Кіріспе

XVI ғасырдағы испан зерттеушісі және дворяны Иниго, Иниго немесе Иниго Ортис де Ретез (фл. 1545) – Баск тайпасынан шыққан 16 ғасырдағы испан теңіз саяхатшысы және жаңа жерлерді ашушы, Тынық мұхиты мен Меланезия арасындағы Жаңа Гвинеяның солтүстік жағалауын зерттеген және оған қазіргі атауын берген адам.

Ерте өмір

Иниго Ортис де Ретез 16 ғасырдың бірінші онжылдығында Алава провинциясының Ретес де Ллантено ауылында (Испания) атақсыз дворян отбасында (хидальгос) дүниеге келді. Ол туралы біздегі алғашқы мәліметтер 1538 жылы Альварадоның Гватемала және Гондурасқа губернатор болып баруға жасаған экспедициясының құрамында болғандығы туралы. Ол 1541 жылы Микстон соғысы кезінде Альварадо басқарған Ночистлан қамалын алуға жасалған экспедицияға қатысты.

Виллалобос экспедициясы

1542 жылы ол Лопес де Виллалобостың Ислас де Пониенте аралдарына (Филиппин) жасаған экспедициясына тағайындалды. 1543 жылдың ақпан айында Минданаоға келгеннен кейін Ортис де Ретес майстре де Кампо шеніне көтерілді. 1543 жылы Бернардо де ла Торренің солтүстік бағытпен Мексикаға қайту әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Лопес де Виллалобос Ортис де Ретезге сол миссияны тапсырды, бірақ енді оңтүстікке қарай. 1545 жылдың 16 мамырында "Сан-Хуан-де-Летран" кемесінің құрамында Ортис де Ретез Малуку аралдарындағы Испанияның бекінісі болған Тидор портынан шығып, Талауд аралдары мен Скутен аралдары арқылы өтіп, Жаңа Гвинеяның солтүстік жағалауына жетті. Ол Жаңа Гвинеяның солтүстік жағалауын, сондай-ақ Падайдос, Ле Майрес, Нинигос, Каниетс және Эрмит аралдарын зерттеді және олардың көптегенін алғаш рет картаға түсірді, кейбіреулеріне испанша есімдер берілді. 1545 жылдың 20 маусымында Мамберамо өзенінің сағасында (картада Сан-Агустин деп белгіленген) ол Испания коронасы үшін жерді иеленді және аралға қазіргі атауын берді. Ол оны Батыс Африкадағы Гвинея жағалауындағы халықтарға ұқсас болғандықтан, Нуэва Гвинея немесе Жаңа Гвинея деп атады. Ретездің саяхатының негізгі дереккөзі – Виллалобос экспедициясының құрамында болған Гарсия де Эскаланте Альварадо, ол Испанияға оралғаннан кейін Жаңа Испанияның вице-королі Антонио де Мендосаға жіберген тарихнамасын жазды. Кейіннен Ортис де Ретезді португалдар Виллалобостың экспедициясының қалған мүшелерімен бірге Молукка аралдарында тұтқындады. Эскалантенің мәліметінше, ол 1548 жылы португалдар қайтарып әкеткен 117 адамның бірі болды.