Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1814 жылғы шайқас, Алтыншы коалиция соғысы кезінде.
1814 battle during the War of the Sixth Coalition
Лаон шайқасы (1814 жылдың 9-10 наурызы) – Лаон қаласының жанында Блюхердің прус әскерінің Наполеонның француз әскеріне қарсы жеңісі. 7 наурыздағы Кранн шайқасында Блюхер әскері Наполеонның шығыс жағын тоқтатуға жасаған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін Лаонға шегінуге мәжбүр болды. Лаонға жол бойы Ресей күштерінен Фердинанд фон Винтцингроде және Фридрих Вильгельм Фрайхерр фон Бюлов басқаратын прус корпусы қосылып, қорғанысқа күш білдірді. Блюхер Лаонда Наполеонмен шайқасуды стратегиялық маңызы бар жол торабы болған және қорғануға қолайлы жағдайға ие болғандықтан таңдады.
The Battle of Laon (9–10 March 1814) was the victory of Blücher's Prussian army over Napoleon's French army near Laon. During the Battle of Craonne on 7 March, Blücher's army was forced to retreat into Laon after a failed attempt to halt Napoleon's east flank. Along the way to Laon, reinforcements from Russian forces under Ferdinand von Wintzingerode and a Prussian corps led by Friedrich Wilhelm Freiherr von Bülow joined the defensive. Blücher opted to face Napoleon at Laon because it was the site of a strategically important road junction, and because of its highly defensible position.
Кіріспе
1814 жылы одақтас мемлекеттердің коалициясы Наполеонның Француз империясын толық құртуға тырысты. Франция 1812 жылы Ресейде және 1813 жылы Орталық Еуропада жеңілген болатын. Наполеонның Француз империясы енді өмірлік күресін жүргізіп жатты. 1814 жылдың ақпан айының соңғы аптасында, одақтастардың шабуылы басталғанынан кейін шамамен бір ай өткен соң, Блюхер бастаманы қолға алып, күштерімен Парижге қарай жылжыды. Наполеонның жақын маңдағы екі маршалы – Эдуард Мортье мен Огюст Мармонт қаланы екі жеке корпуспен қорғап тұрды, бірақ олардың барлығы 10 000 сарбаз ғана болды және Блюхердің үлкен күшіне қарсы тұруға шамалары жетпеді. Наполеон Блюхерді Марна өзенінің жағасында қоршауға үміттене отырып, шамамен 30 000 әскермен оларды құтқаруға батысқа асықты. Блюхер ақпан айының соңы мен наурыз айының басында Ourcq өзені бойында Мармонт пен Мортьеге шабуыл жасады, бірақ сәттілікке жете алмады. Наполеонның алға жылғанын естіген соң, ол солтүстікке шегінуге бұйрық берді. Пруссиялық әскерлер Айн өзенінің тасыған суын кесіп өтіп, 4 наурызда Сойссонға жетті. Олар сол жерде Блюхердің жалпы әскерін 100 000-ға жеткізген күштермен қосылды. 7 наурызда Наполеон батысқа қарай Chemin des Dames (әдеби мағынада "ханымдар жолы") бойымен шабуыл жасағанда Кранн шайқасы болды. Блюхердің қанаттан орап шабуыл жасау жоспары уақытында орындалмады және прустар Лаонға қарай шегінуге мәжбүр болды.
An Allied coalition attempted to complete the destruction of Napoleon's French Empire in 1814. France had been defeated in Russia in 1812 and in Central Europe in 1813. Napoleon's French Empire was now fighting for its survival. In the last week of February 1814, about a month after the start of the Allied invasion, Blücher seized the initiative and advanced on Paris with his forces. Napoleon's two marshals in the immediate vicinity, Édouard Mortier and Auguste Marmont, were covering the city with two detached corps, but they only had 10,000 men and would be unable to hold out against Blücher's larger force. Napoleon hurried westwards to their rescue with around 30,000 troops, hoping to trap Blücher against the river Marne. Blücher unsuccessfully attacked Marmont and Mortier along the river Ourcq in late February and early March and ordered a retreat north to regroup when he heard of Napoleon's advance. Prussian troops crossed the swollen river Aisne and arrived at Soissons on 4 March. There they linked up with reinforcements that brought Blücher's total force to 100,000. On 7 March, a clash ensued at the Battle of Craonne as Napoleon attacked westwards along the Chemin des Dames (literally, the "ladies' road"). Blücher's outflanking maneuver did not materialize in time and the Prussians were forced to withdraw towards Laon.
