Кіріспе
Нарния жылнамаларындағы ойдан шығарылған құдай Таш – К.С.Льюисдің Нарния жылнамалары сериясында кездесетін ойдан шығарылған құдай және зұлым рух. Ол «Жылқы және оның баласы» және «Соңғы шайқас» романдарындағы қарсы кейіпкер. Таш – Калорменнің билеуші тобының қамқоршы құдайы. Калормендердің астанасы Ташбан деп аталады, ал тисроктар, таркандар мен тархейналар Таштан тараған деп есептейді. Ташқа табыну – Нарния әлемінде бейнеленген жалғыз ресми дін, бірақ Нарния халқы көптеген буын бұрын өлтіріліп, қайта тірілген ұлы арыстан Асланның есін құрметтейді. Ташқа арналған ғибадатханалар бар, калормендер жиі «Таш – тоқтаусыз, қарсы тұруға болмайтын» және «Таш – бізді сақтасын» сияқты рәсімдік сөздерді қолданады, және ол кітаптағы кейіпкерлердің біреуі құдай деп атаған жалғыз жаратылыс. Серияның соңында Таш – Асланның (Исаны бейнелейтін) қарсы тұратын нұсқасы екені ашылады және қаңқа тәрізді, адам денелі, бүркіт басты және төрт тырнақты қолы бар қорқынышты жын ретінде көрінеді. Таш (немесе taş) түрік тілінде «тас» деген мағынаны білдіреді.
Tash is a fictional deity and demonic god, found in C. S. Lewis's Chronicles of Narnia series. He is an antagonist in the novels The Horse and His Boy and The Last Battle. Tash is the patron god of the ruling class of Calormen. The Calormene capital is named Tashbaan, and the Tisrocs and Tarkaans and Tarkheenas all claim descent from Tash. The worship of Tash is the only formal religion depicted in the world of Narnia, except that the people of Narnia honour the memory of Aslan, a great lion who was killed and returned from the dead many generations before. There are temples to Tash, Calormenes regularly use ritual phrases such as "Tash the inexorable, the irresistible" and "Tash preserve us", and he is the only being referred to by any character in the books as a god. At the end of the series, Tash is revealed as the antithesis of Aslan (who represents Jesus), and appears as a terrible demon, with a skeletal, humanoid body, a vulture like head, and four taloned arms. Tash (or taş) means stone in Turkish.
Ат пен оның баласы
"Ат пен оның жігіті" шығармасында Калормен қоғамы жан-жақты зерттеледі. Таш есімі жиі анттар мен тойымды шақыруларда қолданылады. (Каллорменнің тағы екі құдайы – Азарот пен Зардейна, Түннің ханымдары мен қыздары, бірақ олар туралы тек қысқаша айтылады.) Дегенмен, Таш туралы ешқандай сипаттама берілмейді және оған табыну оқиғада маңызды рөл атқармайды. Романның соңына қарай, басты қарсыласы Рабдаш жеңіліске ұшырап, ашуланып, Таштан Нарниялықтар мен Асланға кек алу үшін көмек сұрауға тырысады, мысалы, "қарқыраның пішініндегі жарқын шаңғылар" сияқты. Бірақ бұл оның тұтқындарының күлкісі мен аянышына әкеледі, себебі Аслан Рабдашты ашуынан бас тартуға бірнеше рет ескерткеннен кейін оны есекке айналдырады. Аслан Рабдашқа оның түрленуі Ташбандағы Таш ғибадатханасына фестивальдің ортасында барған кезде алынып тасталатынын айтады (яғни, мыңдаған адамдардың алдында ол қайтадан өзгергенін көреді), ал содан кейін ол ғибадатханадан он мильден артық қашықтамауы керек, әйтпесе ол қайтадан түрленеді, бірақ бұл жолы адам кейпіне оралу мүмкіндігі болмайды.
