе жатқан көптеген елдерде гүлденсе де, Шығыста ең ауыр қуғын-сүргінге ұшырады. 1945 жылы 60 миллион католик кеңестік үкіметтердің ықпалына түсті, ондаған мың дін қызметкерлері қаза тауып, миллиондаған адам кеңестік және қытайлық ГУЛАГтарына жер аударылды. Албания, Болгария, Румыния және Қытайдағы коммунистік режимдер өз елдеріндегі Католик шіркеуін дерлік жойды.

ІІ Ватикан (19621965) -ден қазіргі уақытқа дейін

1962 жылдың 11 қазанында папа Иоанн XXIII Екінші Ватикандық Экуменикалық Кеңесін ашты. Католик шіркеуінің 21-ші Экуменикалық Кеңесі қасиеттілікке баршаның шақырылуын баса көрсетті және көптеген өзгерістерді енгізді. 1965 жылдың 7 желтоқсанында папа Павел VI мен Экуменикалық Патриарх Афинагор I-нің бірлескен католик-православ декларациясы 1054 жылғы Ұлы жарылыстан бері күшіне енген католиктер мен православиеліктерге қарсы өзара айырылуды жойды. Епископтар папаның шіркеуде жоғары билікті жүзеге асыратындығымен келісті, бірақ "коллегиалдық" ұғымын анықтады, яғни барлық епископтар осы билікке қатысады. Жергілікті епископтар апостолдардың мұрагерлері ретінде және Иса Мәсіх құрған және апостолдарға сеніп тапсырылған үлкен ұйымның мүшелері ретінде тең билікке ие. Рим папасы бірліктің символы болып табылады және оның сақталуын қамтамасыз ету үшін қосымша билікке ие. Екінші Ватикан Кеңесінде католик епископтары басқа діндегі христиандарды ашуландыруы мүмкін мәлімдемелерден біршама шегінді. Христиандық бірлік хатшылығының президенті, кардинал Августин Беа, папа Иоанн XXIII-нің өтініші бойынша барлық сессияларға шақырған протестант және православие шіркеулерінің сезімталдығына кеңес тілінің мейірімді және ашық болуын қамтамасыз етуде папа Павел VI-нің толық қолдауын алды. Беа сонымен қатар шіркеудің еврей дінімен және басқа діндердің өкілдерімен қарым-қатынасын реттейтін Nostra aetate қабылдануына белсенді қатысты. Алайда, папа Иоанн XXIII-нің протестант және православие шіркеулерімен байланыстарындағы экуменикалық күш-жігерін жалғастырды. Папа Павел VI өзінің паптық билігі кезеңінде дәстүршілдерден де, либералдардан да Ватикан II кезінде және одан кейін реформаларын жүзеге асыру барысында орталық саясат ұстанғаны үшін сынға ұшырады. Оның Вьетнам соғысы кезінде бейбітшілікке деген құштарлығын барлығы түсінген жоқ. Әлемдік кедейлікті жеңу және нақты дамуды бастаудың шұғыл міндеті ықпалды және байлардың паптық ілімдерді елемеуіне әкелді. Ол шіркеудің негізгі ілімдеріне қатысты ешқандай ұстанымнан мойын бұрмады. Humanae Vitae кітабының он жылдығына орай өзінің ілімдерін қайтадан нық бекітті. Өзінің стилі мен әдістемесі бойынша ол терең құрметтеген Пий XII-нің шәкірті болды. Сондай-ақ, ол Иоанн XXIII-нің харизмасы мен сүйіспеншілігіне, әзіл-қалжыңға және адамгершілік сезіміне ие болған жоқ. Ол осы екі папаның аяқталмаған реформасын өз мойнына алып, оларды үлкен кішіпейілділікпен және салауаттылықпен, көп жаңылдырмай аяқтады. Ол бес құрлыққа барған алғашқы папа болды. Павел VI өзінің алдыңғыларының күш-жігерін жүйелі түрде жалғастырды және толықтырды, барлық құрлықтардың епископтарын өзінің басқаруында және ол шақырған Синодтарда біріктіре отырып, Еуроцентристік шіркеуді бүкіл әлемге арналған шіркеуге айналдырды. 