Кіріспе

Шешекейдің құрсауының туа біткен даму ақауы

Гидроцефалия

ДВМ-ның ең жиі кездесетін және айқын белгілері – туғаннан кейінгі кезеңде гидроцефалиямен байланысты. Классикалық ДВМ ауруы бар пациенттердің шамамен 80%-ында гидроцефалия дамиды. Бұл көбінесе өмірдің бірінші жылында (85% жағдайда), ең көп кездесетіні алғашқы үш айда байқалады. Классикалық ДВМ-нан өзгеше, артқы қуысы үлкеймеген Дэнди-Уокер (DWV) варианты бар пациенттердің шамамен 30%-ы ғана гидроцефалиямен күреседі. Дегенмен, ДВМ-мен байланысты көптеген генетикалық жағдайлар дамудағы кешігумен және басқа да ми аномалияларымен қатар жүруі мүмкін. Бірақ, бұл өздігінен зиякерлік қабілетінің нашарлауына алып келмейді. Дэнди-Уокер (DWV) және мега-цистерна-магнада, яғни ауырлығы аз болатын жағдайларда, шизофрения, екіполярлы бұзылыс, мания немесе кататония сияқты психоздық спектрдегі аурулардың таралу деңгейі жоғары болып көрінеді.

Қатысқан аномалиялар

2017 жылғы шолу DWS (әдетте, байланысты генетикалық жағдай немесе аномалия салдарынан) бар пациенттерде мынадай байланыстарды анықтады: Бір шолуда зерттелген үлгіде 4,3% кездесетіні хабарланды. Бұл цистаның төменгі бөлігінің үлкен тесік арқылы (Киари аномалиясындағы сияқты механизм) ішке қарай жылғалануына байланысты болуы мүмкін. Балама ретінде, бұл гидроцефалия нәтижесі болуы мүмкін, онда ол кеңейген орталық каналдың арқасында "бесінші қарынша" ретінде қалыптасады.

Себеп

ДВМ-ге мишашаның дамуына әсер ететін эмбриональды дамудың кез келген бұзылуы себеп болады. Бұл көбінесе жасушалардың қозғалысы мен бөлінуінің бұзылуына алып келетін генетикалық мутация. Көптеген генетикалық жағдайлар осы аномалияға себеп болуы мүмкін. ДВМ-нің көптеген жағдайларында бұл жағдай зардап шеккен адамда анықталады, бірақ көп жағдайда оның себебі анықталмайды. ДВМ-мен ауыратын адамдардың кем дегенде 21%-ы осы ақаумен ауыратын туысы бар, ал кем дегенде 16%-ы ата-анасының бірінде осы ақау бар. Табылған басқа коморбидтік генетикалық жағдайлардың ішінде окулоцереброкутаникалық синдром, ауыз-бет-саусақ синдромы, Коффин-Сирис синдромы, Меккель-Грубер синдромының 7-түрі және Калман синдромы бар. Сондай-ақ Уолкер-Варбург синдромы, Фукуяма туа біткен бұлшықет дистрофиясы, Эллис-Ван Кревельд синдромы, Фрейзер синдромы, Айкарди синдромы, Корнелия де Ланге синдромы және акрокаллозаль синдромы сияқты синдромдар да кездеседі. Шамалы жағдайларда краниосиностоз Данди Уокер аномалиясымен және гидроцефалиямен бірге жүретін синдром да сипатталған. Бұл аурулардың көпшілігі цилиопатиялар деп жіктеледі, яғни жасушаның бастапқы кірпіктеріне әсер ететін генетикалық аурулар. Кірпіктер – микротүтіктерден құралған, жасушаның жұқа проекциялары болып табылады және ұрықтық жасушалардың бөлінуі мен қозғалысына сигнал беруде маңызды рөл атқарады деп саналады. ДВМ – цилиопатиялық генетикалық аурудың ең маңызды көрсеткіштерінің бірі. ДВМ-мен байланысты басқа гендерге ZIC1, ZIC4, FOXC1, FGF17, LAMC1 және NID1 жатады.

Болжам

Прогноз ең алдымен гидроцефалияның ерте және сәтті емделуіне байланысты, егер ол болса. Прогнозға әсер ететін тағы бір маңызды фактор – коморбидті генетикалық жағдайдың немесе ми аномалиясының болуы. Төртінші қарыншадағы шунттар (цистоперитонеалдық шунттар немесе CP шунттары) әдетте циста мен қарыншаның көлемін сәтті азайтудың жоғары деңгейін көрсетеді, әсіресе цистада (кем дегенде 80%). Латеральды қарыншалардағы шунтпен (вентрикулоперитонеалдық шунт немесе VP шунт) жүргізілген зерттеулер цистаның көлемін шамамен 50% - ға дейін азайтуды, ал қарыншаның көлемін – үштен екі бөлігіне жуық азайтуды көрсетті. 1914 жылы американдық нейрохирург Уолтер Данди және американдық педиатр Кеннет Блэкфан бұл патологияны мишаңқы құрттарының толық немесе жартылай жоқтығы, төртінші қарыншаның үлкеюі және гидроцефалия ретінде сипаттады. 1976 жылы Харвуд Нэш пен Фиц артқы черептік ойық кеңеймеген, бірақ мишаңқы құрттары гипоплазияға ұшыраған жағдай үшін Данди-Уокер варианты (DWV) терминін енгізді. 1989 жылы Баркович және авторлар тобы классикалық DWM және DWV (A түрі бойынша) және үшінші патологияны (B түрі бойынша) қамтитын Dandy-Walker кешені (DWC) терминін ұсынды, онда мишаңқы құрттары төртінші қарынша мен цистерна магнаның арасында орналасуға жеткілікті мөлшерде болады, ал цистерна магна көбінесе үлкеюге ұшырайды (кейде «мега цистерна магна» деп диагностикаланады). 1999 жылы Calabró және авторлар тобы Блейк қапшығының кистасы деп аталатын жағдай Баркович ұсынған Dandy-Walker кешеніне кіретін болжамдарға сілтеме жасағанда алғаш рет «Данди-Уокер континуумы» терминін қолданды. Қазіргі заманғы авторлар ДВМ диагностикасындағы қосымша шатасу мен күрделіліктерге байланысты осы қосымша терминдерді қолданудан көбінесе бас тартады.