Соңғы шайқас
Ташқа табыну серияның соңғы кітабы – «Соңғы шайқаста» жалғасады, онда ол Асланның тікелей қарсы тұратын, өте нақты және зұлым күш ретінде бейнеленеді. Нарниялықтар оны жиреншіктеп, құдай немесе демон деп сипаттайды. Таш адамнан әлдеқайда ірі, төрт қолы мен бүркіт басы бар; оның пайда болуы суықты әкеліп, өлімнің иісімен толады. Калормендер Ташқа адамдық құрбандық шалса да, көпшілігі оған шын сенім білдірмеген. Паулин Бейнстің суреттері оның қорқынышты келбетін одан әрі күшейтеді. Оқиға барысында Калормендік сардар Риштада, манипулятор Шифт маймылы мен екі жүзді Жинжер мысығымен бірге Аслан мен Таш – бір тұлға, Ташлан деген жалған әңгіме құрастыруға тырысады. Көптеген нарниялықтар бұл сөздің Аслан мен Таштың өзара қарама-қайшылығын ескергенде, абсурд екенін түсінеді. Нарния патшасы Тириан, Нарнияның екі ағылшын досы – Юстас Скрабб пен Джилл Поул Аслан мен Нарнияны қорғауға күш салады, бірақ олар Калормен әскерлерімен жеңіледі. Қастандық жасаушылар наразыларын «Ташланмен кездесуге» Түйе тұяқтың астындағы сарайға жібереді, онда Калормен әскерлері оларды жасырын түрде өлтіре алады. Осы зұлымдықтардың нәтижесінде, қастандық жасаушылар білмей-ақ Ташты Нарнияға шақырып алады. Жинжер Ташпен кездесіп, мүжілгендей құтылады, бірақ сөйлеу қабілетін жоғалтады. Емет есімді шын ниетті Калормен сарбазы өз құдайымен кездесуге бекініп, сарайға өз еркімен кіреді. Ол Асланның еліне жол табады, онда Асланмен кездесіп, адалдығының нағыз орнын біледі. Аслан оған: «Ташқа қызмет еткеннің бәрін, мен өзіме жасалған қызмет деп қабылдаймын», – дейді және «Маған жамандықпен қызмет ету мүмкін емес, ал оған жамандықсыз қызмет етуге болмайды» деп түсіндіреді. Ол Еметтің әділеттілік пен шындықты сүйгендіктен, оның құлшынысы Таш емес, Асланға бағытталғанын айтады. Тириан Шифтті сарайға лақтырып жібереді, ал Таш маймылды жұтады. Ришта бұған қорқып, қалған нарниялықтарды құрбандыққа шалып, Ташты ынауауға тырысады, бірақ Тириан Риштаны сарайға сүйреп апарып, Таш оны ұстап алады. Аслан мен теңіздің ар жағындағы Императордың атынан Ұлы Патша Питер Ташты оның өз әлеміне қуады. Таш Риштаны құшағына алып, жоғалып кетеді.
Қасиет-құлқының талдауы
Таш «Жылқы және оның жігіті» кітабында эпизодтық кейіпкер, бірақ «Соңғы шайқас» повесінде «өзіне табынушыларын Нарнияға ертіп келгенде» маңызды рөлге ие болады. Майкл Уорд Таштың Нарнияға келуін «Соңғы шайқаста» орналасқан «қауіпті атмосфераның» бір бөлігі деп атап көрсетеді. «Таш пайда болғанда, Пазл: «Мұндай суық!» деп шағымданады. Дегенмен, басқа зерттеушілер Таштың «Соңғы шайқаста» пайда болуын, Нарнияға күтпеген қауіп келтіретін deus ex machina деп қарастырады.
Діни талдау
Имран Ахмад "Хаффингтон Пост" газетінде "Соңғы шайқаста" Таштың бейнеленуінің кейбір евангелистік христиандардың исламды қабылдауымен қалай байланысты екенін жазады. "Шифт" "Аслан мен Таш – бір және со aynı" деген (көзсіз жалған) мәлімдеме жасайды. Бұл мені ескі пікірге ұқсатады: мұсылмандар Алла мен Құдайдың бір екенін айтады, ал евангелистік христиандар бұған қарсы шығады. Пол Симпсон Льюис шығармаларына арналған нұсқаулығында "Таш пен Аслан бір екені туралы пікірталас кітаптың маңызды тақырыптарының бірі" деп көрсетеді. Бірақ кейбір зерттеушілер Ташты басқа діни көздерден туындаған деп санайды. Мысалы, Самир Рахим "Телеграф" газетінде Ташты "вавилондық шайтан мен индуистік құдайдың есімдерінің үйлесімінен құралған керемет нәрсе" деп сипаттайды.