1967 жылдың 6 тамыздағы Motu Proprio Pro Comperto Sane жарлығы Рим Куриясын әлемнің епископтарына ашты. Оған дейін Курияның жетекші мүшелері тек кардиналдар ғана бола алатын. Папа Павел VI қайтыс болғаннан кейін Децца ашық айтты: "Егер Павел VI папа болып сайланғанда қасиетті болмаса, ол өзінің паптығы кезінде қасиетті болды. Мен оның Мәсіх үшін, шіркеу үшін қаншалықты күшпен және адалдықпен еңбек еткеніне ғана емес, ең бастысы, Мәсіх пен шіркеу үшін қаншалықты азап шеккеніне куә болдым. Мен оның терең ішкі мойынсынуын және Құдайға толық сенуін әрқашан бағаладым". Осы мінез-қасиеттерінің арқасында Павел VI-ны қасиетті деп жариялау процесі басталды. Папа Иоанн Павел I-нің құпия өлімінен кейін папа Иоанн Павел II (папа ретінде 33 күн ғана билік еткен) билікке келгеннен кейін шіркеуде 16 ғасырдағы папа Адриан VI-дан бері алғаш рет итальяндық емес папа болды. Иоанн Павел II Шығыс Еуропадағы коммунизмді құлатуға көмектескені үшін мақталады, өзінің туған Польшасында бейбіт революцияны бастады. Коммунизмді құлатуды қолға алған "Солидарлық" жұмысшылар қозғалысының негізін қалаушыларының бірі Лех Валенса Иоанн Павелге поляктарға көтерілуге батылдық бергені үшін алғыс айтты. Бұрынғы Кеңес Одағының бас хатшысы Михаил Горбачев Иоанн Павел II-нің коммунизмнің құлауындағы рөлін ашық мойындады. Коммунизм құлағаннан кейін папаның өзі "Құдайсыз әлем құру туралы талаптардың иллюзия екені дәлелденді" деді (Прага, 21 сәуір, 1990 жыл). Бірақ Құдайсыз әлем капитализм аясында да бар. Сондықтан, өзінің алдыңғылары сияқты, Иоанн Павел христианның адамгершілікті қорғауын қайталады және капитализмнің қауіптерін, әсіресе Centesimus annus кітабында ескертті. "Өкінішке орай, Батыс ұсынатын теориялық көзқарас немесе нақты өмір салты Евангелие құндылықтарын толық бейнелемейді". Иоанн Павелдің ұзақ паптығы католик шіркеуіне жылдар бойы күмәндеу мен ізденістен кейін тұрақтылық пен тіпті ұлттық сананы қайта жаңғыртуға көмектескені үшін мақталады. Оның ілімдері әйелдерді дінге қабылдау, азаттық теологиясы және дін қызметкерлерінің бойжеткендігі сияқты мәселелерде алдыңғы папасынан күмәнді болған нәрселер бойынша берік және өзгермейтін болды. Ол папа Павел VI-ның мәселелі дін қызметкерлерін босату саясатын тоқтатты, бұл АҚШ-та проблемаларға әкелуі мүмкін. Оның авторитеттік стилі папа Пий XII-ге ұқсас болды, оның ілімдерін өз сөздерімен қайталап, католик шіркеуінің Мәсіхтің денесімен бірлігін және капитализмнің "вирустарын" айыптады: секуляризм, бейтараптық, гедонистік тұтынушылық, практикалық материализм және формальды атеизм. Әдеттегідей, ұзақ паптықтан кейін шіркеу тарихында жаңа бет ашылды, жаңа папа сайланды. Папа Бенедикт XVI 2005 жылы сайланды. Өзінің бастапқы уағыздарында жаңа папа Христианмен қарым-қатынас туралы өз көзқарасын түсіндірді.