Жауынгерлік алаң
Блюхер Лаонда соғысуды таңдады, себебі ол маңызды жол торабы және тамаша қорғаныс позициясы болатын. Лаон жалпақ жотада орналасқан, тік беткейлері айналасындағы жерден 330 футқа көтерілген. Солтүстіктегі аймақ жазық және ашық болса, оңтүстіктегі жер бұталы және орманды болғандықтан әскери маневрлерді қиындатқан. Таудың етегіндегі Ардон және Семилли ауылдары пруссиялық және орыс әскерлері үшін жақсы бекініс қызметін атқарды.
Blücher chose to fight at Laon because it was an important road junction with a superb defensive position. Laon was located on a flat topped hill with steep slopes that rose 330 feet above the surrounding area. The countryside to the north was flat and open, but the south contained rough and wooded terrain that made military maneuvers difficult. The villages of Ardon and Semilly at the foot of the hill served as good bastions for the Prussian and Russian forces.
Дайындықтар
Блюхердің 90 мыңға жуық әскері және 176 зеңбірегі болды. Фридрих Вильгельм Фрайхер фон Бюловтың прус корпусына Лаон қаласын қорғау міндеті жүктелді. Блюхердің батыс жағын Фердинанд фон Винцингерод басқаратын орыс корпусы, ал шығыс жағын генералдар Йорк пен Клейст басқаратын екі прус корпусы қорғады. Генералдар Лангерон мен Остен Сакеннің басшылығымен екі орыс корпусы резервте тұрды. Краон шайқасынан кейін Наполеон күштерінің көп бөлігін солтүстік-шығысқа қарай Лаонға бұрды, ал Мармонттың 10 мыңға жуық әскерін Бери-о-Бак жолы арқылы Лаонға шабуылдауға жіберді.
Blücher now had about 90,000 troops and 176 guns. Friedrich Wilhelm Freiherr von Bülow's Prussian corps was assigned the defense of Laon itself. Blücher's western wing was covered by a Russian corps under Ferdinand von Wintzingerode while the eastern wing was defended by two Prussian corps under Generals Yorck and Kleist. Two Russian corps under Generals Langeron and Osten Sacken stood in reserve. After Craonne, Napoleon had taken the bulk of his forces northeastwards towards Laon while detaching about 10,000 troops under Marmont to advance on Laon via the Berry au Bac road.
