Кіріспе

Британдық суретші Тацита Шарлотта Дин CBE, RA (1965 жылы туған) – негізінен фильмдермен жұмыс істейтін британдық бейнелеу өнер шебері. Ол 1998 жылы Тернер сыйлығына үміткер болды, 2006 жылы Хьюго Босс сыйлығын жеңіп алды және 2008 жылы Корольдік өнер академиясының толық мүшесі болып сайланды. Қазір ол Германияның Берлин және Калифорнияның Лос-Анджелес қалаларында тұрады және жұмыс істейді.

Ерте өмір және білім

Дин Кенттегі Кентербери қаласында дүниеге келген. Оның анасы Дженнифер, ал әкесі Жозеф Дин, Оксфордтың Мертон колледжінде классикалық әдебиеттерді оқыған заңгер. Оның Антигона есімді сіңлісі және архитектор Птолемей Дин есімді інісі бар. Оның әкесінің әкесі Базиль Дин, "Илинг" студиясын құрған адам. Дина Кентерберидегі Кент колледжінде білім алған. Кентерберидегі дайындық курсынан кейін ол Фалмут университетінде оқыды және 1988 жылы бітірді. Ол жас британдық суретшілердің (YBA) "негізгі есімдерінің" бірі саналады. Бірақ оның туындылары танымал YBA-лар Дэмиен Хирст пен Трейси Эминнің жұмыстарынан көп жағынан ерекшеленеді. 1997 жылы Дин Лондонға көшіп келді. Сол жылы ол дыбыстың ұзақтығын көрсететін, мысалы, қарғаның дауысын жазу үшін қажетті ұзындықта кесілген магниттік таспаның бөліктерін көрмеге қойды. 2001 жылы оған Tate Britain галереясында "Тацита Дин: Жақындағы фильмдер және басқа да жұмыстар" атты жеке көрме ұйымдастырылды. 2004/2005 жылғы маусымда Вена мемлекеттік операсында Дина музейдің "Қауіпсіздік пердесі" атты көрме сериясының аясында "Play as Cast" (176 шаршы метр) суретін жасады. 2014 жылы Дин Гетти зерттеу институтында тұрақты суретші ретінде жұмыс істеді. Ол savefilm.org ұйымының негізін қалаушы және кино өнерін сақтау үшін белсенді түрде күреседі. Оның дыбыс режиссері Стив Фелтон. Ол өзінің көркем туындыларын толықтыратын және "қосымша ойлар" деп аталатын бірнеше жазбаларын жариялады. 1990 жылдардың ортасынан бастап оның фильмдеріне түсіндірулер енгізілмейді, олар көбінесе сыңсып айтылатын дыбыс жолдарымен сүйемелденеді. Теңіз Диннің туындыларындағы тұрақты тақырып, әсіресе 1990 жылдары. Сол онжылдықта ол Дональд Кроухерсттің трагикалық теңіз саяхатын зерттеді, ол әлемді жалғыз айналып өту жарысына қатысуға тырысқан ағылшын теңізшісі еді, бірақ оның әрекеті алдауға, өмірлік дағдарысқа және соңында трагедияға әкелді. Дин Кроухерст оқиғасына байланысты көптеген фильмдер мен тақтадағы суреттер жасады, мұхит, маяқтар және кемелердің құлауы сияқты мотивтердің метафоралық байлығын пайдаланды. Теңізге деген құштарлығын көрсете отырып, 2008 жылы Фолкстоун триенналесі үшін "Amadeus (swell consopio)" туындысын жасады. 1997 жылы Дин Юта штатының Ұлы тұзды көлінде Роберт Смитсонның "Spiral Jetty" суретін табуға жасаған сәтсіз әрекетіне арналған аудио туынды жасады. "Sound Mirrors" (1999) фильмі 1920-1930 жылдары Кент аймағында неміс ұшақтарын анықтау үшін салынған дыбыс іздеу құрылғыларынан алған атын. 2000 жылы Дин Берлиндегі неміс академиялық алмасу қызметінен (DAAD) бір жылдық стипендия алды және сол жылы суретші Мэтью Хейлмен бірге сол қалаға көшті. Ол Германияның сәулет және мәдени тарихына назар аударды, "Республика сарайы" сияқты атақты құрылымдар туралы фильмдер түсірді. "Fernsehturm" - бұл 1969 жылы Александрплацта аяқталған Шығыс Берлин теледидар мұнарасының айналмалы кафесінде түсірілген 44 минуттық фильм. Басқа жобалар соғыстан кейінгі неміс мәдени тарихындағы маңызды тұлғаларға, мысалы, В.Г. Себальд пен Джозеф Бойске арналған. Жақындағы фильмдер соңғы елу жылдың маңызды суретшілері мен ойшылдарына арналған, олар Марио Мерц, Мерс Каннингэм, Лео Штайнберг, Джули Мехретю, Клас Ольденбург және Сай Твомблиді қамтиды. Мысалы, "Craneway Event" (2008) Каннингэмның үш күн бойы бишілерімен жұмыс істегені туралы фильм. 2006 жылы Дин Францияның шығысындағы Кодак зауытында фильм түсірді, ол 16 мм пленка шығаратын Еуропадағы соңғы зауыт еді. Ол келгеннен кейін бірнеше аптадан соң зауыт жабылды. Фильмде Дин Роберт Смитсонның әйгілі "Spiral Jetty" жер суретіне деген қызығушылығы мен ғылыми фантастика жазушысы Дж.Г. Баллардпен достығы туралы әңгімелейді. Фильм барысында көрермен Баллард пен Смитсонның жазбаларынан және хаттарынан үзінділерді тыңдайды, оларды актер Джим Бродбент оқиды.

