Кіріспе

Әскери барлау агенттігі

General Intelligence and Security Service (GISS), голланд тілінде Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV) және француз тілінде Service Général du Renseignement et de la Sécurité (SGRS) деп аталатын, Бельгияның Қорғаныс министрінің жауапкершілігіндегі әскери барлау қызметі. Бұл Бельгияның екі барлау қызметінің бірі, Бельгияның азаматтық Мемлекеттік қауіпсіздік қызметімен (VSSE) бірге. GISS-тің әскери басшысы сонымен қатар Қорғаныс штабының бір бөлігі болып табылатын Барлау және қауіпсіздік жөніндегі штаб бастығының көмекшісі (ACOS IS) деп те аталады. Вице-адмирал Вим Робберехт қазіргі басшы, ол 2021 жылы тағайындалды.

Тарих

Бельгияның әскери барлау қызметінің тарихы 1830 жылы Бельгия армиясының құрылуына дейін барады, бірақ қазіргі қызмет оның 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде майданнан басталғанын көрсетеді. Ол кезде, оның тікелей 1910 жылғы алдыңғысы сияқты, Бас штабтың 2-ші бюросы (2me Bureau de Renseignement) деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызмет армияның барлау операцияларын жүзеге асырды және жау сызығының артында қарсылық әрекеттерін үйлестірді. Соғыстан кейін бұл қызмет Рейнландты басып алуға қатысқан бельгиялық әскерлердің қауіпсіздігіне жауапты болды. 1923 жылы Рейнландтың тәуелсіздік алуына қарсы төңкеріс жасауға тырысты. Екінші бюро өзінің қарсы тыңдау міндеттерімен азаматтық Мемлекеттік қауіпсіздік қызметімен бәсекеге түсті. Бірақ бюроның Голландия мен Германияға қарсы әскери жоспарларды жасақтауынан туындаған жанжал, голландиялық баспасөздің ашылуымен, фламандтық тәуелсіздік қозғалысына қарсы белсенді шара ретінде қарастырылған, 1929 жылы қызметтің жойылуына және оның міндеттерінің азаматтық барлау қызметіне берілуіне әкелді. Жаңадан қақтығыстың қаупі 1937 жылы әскери барлау қызметінің қайта құрылуына себеп болды, бұл, ішінара, неміс тыңшыларының көбеюіне қарсы тұру үшін. 1940 жылдың қаңтар айында қызмет Люфтваффе нұсқауларын алды, Францияға, Голландияға және Бельгияға Германияның басып кіруі туралы, курьерлік ұшақ Бельгия жеріне құлаған кезде. Жарым-жартылай күйдірілген жоспарлар үш елдің нацистік шабуылға қандай қозғалыстармен ұшырайтынын анықтауға мүмкіндік берді. Олардың тұтқындалуын немістерден жасыруға тырысқанына қарамастан, Гитлер шабуылды көктемге қалдырды. Бельгиялықтар голландиялықтарға, француздарға және британдықтарға жоспарларын ұсынды. Май айында шабуыл жасалып, ол өткен қыста қолға түскен құжаттардан білгендерінен аз ғана өзгеше болып шықты. Англияға жеткен барлау офицерлері басқыншылықтың белсенділігін қайтадан басқаратын. 2-Бюро арнайы операциялар басқармасымен тығыз ынтымақтастық жасайды. Алайда оның тиімділігіне Белгияның елден қуылған үкіметінің сенімсіздік танытуы кедергі болды, ол азаматтық мемлекеттік қауіпсіздік арқылы жұмыс істеуге оң баға берді. Оның себебі - үкіметтің король Леопольд III-мен келіспеушілігі, ол бас тартқаннан кейін Бельгияда қалуға шешім қабылдады және нацистердің тұтқынына айналды. Үкімет әскери қызмет патшаға, олардың бас қолбасшысына өте адал болады деп қорықты және оны қауіпсіздікке қауіп төндіреді деп есептеді. Мемлекеттік қауіпсіздік 2-ші бюроны сүзгіленген барлауды өңдеуге жатқызды, ал екі бәсекелес Бельгияда қарсылық топтарымен не істеп жатқаны туралы сөйлеспеді. Екінші бюро мемлекеттік қауіпсіздіктің басымдылығына ренжігендіктен, екі барлау қызметін үйлестіру үшін жоғары комиссар тағайындалуы керек болды және оларды бір-біріне қарсы емес, нацистерге қарсы соғысқа ұшырастыру керек болды. Соғыстан кейін қызмет "Direction Supérieure du Renseignement et de l'Historique" деп аталды (бірақ оның аббревиатурасы S. D. R. H. болды, шетелдік тыңшыларды шатастыру үшін алғашқы екі әріпті кері айналдырды). Ол өз жұмысын серіктестерді іздеумен айналысты, ал құпия бөлім, арнайы қызметтер, кеңес бақылауындағы Германияда тыңшылық және жасырын іс-қимыл жасады. SDRH коммунистік қозғалыстың өрлеуіне қызығушылық таныта бастады және коммунистерді бақылауға арналған, ішінара бұрынғы агенттермен жұмыс істейтін жеке құпия қызметтермен ынтымақтастыққа кірісті. SDRH Корея соғысына қатысқан бельгиялық контингентті қолдау үшін барлау операцияларын жүргізді. Отандық қызмет НАТО бастаған "Стой позади" операциясының әскери жағына жауапты болды, ол батысқа ықтимал кеңестік шабуылға дайындалды: британдық және американдық құпия қызметтердің әсерінен және олармен тығыз ынтымақтастық орнату, бұл Service de Documentation, Renseignement et de l'Action (SDRA) VIII жұмысы болды. 