Кіріспе

Афиналық генерал және мемлекет қайраткері (б.з.д. 406 жылы қайтыс болды)
афиналық генерал

Трасилл (/θ//r//ə/'/s//ɪ//l//ə//s/; ; б.з.д. 406 жылы қайтыс болды) – Пелопоннес соғысының соңғы жылдарында көзге түскен афиналық стратег (генерал) және мемлекет қайраткері. Б.з.д. 411 жылғы афиналық төңкерістен кейін б.з.д. 410 жылы алғаш рет афиналық саясат аренасына қатысты, Самос аралындағы афиналық флотта демократиялық қарсылықты ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Сол жерде ол флоттың теңізшілері мен сарбаздарымен стратег болып сайланды және Аргинуса шайқасынан кейін бірнеше жыл өткен соң даулы жағдайда өлім жазасына кесілгенше осы лауазымды сақтап тұрды.

Төңкерістен кейін

Трасилл б.з.д. 410 жылы афиналық олигархтар Самоста және Афинада бірдей төңкеріс жасағанда қатардағы хоплит (ауыр жаяу әскер) болды, бірақ Самос демократтарының құйрық соққысынан қорғануға сенген төрт афиналықтың (басқалары Трасибул, Леон және Диомедон) бірі болды. Бұл көшбасшылар Самостағы төңкерістің алдын алуға қол жеткізді, бірақ Афинадағы төңкеріс сәтті аяқталды, демократиялық басқарудағы флотты олигархиялық басқарудағы ана қаласына қарсы қалдырды. Осы оқиғалардан кейінгі алабұдында Самостағы генералдар флоттың сарбаздары мен теңізшілері тарапынан қызметтен алынды, ал Трасибул мен Трасилл олардың орнына сайланды. Трасилл бірнеше жыл бойы, бірнеше науқандарда стратегиялық лауазымын сақтап қалды. Кейін б.з.д. 410 жылы ол афиналық флотқа Лесбостағы көтерілісші қалаларға шабуыл жасауға жетекшілік етті. Алайда, ол Спарта адмиралы Миндарусқа Спарта флотымен Геллеспонтқа өтуге мүмкіндік берді, бұл тарихшы Дональд Каган стратегиялық қателік деп есептейді. Трасилл Миндарусты флотпен қуалай, Сестоста басқа афиналық жасақтармен бірікті. Одан афиналықтар (қазіргі уақытта Трасибул жалпы басқарумен) Геллеспонтқа жүзіп, Киноссема шайқасында Миндарустың флотын жеңіп, бірден дағдарысты тоқтатты. Трасилл осы шайқаста және кейінірек Абидос шайқасында флоттың бір бөлігіне басшылық етті, бірақ содан кейін басқа жасақтарға кетті; оның кеткеннен кейін Трасибул, Теремен және Алькибиад Миндарус пен оның флотын Кизикте жойды.

Демократиялық жүйеде

Кейінірек б.з.д. 410 жылы Трасилл Афинаға Егей теңізі және басқа аймақтардағы әскери науқандарды жалғастыру үшін қосымша әскер жинауға оралды. Спарта патшасы Агис әскерін Афина қабырғаларына жеткізіп, қала тұрғындарын қорқытып, қарсылықсыз бағынуға мәжбүр етуді көздеді. Трасилл афиналық әскермен шықты, ол спарталықтарды өз қабырғаларының қорғанысынан тыс жерде тікелей шайқасқа шақырмаса да, спарталықтар шегіне бастағанда бірнеше әскерлерін тұтқынға алды. Келесі жазда Трасилл Афинадан үлкен күшпен Ионияға аттанды. Ол тез арада Колофонды басып алып, Иония аймағын қарақшылыққа салды, бірақ Ефес қаласының сыртында Ефес, парсы және Сиракуза күштерінің біріккен әскерінен жеңіліске ұшырады. Ол әскерін алдымен Нотиумға, содан кейін Лампсакқа қайтарып әкелді, онда олар Геллеспонттағы үлкен афиналық күшке қосылды. Кейген бұл науқанда Трасиллдің әскери қабілетін тағы да сынап, оның Ефесті жылдам басып алуға мүмкіндік беретін шешуші қадамдар жасаудың орнына, уақытын тоңпаққа жұмсағанын айтты. Лампсакта Трасиллдің әскері, ұятты жеңілістен кейін, алдымен Киносема мен Абидосте қызмет еткен әскерлермен қабылдамады және оларды бөлек лагерьде тұруға мәжбүр етті. Топтар арасындағы шиеленіс афиналықтар Абидосқа шабуыл жасаған кезде аяқталды, онда Трасилл отыз кемеге қолбасшылық етті; афиналықтар парсы әскерін жеңіске жеткізді, бірақ қаланы басып ала алмады. Бірақ, жаңадан біріккен афиналық әскер б.з.д. 408 жылдың жазында Халкидон, Византия және Геллеспонттағы басқа қалаларды қайтарып алуға қол жеткізді; Трасилл осы кезеңде бірнеше операцияларда жасақтарға басшылық етті. Содан кейін ол флоттың көп бөлігімен және оның командирлерімен бірге Афинаға оралды, онда осы жеңістерден кейін Алцибиад, өзіне бұрын қуғын салған қалаға қайта оралды.

