Кіріспе

АҚШ-тың екі тілді газеті (1968–1973)

El Grito del Norte ("Солтүстік шақыруы") – 1968 жылы белсенді Элизабет "Бетита" Мартинес пен адвокат Беверли Аксельрод бірлесіп құрған, Нью-Мексико штатының Эспаньола қаласында орналасқан екі тілді (ағылшын және испан) газет. Бұрын Мартинес афроамерикандық қозғалыс және Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитеті сияқты әлеуметтік мәселелермен айналысқан, ал Аксельрод "Қара пантера" фильмінің алғашқы қойылымына қатысқан. Бастапқыда бұл таблоид Рейес Тихеринаның Alianza Federal de Mercedes басылымы болды, бұл ұйым Аксельрод заңгер ретінде қорғаған, жерлерінен айырылған испано-американдықтардың жерлерін қайтаруға бағытталған. Кейін газет Чикано қозғалысы, жұмысшылардың күресі, латино саяси тұтқындары және басқа да солшыл идеялар туралы хабарлауға кеңейді. Газет аталған азшылық топтарының, сондай-ақ афроамерикандық және үндістер қауымдастықтарының мүдделерін қорғады. El Grito газеттің редакторлары, жазушылары, баған жазушылары, суретшілері, фотографтары және өндіріс жұмыскерлерінен құралған, көбінесе еріктілерден тұратын ұжыммен жұмыс істеді. Олардың арасында Джейн Луги, Тесса Мартинес, Аделита Медина, Кэти Монтегю, Сандра Солис, Рини Темплтон, Валентина Вальдес және Энрикета Васкес сияқты әйелдер көпті құрады. Бұл газетке феминистік бағыт берді. Васкес расизм, сексизм және империализм туралы мақалалар жазды, көбінесе өзінің тәжірибесінен мысалдар келтіріп, чиканоларды қозғалысқа қосылуға шақыратын. Оның "Энрикета Васкес және Чикано қозғалысы: El Grito del Norte жазбалары" атты жинағы газетте жұмыс істеген кезеңде жазған 44 мақаладан тұрады. Газеттің маңызды мақсаттарының бірі – жас чиканаларды газет ісіне оқыту болды. El Grito-да тәлім алған екі әйел Нью-Мексико штатының Лас-Вегаста өздерінің "Tierra y Libertad" газетін құрды. Газеттің әлеуметтік бағдары мексикалық американдықтар туралы тараған жағымсыз стереотиптерге қарсы тұрып, әңгімелер, өлеңдер, әндер және рецепттер сияқты мәдени материалдарды жариялады. Ғұмыры қысқа болғанына қарамастан, El Grito del Norte Нью-Мексикодағы Чикано қозғалысының маңызды оқиғаларын қамтыды. Олардың арасында 1968 жылы Альянстың Халықтық конституциялық партиясын құруы, 1969 жылы Рейес Тихеринаның түрмеге қамалуы, 1970-1971 жылдары Лас Горрас Неграстың (Қара бареттер) күшеюі, 1972 жылы полицияның қатыгездігінің өсуі және 1972-1973 жылдары Артесия қаласындағы ереуілдер мен наразылықтардың көбеюі бар. 1972 жылы ол полиция тарапынан өлтірілді. El Grito del Norte 1973 жылы бас редактор Мартинес және басқалары Альбукеркиге көшіп, Чикано коммуникация орталығын құрғанда жабылды.