On October 11, 1962, Pope John XXIII opened the Second Ecumenical Vatican Council. The 21st ecumenical council of the Catholic Church emphasized the universal call to holiness and brought many changes in practices. On December 7, 1965, a Joint Catholic Orthodox Declaration of Pope Paul VI and the Ecumenical Patriarch Athenagoras I lifted the mutual excommunication against Catholic and Orthodox which had been in force since the Great Schism of 1054. The bishops agreed that the pope exercises supreme authority over the church, but defined "collegiality", meaning that all bishops share in this authority. Local bishops have equal authority as successors of the Apostles and as members of a larger organization, the church founded by Jesus Christ and entrusted to the apostles. The pope serves as a symbol of unity and has additional authority to ensure the continuation of that unity. During the Second Vatican Council, Catholic bishops drew back a bit from statements which might anger Christians of other faiths. Cardinal Augustin Bea, the President of the Christian Unity Secretariat had always the full support of Pope Paul VI in his attempts to ensure that the Council language is friendly and open to the sensitivities of Protestant and Orthodox Churches, whom he had invited to all sessions at the request of Pope John XXIII. Bea also was strongly involved in the passage of Nostra aetate, which regulates relation of the church with the Jewish faith and members of other religions

Pope Paul VI (1963–1978), however, continued the ecumenical efforts of Pope John XXIII in his contacts with Protestant and Orthodox churches. Pope Paul VI faced criticism throughout his papacy from both traditionalists and liberals for steering a middle course during Vatican II and in the course of the implementation of its reforms thereafter. His passion for peace during the Vietnam War was not understood by all. The urgent task of overcoming World poverty and start real development resulted partly in benign neglect of papal teachings by the influential and the rich. On basic church teachings, this pope was unwavering. On the tenth anniversary of Humanae Vitae, he strongly reconfirmed his teachings. In his style and methodology, he was a disciple of Pius XII, whom he deeply revered. nor did he have the Charisma and outpouring love, sense of humor and human warmth of John XXIII. He took on himself the unfinished reform work of these two popes, bringing them diligently with great humility and common sense and without much fanfare to conclusion. He became the first pope to visit all five continents. Paul VI systematically continued and completed the efforts of his predecessors, to turn the Euro centric church into a church for the whole world, by integrating the bishops from all continents in its government and in the Synods which he convened. His August 6, 1967 Motu Proprio Pro Comperto Sane opened the Roman Curia to the bishops of the world. Until that time, only Cardinals could be leading members of the Curia. After the death of Pope Paul VI, Dezza was more outspoken, saying that "if Paul VI was not a saint, when he was elected pope, he became one during his pontificate. I was able to witness not only with what energy and dedication he toiled for Christ and the Church but also and above all, how much he suffered for Christ and the Church. I always admired not only his deep inner resignation but also his constant abandonment to divine providence.". It is this character trait, which led to the opening of the process of beatification and canonization for Paul VI. With the accession of Pope John Paul II after the mysterious death of Pope John Paul I (who only survived as pope for 33 days), the church had, for the first time since Pope Adrian VI in the 16th century, a non Italian pope. John Paul II has been credited with helping to bring down communism in eastern Europe by sparking what amounted to a peaceful revolution in his Polish homeland. Lech Wałęsa, one of the several founders of the Solidarity worker movement that ultimately toppled communism, credited John Paul with giving Poles the courage to rise up. The former Soviet general secretary Mikhail Gorbachev acknowledged publicly the role of John Paul II in the fall of Communism. The pope himself stated after the fall of Communism that "the claim to build a world without God has been shown to be an illusion" (Prague, April 21, 1990). But this world without God exists under capitalism too. Therefore, as did his predecessors, John Paul reiterated Christianity's defense of the human person, and warned against the dangers of capitalism, particularly in Centesimus annus. "Unfortunately, not everything the West proposes as a theoretical vision or as a concrete lifestyle reflects Gospel values." The long pontificate of John Paul is credited with re creating a sense of stability and even identity to the Catholic Church after years of questioning and searching. His teaching was firm and unwavering on issues which seemed to be in doubt under his predecessor including the ordination of women, liberation theology and priestly celibacy. He virtually stopped the liberal laicisation of problem priests policy of Pope Paul VI, which inadvertently may have contributed to problems in the USA. His authoritative style was reminiscent of Pope Pius XII, whose teaching he repeated in his own words, such as the identity of the Catholic Church with the Body of Christ and his condemnations of capitalism "viruses": secularism, indifferentism, hedonistic consumerism, practical materialism, and also formal atheism. As always after a long pontificate, a new page was opened in the history of the church with the election of a new pope. Pope Benedict XVI was elected in 2005. In his inaugural homily, the new Pontiff explained his view of a relation with Christ:

On February 11, 2013, Pope Benedict XVI announced that he would tender his resignation on February 28, 2013, less than three weeks later. On March 13, 2013, Pope Francis—the first Jesuit pope and the first pope from the Americas—was elected to the papacy.

2013 жылдың 11 ақпанында папа Бенедикт XVI 2013 жылдың 28 ақпанында отставкаға кететінін хабарлады, яғни үш аптадан кейін. 2013 жылдың 13 наурызында папа Франциск – алғашқы иезуит папасы және Америкадан шыққан алғашқы папа – паптық таққа сайланды.

Ерте және орта ғасырлар

Дунн, Джеффри Д., ред. Рим епискобы кейінгі антик дәуірінде (Routledge, 2016), ғылыми мақалалар. Хауслі, Норман. Авиньон папалығы және крест жорықтары (Oxford UP, 1986). Ларсон, Атриа және Кит Сиссон, ред. Орта ғасырлық папалық туралы анықтамалық: идеология мен институттың дамуы (Brill, 2016) онлайн. Мурхед, Джон. Папалар және Рим шіркеуі кейінгі антик дәуірінде (Routledge, 2015). Нобл, Томас Ф. Х. "Папалық VIII және IX ғасырларда". New Cambridge Medieval History, 2-том: шамамен 700–900 жж., ред. Розамунд Маккитеррик (Cambridge UP, 1995). Робинсон, Иан Стюарт. Папалық, 1073–1198: Ұздіксіздік және жаңару (Cambridge, 1990). Ричардс, Джеффри. Папалар және Папалық ерте орта ғасырларда, 476–752 (London, 1979). Сеттон, Кеннет М. Папалық және Левант, 1204–1571 (4 томдық. Филадельфия, 1976–1984). Сотинел, Клэр. "VI ғасырдағы императорлар мен папалар". Юстиниан дәуіріне арналған Кембридж анықтамалығында, ред. Майкл Маас (Cambridge UP, 2005). Уллман, Вальтер. Орта ғасырлардағы папалықтың қысқаша тарихы (1960) онлайн.