Аргинуса

407 жылы Трасилл генералдық лауазымын атқармады, бірақ келесі жылы, Алкивиад пен оның саяси одақтастары Нотиум шайқасындағы афиналықтардың жеңілісінен кейін биліктен құлағанда, қайтадан осы лауазымға тағайындалды. Трасилл әскербасшылығының басында үйде қалды, ал Конон, тағы бір генерал, флотқа басшылық ету үшін Самосқа аттанды. Конон жаудың басып алған аймақтарына шабуыл жасап, бастапқыда бірқатар табыстарға жетті, бірақ спарталықтар парсы князі Кирден алақандай қаржы алып, флотын кеңейте берді, афиналықтардың санынан асып түсті. Спарталықтардың 170 триремасына қарсы 70 триремамен Самостан шығуға мәжбүр болған Конон шайқаста жеңіліп, Митиленде қоршауға түсті, бірақ өзінің қиын жағдайы туралы хабарды Афинаға бір триремамен жіберуге үлкерді. Бұл жаңалық Афинаға жеткенде, қала өте қиын жағдайға тап болды. Пелопоннес флотының басымдылығына тойтарыс беру үшін афиналықтарда тек 40 дайын трирема болды, ал тәжірибелі экипаждардың көп бөлігі Кононмен бірге теңізде болды. Флотын қайта құру үшін афиналықтар акропольдегі алтын діни мүсіндерді балқытуға мәжбүр болды, ал осыдан кейін салынған 110 кемеге жетілмеген гректер, шаруалар, бай атты әскерлер мен азат етілген құлдардан құралған экипаждар жиналды. Афинада қалған сегіз генералдың барлығы, соның ішінде Трасилл да, осы жиыннан құралған флотпен бірге теңізге шықты, бірақ олардың ешқайсысы жоғарғы қолбасшы болып тағайындалмады. Одақтас қалалардан келген 55 кемемен күшейтілген афиналық флот Лесбостан оңтүстікке қарай орналасқан Аргинуза аралдарында Калликратид басқарған 120 кемеден тұратын спарталық флотпен кездесті. Нәтижесінде афиналықтар флотын 8 дербес бөлімге бөлді, ал оң қанатты Трасилл басқарды; спарталық экипаждардың теңіздегі шеберлігін пайдалану мүмкіндіктерін шектеу арқылы афиналықтар жауларын шаршатып, күнді шешуші жеңіспен аяқтады. Пелопоннес флотының қалдықтары 70 кемені қалдырып, оңтүстікке қарай қашқанда, Митилендегі қоршау күштері де жеңіс туралы хабарды естіп, қашқан.

Дауыл, дау, сот және өлім жазасы

Осы таңғажайып жеңістен кейін сегіз генерал жиналып, флоттың басым бөлігімен бірге Митилендегі блокадаға қарсы жүзуге шешім қабылдады, ал триеррхтар Трасибул мен Терамен 47 кемемен мүгедек афиналық кемелердің құтқарылуын қамтамасыз ету үшін қалды. Бірақ, негізгі күштер кеткеннен кейін көп ұзамай, қатты дауыл болды, және құтқару тобы өз міндетін орындай алмады. Нәтижесінде, мүгедек және батып бара жатқан кемелерге тірі қалу үшін жабысқан теңізшілер үшін апатқа ұшырады; афиналықтардың көп саны – нақты саны 1000-нан 5000-ға дейін естілді – суға батып қайтыс болды. Бұл қайғылы жаңалық Афинаға жеткеннен кейін, құтқару операциясының сәтсіз аяқталуына кім кінәлі деген үлкен дау-жанжал көтерілді. Халық, шайқаста қаза тапқандарды жерлеуге мүмкіндік болмағанына ашуланды (көне Грецияның діни атмосферасында, бұл кемшілік афиналықтар үшін тірі қалғандарды тастап кетумен тең болуы мүмкін еді); генералдар Трасибул мен Тераменнің, Афинаға оралғаннан кейін, оларға қарсы жиналысты қоздырғанын күдіктенді, сондықтан Трасилус және оның әріптестері екі триеррхты құтқарудың сәтсіздігіне жауапты деп айыптап, халыққа хат жазды. Триеррхтар жиналысқа шақырылып, өз іс-әрекеттері үшін жауап берді, бірақ олар өте жақсы қорғаныс жасады, және генералдар лауазымдарынан алынып, Афинаға қайта шақырылды. Екеуі қашып кетті, бірақ Трасилус және тағы бес адам қалаға оралды. Олардың қорғанысы бастапқыда қолдау тапты, бірақ отбасылар тойлану үшін жиналатын Апатурия мерекесі, олардың саяси қарсыластарына халыққа келтірген зиянды еске түсіруге мүмкіндік берді. Келесі күні өткен қатыгез және эмоционалды жиналыста, агрессивті Калликсеннің жетекшілігімен жиналыс генералдарды жаппай соттап, олардың барлығын өлім жазасына кесті. Афиналықтар бұл асығыс шешімдеріне тез арада өкініп қалғанмен, Трасилус пен оның серіктері үшін бұл тым кеш болды; жиналыс қайта қарауға үлкермес бұрын, алтысы да қайтыс болды.