Сербия реалисі және комедия жазушысы Стеван Сремац
Stevan Sremac
Стеван Сремац (1855-1906) – серб жазушысы, реалист, комедия шебері. Оның әдебиеті серб халқының өмірін көркем бейнелейді. Биографиясы, шығармалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербиялық реалист және комедия жазушысы (1855–1906)
Serbian realist and comedy writer (1855–1906)
Стеван Сремак (11 қараша 1855 – 13 тамыз 1906) – сербиялық реалист және комедия жазушысы. Ол сербиялық әдебиеттегі ең көрнекті, шынайы юмормен жазған жазушылардың бірі саналады.
Stevan Sremac (, ; 11 November 1855 – 13 August 1906) was a Serbian realist and comedy writer. He is considered one of the best truly humorous Serbian writers.
Өмірбаян
Стивен Сремак 1855 жылдың 11 қарашасында Бачка аймағындағы Сента қаласында (сол кезде Сербияның Австрия воеводствосы мен Темешвар банатының құрамында болған) дүниеге келді. Оның тегі аромандардан. Балалық шағын туған қаласында өткізіп, ата-анасы қайтыс болғаннан кейін Белградқа оқуға кетті. Университетте оқып жүрген кезінде Сербия армиясына қосылып, 1876 және 1877–1878 жылдардағы соғыстарға ерікті болып қатысты. 1878 жылы Белградтың Гранде-Эколь (Велика школа) мектебін философия және тарих мамандықтары бойынша бітірді. Ол мұғалім болып жұмыс істеді және өмірінің соңына дейін Сербияның оңтүстігіндегі Пирот, Ниш және Белград қалаларында қызмет етті. Оның шәкірттерімен қарым-қатынасы ерекше жақын және мейірімді болды, ал оның әлеуметтік қабілеттерінің тартымдылығы мен жайлы мінезі оған барлық жақтан достар табуға көмектесті. Оның әдеби беделі 1890 жылы, серб тарихынан алынған оқиғалар мен тұлғалар туралы романдық хроникалар жарық көрген кезде қалыптасты. Бұл туындылар 1903 жылы «Из книги старых книг» («Ежелгі кітаптардан») деген атпен жарияланды. Саяси тұрғыдан алғанда, ол Сербияның Либералдық партиясының белсенді мүшесі болды, ол консервативті көзқарастарымен, күшті ұлтшылдық сезімдерімен және Обренович әулетінің билігін қолдауымен ерекшеленді. 1906 жылы Сербия Ғылым және өнер академиясының толық мүшесі болып сайланды. Сремак 1906 жылдың 12 тамызында Сокобаньяда қан улануынан қаза тапты.
Stevan Sremac was born in Senta in Bačka region (then part of the Austrian Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar) on 11 November 1855. He was of Aromanian ancestry. He spent his early childhood in the city of his birth, and moved to Belgrade to study after his parents died. While still a university student, he joined the Serbian Army and participated in the 1876 and 1877–1878 wars as a volunteer. In 1878 he graduated from Belgrade's Grande École (Velika škola) in philosophy and history. He became a teacher, working in this profession for the rest of his life—in the southern Serbia's cities of Pirot, Niš and Belgrade. His personal relations with his pupils were of singularly close and affectionate nature, and the charm of his social gifts and genial character won him friends on all sides. His literary reputation was established relatively late, in 1890, with novelized chronicles of events and personages from Serbian history. These weren't published until 1903 under title Iz knjiga starostavnih ("From Ancient Books"). In political sense, he was an activist of Liberal party (Serbia), which was pretty conservative with strong nationalist sentiments and supported the rule of the Obrenović dynasty. In 1906 he became a member of the Serbian Academy of Sciences and Arts. Sremac died accidentally of blood poisoning in Sokobanja on 12 August 1906.
Әдеби шығармашылық
Сремақтың Ниш қаласында өткізген кезеңі оның ең өнімді кезеңі болды. Осы кезеңде ол Božićna pečenica (1893), Ivkova slava (1895), Vukadin (1903), Limunacija na selu (1896), Pop Ćira i pop Spira (1898), Čiča Jordan (1903) және Zona Zamfirova (1906) атты туындыларын жариялады. Олардың барлығы жергілікті ерекшеліктерімен, реализмімен, юморымен және сатирасымен ерекшеленеді. Көптеген туындылары жоғары көркемдік деңгейге ие болғандықтан, кейіннен сахналық қойылымдарға айналдырылды, ал ең сәттісі – «Ивкова слава» болды. Сремақтың кейіпкерлері көбінесе Сербияның шағын қалаларындағы шағын кәсіпкерлер, кеңсе қызметкерлері, дін қызметкерлері, суретшілер және қарапайым халықтан болады. Реалист және өткір бақылаушы ретінде ол серб қоғамын жаңа дәуірге қарай өзгерістерге ұшыратып жатқан үдерістерді көрсетуге қабілетті болды. Оның ғасырлар бойы сақталған өмір салтының жойылып бара жатқаны туралы әңгімелерінде ұмытылмас ностальгиялық сезім бар. Ол Сербияның сол кездегі патриархалдық атмосферасын әзіл-қалжыңмен бейнелейді, бірақ саяси қарсыластарын сынаған кезде ғана еңкейтуге барады. Сремақтың әңгімелері баяу жоғалып бара жатқан «ескі өмір салтына» деген құрметін көрсетеді. Оқиғалар негізінен оның туған жері Воеводина, әсіресе Бачка, Белград және Сербияның оңтүстік аймақтарында өрбиді. Бірақ Сремак ең алдымен оның юморымен танымал және есте қалады.
Sremac's period spent in Niš was his most productive period. During this period, he published Božićna pečenica (1893), Ivkova slava (1895), Vukadin (1903), Limunacija na selu (1896), Pop Ćira i pop Spira (1898), Čiča Jordan (1903), and Zona Zamfirova (1906), all characterized with local colouring, realism, humour, and satire. Because of their high dramatic quality, many of these were later dramatized, with Ivkova slava, being the most successful. Sremac's characters are usually small merchants, clerks, priests, artists, and just simple folk in small Serbian towns. A realist and sharp observer, he was able to point out the changes sweeping Serbian society into a new era. Some of his stories dealing with vanishing way of life that had persisted for centuries have an unforegetable nostalgic flavor. His depiction of the patriarchal atmosphere of Serbia of his time is done in a humorous vain, but never mockingly, except when he ridicules his political opponents. Sremac's short stories reveal his love for the slowly disappearing "old way" of life. The plots are placed in his native Vojvodina, Bačka in particular, Belgrade, and mostly, southern parts of Serbia. But it is his humor for which Sremac is best known and remembered.
Мұра
Оның көптеген шығармалары фильмге түсірілді; оның ең танымал романы «Pop Ćira i pop Spira» 1980-ші жылдары телесериал болып шықты, ал режиссер Zdravko Šotra-ның «Zona Zamfirova» (2002) және «Ivkova slava» (2005) көркем фильмдері Сербия мен Черногорияда үлкен сәттілікке ие болды. Ол «Сербияның ең көрнекті 100 адамы» тізіміне енген.
Many of his works were turned into films; his most popular novel Pop Ćira i pop Spira was made into TV series in 1980s, while feature films Zona Zamfirova (2002) and Ivkova slava (2005), both by director Zdravko Šotra saw huge success in Serbia and Montenegro. He is included in The 100 most prominent Serbs.