Савойлық Мария Франсиска: Португалия патшайымының тарихы
Maria Francisca of Savoy
Мария Франсиска Савойская, Португалия королевасы (1646-1683). Алғашқы күйеуі Афонсу VI-мен некесі бұзылып, кейін Петр II-нің әйелі болды. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалия королевасы 1666-1668 жылдары және 1683 жылы қайтадан Савойлық Мария Франсиска Изабелла (21 маусым 1646 – 27 желтоқсан 1683) – король Дом Афонсо VI-ға үйленген кезде 1666 жылдың 2 тамызынан 1668 жылдың 24 наурызына дейін, ал Афонсоның інісі король Дом Педру II-нің әйелі ретінде 1683 жылдың 12 қыркүйегінен сол жылдың желтоқсанында қайтыс болғанға дейін Португалия королевасы болды. Ол 20 жасында Афонсо VI-ға тұрмысқа шықты; неке ешқашан толыққандықтан, ол некені жойды. 1668 жылдың 28 наурызында ол корольдің інісі Бежа герцогі Инфанте Дом Педруға үйленді, ол сол жылы Афонсоның қабілетсіздігіне байланысты регент принці болып тағайындалды. Афонсо қайтыс болғанда және Педру ағасының орнына отырғанда ол екінші рет королева болды, бірақ ол үш айдан кейін қайтыс болды.
Queen of Portugal from 1666 to 1668 and again in 1683
Dona Maria Francisca Isabel of Savoy (; 21 June 1646 – 27 December 1683) was Queen of Portugal during her marriage to King Dom Afonso VI from 2 August 1666 to 24 March 1668 and, as the wife of Afonso's brother King Dom Peter II, from 12 September 1683 until her death in December that year. She married Afonso VI at the age of 20; because the marriage was never consummated, she was able to obtain an annulment. On 28 March 1668, she married the King's brother Infante Dom Peter, Duke of Beja, who was appointed prince regent the same year due to Afonso's perceived incompetence. She became queen a second time when Afonso died and Peter succeeded his brother, but she herself died three months later.
Жас шағы мен отбасы
Мария Франсиска Парижде Савойялық Немур герцогы Карл Амадей мен оның әйелі Элизабет де Бурбон-Вендомның кіші қызы ретінде дүниеге келді. Элизабет Франция королі Генрих IV пен оның сүйіктісі Габриэль д’Эстренің немере қызы еді. Мария Франсиска некеге тұрмас бұрын, әкесінің меншігі болған Омале герцогтығынан шыққан «Мадемуазель д’Омале» атағымен танылды. Ол және оның жалғыз тірі қалған әпкесі Мари Жанна Савойялық Фонтевроде тәрбиеленді. Әкесі 1652 жылы қайтыс болды, ал олардың үлкен ағасы Генри II жаңа Немур герцогы болды, бірақ Мария Франсиска мен оның әпкесі Немур жерлерінен түскен кірістерді мұраға алды. 1664 жылы аналары қайтыс болғаннан кейін, олар анасының әкесі Вендом герцогы Цезарьге тапсырылды. Апалы-сіңлілі өмір бойы жақын болды.
Maria Francisca was born in Paris as the younger daughter of Charles Amadeus of Savoy, Duke of Nemours, and his wife, Élisabeth de Bourbon Vendôme. Elisabeth was a granddaughter of Henry IV of France and his mistress Gabrielle d'Estrées. Prior to marriage Maria Francisca was styled Mademoiselle d'Aumale, a title derived from the duchy of Aumale which was a property of her father. She and her only surviving sibling, Marie Jeanne of Savoy, were educated at Fontevrault. Their father died in 1652 and, though their uncle Henri II became the new Duke of Nemours, Maria Francisca and her sister inherited the revenues from the Nemours lands. After their mother died in 1664, they were handed over to their maternal grandfather César, Duke of Vendôme. The sisters remained close their entire lives.