1964 жылы Бельгияның Бас штабы реформаланғанда, Service Général du Renseignement деп аталатын SDRH қайта құрылды және барлау (SDRI), қауіпсіздік (SDRA), қаржы (SDRC) және Армия архиві (CDH) бөлімдерінен тұрды. 1968 жылы Бельгияға НАТО-ның келуі Еуропалық Қоғамдастықтың маңыздылығы артуымен сәйкес келді, бұл елдің барлау және қауіпсіздік перспективаларын түбегейлі өзгертті. Халықаралық өлшемді арттыру тыңдау қызметін күшейтіп, Брюсселді терроризмнің нысанасына айналдырады. Anglo American қызметтерінің кеңейтілген портфельді қамтамасыз ету қабілеті туралы уайымдарын олардың ресурстарын ұлғайту арқылы жеңілдету керек болды, олардың кейбіреулері америкалық ақшаға төленді. Бельгиялық әскери қызметкерлер және басқа министрліктердің шенеуніктері енді халықаралық ұйымдарға оңай қол жеткізе алды, бұл оларды Варшава шартының тыңшылары үшін басты нысанаға айналдырды. Мемлекеттік қауіпсіздік осы қызметтің көп бөлігіне жауапты болса да, әскери қарсы тыңшылық SGR-дың SDRA III бөліміне жүктелді. 1974 жылы SGR Public Information Office (PIO) құруға қатысты, бұл қорғаныс министрлігінің әскерилерге бағытталған, негізінен пацифисттік және коммунистік қозғалыстар тарапынан сынды жоюға бағытталған PR ұйымы. SGR-дың солшылдарға деген құштарлығының белгісі ретінде, қызмет оның серіктестерін оңшыл жеке барлау ұйымдарына және басқа да күмәнді антикоммунистік ұйымдарға тартты, олар министрлік оны жойғаннан кейін 1979 жылы PIO-ны иеленді. 1980 жылдары Валлония Брабанттағы супермаркеттердегі кісі өлтірулер, Combatant Communist Cells және нео-нацистік Westland New Post сияқты террористік топтардың қызметі елдің полиция және барлау агенттіктерінің қызметі мен тиімсіздігіне назар аударды және сын тудырды. Мемлекеттік қауіпсіздік осы шабуылдардың көп бөлігін көтерді, бірақ "Стой позади" қызметі туралы ақпараттар SGR-ға да жаман әсер етті. Үкіметтің жаңа қауіпсіздік аясын орнатуға алғашқы жауабы 1984 жылы полиция мен барлау қызметтерінен тұратын бірлескен терроризмге қарсы топты (AGG, қазіргі Қауіпті талдау координациялық бөлімінің CUTA/OCAD алдағысы) құру болды. 1989 жылы, SGR орыстар үшін тыңшылық жасаған бельгиялық полковникті ұстағаннан кейін бір жыл өткен соң, Бас штаб қайта ұйымдастырылды, ол барлау бөліміне өзгерістер енгізді, ол Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid (ADIV) деп аталды. Осы заңның ережелері қызметтің әскери қауіпсіздік және қарсы тыңшылықтағы тарихи міндеттерін, ұлттық және шетелдік барлау қызметтерімен қарым-қатынастарын және ақпаратты басқаруды көрсетеді. 1991 жылы, үкіметтік екі сауалдан кейін, екі бельгиялық барлау агенттігін, бұрын сыртқы бақылауға жатпаған, Бельгия парламентінің бақылауына алу үшін тұрақты парламенттік комитет, белгілі бір "Комитет I" құрылды. Осы агенттіктердің міндеттері мен әдістерін реттейтін заңнама 1998 жылы қабылданды. Осы кезеңде Бельгия армиясы 1994 жылы Руандадағы БҰҰ бейбіт сақтау миссиясы кезінде он бельгиялық әскердің өліміне байланысты ауыр жарақат алды. Халықаралық күштің жерде барлау қабілеті болмағандықтан, бельгиялық командир өзінің жеке желісін құруға тырысты. Осы оқиғаның тікелей салдары болашақта әр Бельгия армиясының шетелдегі миссиясына барлау бөлімінің қосылуы болды. Алынған сабақтар Бельгияның НАТО-ның Косовоға араласуына және соңғы кезде ИСАФ құрамында Ауғанстандағы қатысуына қолданылды. 1990 жылдардың ортасында ADIV-тің SIGINT қабілеттерін азаматтарға қарсы пайдалану, қызметтің провинциялық бекеттері өз азаматтарына тыңшылық жасау туралы күдік тудырды, ал тағы бір мақала хабарлады...