Кіріспе
Södertörn – Швецияның шығыс Södermanland аймағындағы үшбұрышты пішінді жарым арал және жасалма арал. Солтүстік жағынан Мёларен көлі, Хаммарби каналы және Салцйёкен шығанағы (Балтық теңізінің бір бөлігі), шығыс және оңтүстік жағынан Балтық теңізі (Стокгольм архипелагы), батыс жағынан Химмерфьярден және Холлсфьярден (Балтық теңізінің бөліктері), ал солтүстік-батыс жағынан Сёдертелье каналымен шектеледі. Södertälje және Hammarby каналдары адам жасаған су жолдары болғандықтан, Södertörn түбегі Швецияның негізгі құрлығынан немесе Södermalm аралынан табиғи түрде толық бөлініп жатпайды. Швеция Статистика мекемесі бұл аумақты арал ретінде жіктейді, осылайша ол Швециядағы үшінші ірі арал болып табылады. 2005 жылдан бері Södertörn толығымен Үлкен Стокгольм аймағына қосылған. Бұрын, аралдың оңтүстік бөлігі, Nynäshamn муниципалитетіне қарасты, және батыс бөлігі, Södertälje муниципалитетіне қарасты, Стокгольм округіне кіргенімен, Үлкен Стокгольм аймағына кірмейтін еді. Södertörnның солтүстік аймақтары көбінесе жарықтардан (және қалалық аймақтардан) тұрады, олардың биіктігі қарағайлы орман немесе жалаңаш жер болып келеді. Оңтүстіктегі ұзын жарықтар тегіс жазыққа айналады. Аймақты қоршаған сулар тұщы немесе аздап тұзды сулы. Негізгі тау жынысы – гнейс. Södertörnның ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен биік орналасқан Ханингедегі Торнбергет. Ол Стокгольмнің оңтүстігіндегі кең қылқан жапырақты орманды Ханведен аймағында орналасқан, оның шығыс бөлігі ішінара Тиреста ұлттық паркін құрайды. Södertörnның ең оңтүстік бөліктері 1901 жылы Nynäs темір жолы ашылған кезде Стокгольммен байланысты. Темір жол оңтүстіктегі Nynäshamn мен солтүстіктегі Älvsjö арасында өтеді, онда ол оңтүстік темір жолымен қосылады.
Södertörn is a roughly triangular peninsula and artificial island in eastern Södermanland, Sweden, which is bordered by:
Lake Mälaren, the Hammarby Canal and the inlet of Saltsjön (a part of the Baltic Sea) to the north,
The Baltic Sea (the Stockholm Archipelago) to the east and the south,
Himmerfjärden and Hallsfjärden (parts of the Baltic Sea) to the west as well as
The Södertälje Canal to the northwest. The Södertälje Canal and Hammarby Canal are man made waterways, so the peninsula of Södertörn is not fully separated from (the rest of) the Swedish mainland or the island of Södermalm by nature. The area is classified as an island by Statistics Sweden, making it the third largest island in Sweden. Since 2005, the whole of Södertörn has been included in Metropolitan Stockholm. Before that, the southern parts of the island, which lie within Nynäshamn Municipality, and the western parts, which are in Södertälje Municipality, were – although in Stockholm County – not included in the metropolitan area. The northern areas of Södertörn are to a large extent made up of rift valley countryside (and urban areas) with high ground which is either pine forest or bare. The long valleys of the south become level ground. The waters surrounding the area are either freshwater or brackish water with poor salinity. The bedrock is almost entirely gneiss. The highest point on Södertörn is Tornberget in Haninge at above sea level. It is located in Hanveden, a large area of largely coniferous forest south of Stockholm, whose eastern areas partially form the Tyresta National Park. The southernmost parts of Södertörn were connected to Stockholm in 1901, when the Nynäs Line was opened. The railway runs between Nynäshamn in the south and Älvsjö in the north, where it joins with the main southern railway.
Этимология
Оның атауы (1225 жылы Таурин, 1283 жылы Тёр, 1383 жылы Тёрнин және 1645 жылдан бері «Сёдертерн») Сёдертерн жағалауына терең кіріп жатқан, «жарылған тасты жағажайлар» деген мағына беретін көне норвег тіліндегі «tor» сөзінен туындаған.