Афонсо VI-дің жұбайы
1656 жылы он үш жасында Афонсу VI әкесі IV Жоаоның орнын басады. Патшаның билік жүргізуге ақыл-жарқысы жетпейтін болғандықтан, оның анасы оның ересек болғаннан кейін де регент ретінде қызмет етті. Дегенмен, 1662 жылы сарай төңкерісінде билік патшаға және оның қастандық жасағандары, атап айтқанда Кастелу Мельхорға өтті. Афонсу Кастелу Мельхорды өзінің құпия хатшысы (escrivão da puridade) етіп тағайындады, осы лауазымда граф бас министрдің өкілдіктерін атқара алды. Мельхор Афонсу мен француз ханшайымын үйлендіруге мүдделі болды, себебі Португалия Испанияға қарсы Португалияның қалпына келтіру соғысына қолдау көрсету үшін Франциямен династиялық одақ құруға ұмтылды. XIV Людовик Португалиядағы Францияның ықпалын арттыру және Реставрация соғысын ұзарту арқылы Испанияны әлсірету мақсатымен португалдық неке туралы идеяны қуаттады. Ақырында таңдау Мария Франсискаға түсті. Испания мен Португалия арасындағы бейбітшілікті қатты қалаған Англия королі II Карл бұл одаққа қарсы болды, бірақ XIV Людовик оны Екатеринаның төленбеген құдайының бөлігін ұсынып келісуге көндірді. Жомарт құдайы бар неке шарты 1666 жылдың 24 ақпанында Парижде ресми түрде қол қойылды. Мария Франсиска 27 маусымда Ла-Рошельде Афонсуға өкілеттік арқылы үйленді. Ол 4 шілдеде Франциядан шығып, тамыздың басында Португалияға келді. Жаңа үйленген жұбайлар үшін Белемде қабылдау өтті, онда ақсүйектер құрмет көрсетті. Лиссабондағы тойлар тамыздан қазанға дейін жалғасты. Некедегі қиындықтар тез арада пайда болды. Көптеген деректер бойынша, Афонсу, жартылай паралич болғандықтан, зәр шығара алмады. Сонымен қатар, ол негізінен Кастелу Мельхордың бақылауында болды. Мельхор француз патшайымын қалаған, бірақ оның үкімет ісіне араласуын қалаған жоқ, бұл Мария Франсисканың саяси амбицияларына қайшы келді. Жағдайдың шиеленісуі Мельхордың бұрынғы Португалия королевасы Луиза Гусманның бұрынғы лауазымы бойынша королеваға мемлекеттік кеңесте орын беруден бас тартқанда туды. Афонсудың інісі Петр соттағы өсіп келе жатқан топты басқарды, олар Кастелу Мельхордың португал істеріне қатысты шамадан тыс билігіне қарсы болды. Күйеуіне наразы және Кастелу Мельхордан көңілі толмаған Мария Франсиска Петрмен құдаяттасуға кірісіп, онымен махаббатқа түсті деген қаңқу тарады. 1667 жылдың қыркүйегінде Петр Мельхорды қызметтен босатып, Афонсуды биліктен бас тартуға мәжбүр еткен сарай төңкерісін ұйымдастырды. Петр формальды түрде таққа отырмады, бірақ Афонсу өмірінің соңына дейін тек атымен ғана патша болды. 1667 жылдың 21 қарашасында королева Есперанса монастыріна көшіп, Афонсумен некелерін нәтижесіздікке байланысты жою туралы ресми өтініш жасады. 1668 жылдың наурыз айында оның анасының туысы, кардинал Вендом бұл жоюға келісім берді.
In 1656, Afonso VI succeeded his father, John IV, at the age of thirteen. Because the king was considered mentally unfit for governing, his mother served as regent even after he came of age. However, a palace coup de’tat in 1662 transferred power to the king and his conspirators, namely Castelo Melhor. Afonso appointed Castelo Melhor his secret notary (escrivão da puridade), a position in which the Count was able to exercise the functions of chief minister. Melhor was keen on arranging a marriage between Afonso and a French princess, as Portugal had long sought a dynastic marriage with France for support in the ongoing Portuguese Restoration War against Spain. Louis XIV welcomed the idea of a Portuguese marriage, aiming to increase France's influence in Portugal and weaken Spain by prolonging the Restoration War. The choice ultimately fell on Maria Francisca. Charles II of England, who greatly desired peace between Spain and Portugal, opposed the match but Louis XIV persuaded him to agree by providing him with the unpaid portion of Catherine's dowry. The marriage contract, featuring a generous dowry, was officially signed in Paris on 24 February 1666. Maria Francisca was married by proxy to Afonso at La Rochelle on 27 June. She departed from France on 4 July and arrived in Portugal in early August. The wedding reception for the newlyweds took place in Belém, featuring a grand homage paid by the nobility. The festivities in Lisbon, marked by fireworks and ephemeral art, lasted from August to October. Difficulties within the marriage surfaced quickly. Most sources suggest that Afonso, a hemiplegic, was impotent. Moreover, he was largely controlled by Castelo Melhor. Melhor wanted a French queen but did not want her to interfere in the government, a stance that clashed with the political ambitions of Maria Francisca. Tensions peaked when Melhor refused to grant the Queen a place on the council of state, a position previously held by Luisa Guzmán, the former queen consort of Portugal. Afonso’s brother Peter led a growing faction at court that opposed the excessive power Castelo Melhor wielded over Portuguese affairs. Discontented with her husband and frustrated with Castelo Melhor, Maria Francisca began to conspire with Peter and allegedly began a love affair with him. In September 1667, Peter orchestrated a palace coup de’tat that dismissed Melhor and forced Afonso to relinquish his power. While Peter never formally usurped the throne, Afonso was king in name only for the rest of his life. On 21 November 1667, the Queen retired to the Convent of Esperança and officially requested her marriage to Afonso be annulled on the grounds of non consummation. The annulment was approved by Cardinal Vendôme, her maternal uncle, in March 1668.