Фотография және сурет салу

2001 жылы Дин екі бөлімнен тұратын "Floh" ("кене" деген мағынадағы неміс сөзі) атты кітап жариялады, ол Еуропа мен Американың кене саудасынан табылған фотосуреттерді пайдаланды. Дин "Floh" туралы былай деді: "Мен бұл суреттерге түсіндірме беруге асықпаймын: оларды қалай және қайда тапқаны туралы тапқан адамның айтуы немесе олар қандай оқиғаларды айтуы мүмкін деген болжамдар. Мен олардың кене саудасының үнсіздігін сақтауын қалаймын; мен оларды тапқан кездегі үнсіздігін, жоғалған заттың үнсіздігін." Вашингтон соборы (2002) – өткен ғасырдың бірінші жартысынан табылған 130-дан астам пошта карточкасынан тұратын серия, ол Вашингтондағы собор аяқталмас бұрынғы түрлерін көрсетеді. "Палиндром" – 20.02.2002 палиндромдық күнін тойлайтын газет жобасы, ол Марсель Бродтаерстің студиясындағы қабырғаға салған сандарынан шабыттанды. 2005 жылы Дин ағаштардың табылған пошта карточкалары сериясымен жұмыс істей бастады, оларды ақ гуашьпен фондық бөлшектерді бояп өзгертті.

Комиссиялар

Дин Лондонның бұрынғы Мыңжылдық күмбезі, Садлер Веллс театры және Ирландияның Корк қаласы үшін тапсырыс алды, сондай-ақ бұл қаланың Еуропа мәдениетінің қаласы аталуымен байланысты шараларға қатысты. Ол сондай-ақ Санденс институтында, АҚШ-тың Колумбус қаласындағы Векснер өнер орталығында және Берлиндегі Deutscher Akademischer Austauschdienst-те резиденцияларды аяқтады. 2011 жылы Дин Тейт Модерннің Турбина залына арналған бірегей өнер туындысын жасау үшін Unilever сериясының тапсырысы бойынша 12-ші суретші болды. Нәтижесінде 35 мм пленкаға түсірілген 11 минуттық үнсіз фильм 13 метрлік экранға проекцияланды және «фильмге қатысты туындаған қауіптер туралы пікір-таласты жандандырумен қатар, осы бірегей медианың ерекше қасиеттеріне куәлік етуді» мақсат етті.

Тану

1996 жылы түсірген "Теңізде жоғалу" фильмінен кейін Дина 1998 жылы Тернер сыйлығына ұсынылды. Одан кейін ол Аахен өнер сыйлығын (2002), Хьюго Босс сыйлығын (2006) және Курт Швиттер сыйлығын (2009) алды, сондай-ақ тағы да басқа сыйлықтарға ие болды. 2011 жылы Блейк Гопник Динді "Қазіргі заманғы ең маңызды 10 суретшінің" қатарына қосты. 2013 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде британдық өнерді шетелде дамытқаны үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. Дин 2019 жылы TenTen суретші комиссиясының және 2019 жылы Cherry Kearton медалі мен сыйлығының иегері атанды.