Петр II-нің жұбайы
1668 жылдың қаңтарында Педроның саяси өрлеуі Кортес тарапынан ресми мойындалды және ол регент-принц атағын алды. 1668 жылдың 27 наурызында, Афонсомен некесі ресми түрде жойылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Мария Франсиска Питерге үйленді. Кортес осы одақты қолдады, себебі Мария Франсиска Португалиядан кетсе, оның құдайына берілген ақшаны қайтару қажет болар еді. 1669 жылдың қаңтарында Мария Франсиска, сол кездегі регент-принцесса, қыз туды, оған Португалияның Изабел Луиза Жозефа, Бейра ханшайымы деген ат берілді. 1670 жылдың желтоқсанында ол түсік тартты, соның салдарынан қайта жүкті бола алмады. Браганса әулеті құрып кету қаупіне тап болды, ал Питерге мұрагерлер қажет болды, бірақ Мария Франсиска одан әрі бала туа алмады. Людовик XIV Афонсо VI-ға қарсы жасалған төңкерісті Мария Франсиска арқылы француздың сарайдағы ықпалын күшейтуді күткен. Алайда, Питер француз мүдделерін назарға алмады, Португалия мен Франция одағының шарттарын орындаудан бас тартты және 1668 жылы Португалияны қалпына келтіру соғысын аяқтады. Кейін, 1671 жылы Мария Франсиска француз елшісін таңқалдырды, соғыстан шаршаған Португалия Франция-Голландия соғысында Францияның одақтасы бола алмайды деп мәлімдеді.
In January 1668, Pedro's political ascendancy was officially acknowledged by the Cortes and he assumed the title of prince regent. On 27 March 1668, just days after her marriage to Afonso was officially annulled, Maria Francisca married Peter. The union was encouraged by the Cortes because if Maria Francisca left Portugal it would be necessary to repay her dowry. In January 1669, Maria Francisca, then princess regent, gave birth to a daughter, Isabel Luísa Josefa of Portugal, Princess of Beira. She suffered a miscarriage in December 1670 that prevented her from conceiving again. The Braganza dynasty was at the brink of extinction, and Peter needed heirs, yet Maria Francisca was unable to produce further issue. Louis XIV had supported the coup against Afonso VI with the expectation that it would increase French influence at court through Maria Francisca. However, Peter disregarded French interests, opting not to uphold the terms of the Portugal France alliance, and concluded the Portuguese Restoration War in 1668. Later, in 1671, Maria Francisca shocked a French ambassador by declaring that war exhausted Portugal would not serve as an ally to France in the developing Franco Dutch War.
Ауру және өлім
1683 жыл бойы газеттер мен дипломатиялық хаттар Мария Франсисканың денсаулығының нашарлап бара жатқанын жариялады. Қыркүйек айында оның қатты арықтап, ауыр сырқатқа шалдыққаны хабарланды. Келесі айларда оның жағдайы ауытқып, қысқа мерзімге жақсару белгілері көрінді. Ол 1683 жылдың 27 желтоқсанында, Афонсу VI қайтыс болғаннан үш ай өткен соң дүние салды. Мария Франсисканың жалғыз баласы, инфанта Изабел Луиза 21 жасында күйеуге шықпай қайтыс болды. Петр Пфальцтан келген Мария Софияға қайта үйленді, ол Португалияның болашақ королі Жоау V-тің мұрагер болып табылатын баласын дүниеге келтірді. Мария Франсиска бастапқыда Франсисиньялар монастырына жерленді, бірақ 1912 жылы оның денесі Сан-Висенте-де-Фора монастырындағы Браганса үйінің пантеонына көшірілді. Оның денесін зерттеу кезінде оның сифилиспен ауырғаны анықталды.
Throughout 1683, newspapers and diplomatic correspondence chronicled Maria Francisca's deteriorating health. In September, it was reported that she had become incredibly thin and ill. Her condition oscillated in the next months, offering sporadic signs of recovery. She died on 27 December 1683, three months after the death of Afonso VI. Maria Francisca's only child, the Infanta Isabel Luísa, died unmarried at age 21. Peter remarried to Maria Sofia of the Palatinate, who produced the much needed heir, the future John V of Portugal. Maria Francisca was initially interred at the Convent of the Francesinhas, but her remains were transferred to the Pantheon of the House of Braganza at the Monastery of São Vicente de Fora in 1912. Examination of her corpse revealed she had suffered from syphilis.