Шайқас
8 наурыздағы кешкі алдын ала шайқастарда француз авангарды Сойсон жолындағы Урсель ауылынан кішкентай орыс жасағын ығыстырып шығарды. 9 наурызда таңертең француздар жол бойындағы шабуылдарын жаңартты. Сағат 5:30-да француз драгундары Лаон қаласының алдына жетті, бірақ күтпеген шабуыл мүмкіндігін жоғалтып, қатты отқа түсіп кері шегінді. Сағат 7:00-ден бастап француздар Ардон мен Семиллидегі одақтас әскерлерінің орналасқан жерлеріне бірнеше рет шабуыл жасады. Жас гвардияның бір бөлігі тіпті төбенің басына жеткенімен, кейін кері тартты. Блюхер қызбаға шалдығып, бұрынғы шайқастардағыдай жағдайды тығыз бақылай алмады. Алайда, сағат 11:00-ге қарай тұман таралып, одақтас штабы төмендегі шайқас алаңын аңғартты. Блюхер нашар барлау мәліметтеріне сүйене отырып, француздардың 90 000 әскері бар деген қате пікірде болды және әскерлерін шабуылға жіберуге тартынды. Одақтастар Наполеонның 30 000 әскеріне қарсы толық шабуыл жасағанда шешуші жеңіске жете алатын еді, бірақ жағдайдың белгісіздігі Блюхерді Наполеонның сол жақ фланкіна қарсы тек Винцингероде корпусын ғана жіберуге мәжбүр етті. Винцингероде шабуылдары нәзік болды және француздар оларды оңай кері қайтарды. Блюхер енді Наполеонның батыс күштерін Мармонт колоннасынан оқшаулауға шешім қабылдады. Ардон ауылы одақтастардың сәтті шабуылы нәтижесінде басып алынды, бірақ жеңіске жеткен пруссиялық жаяу әскер бригадасына тоқтауға бұйрық берілді, себебі Блюхер француз күштерінің шығыстан оларды айналып өтуінен қорқады. 9-шы күні кешке француз шабуылдары Клэси ауылын басып алды, ол Блюхердің батыс фланкінде орналасқан. Алайда, күнінің соңында Лаон әлі де одақтастардың бақылауында қалды. Темірқасықта, 9 наурызда сағат 17:00 шамасында Мармонт әскері Атиес ауылына шабуыл жасап, пруссиялық алдыңғы жасақтарды ығыстырып шығарды. Мармонт содан кейін полковник Шарль Николас Фабвье басқаруымен 1000 сарбазды Наполеонның бас әскерімен байланыс орнату үшін батысқа жіберді. Блюхер мен Гнейзенау (Блюхердің штаб бастығы) шығыстағы шайқас дауысын естіп, екі корпустың күшімен қарсы шабуылға бұйрық берді. Одақтастар Мармонт әскеріне шабуыл жасап, оларды кері шегіндірді. Мармонт полковник Фабвье арқасында құтылды, ол өз бастамасымен 1000 сарбазымен жолды тазартуға оралды, сондай-ақ француз әскерінің қашуын тоқтатуға тырысқан одақтас атты әскерін кері қайтарған Ескі гвардияның 125 ардагері көмектесті. Мармонт ауыр үлкен шығынға ұшырады, 3500 сарбазы мен 45 зеңбірегін жоғалтты. 10-ының түн ортасында Блюхер француз әскерін талқандау мақсатында батыл айналма маневр жасауға шешім қабылдады. Ол 10-ы күні де нашар болды (Гнейзенау іс жүзінде басшылықты өз қолына алды), бірақ армия Лаонды қорғауын жалғастырды. Күні бойы француз шабуылдары нәтиже бермеді, ал Наполеон түнде әскерін кері тартты.
Preliminary fighting on the evening of 8 March saw the French vanguard chase off a small Russian detachment from the village of Urcel on the Soissons road. In the early hours of 9 March, the French renewed their push along the road. At 5:30 AM, French dragoons arrived in front of Laon, but had lost the element of surprise and withdrew under heavy fire. From 7:00 AM onwards, the French repeatedly attacked the Allied positions at Ardon and Semilly. Some troops from the Young Guard even reached the top of the hill before being driven back. Blücher was suffering from a fever and could not direct affairs as closely as he was accustomed during previous engagements. By 11:00 AM, however, the fog had lifted and the Allied command staff had a clear view of the battlefield below. Blücher, because of poor intelligence sources, was operating under the impression that the French had 90,000 troops and was generally reluctant to have his troops launch any attacks. The Allies might have scored a decisive victory had they launched a full attack against Napoleon's 30,000 men, but the uncertainty about the situation led Blücher to commit only Winzingerode's corps against Napoleon's left flank. Winzingerode's attacks were feeble and easily repulsed by the French. Blücher now decided to isolate Napoleon's western forces from Marmont's column to the east. A convincing Allied attack captured the village of Ardon, but the victorious Prussian infantry brigade was ordered to halt because Blücher feared that French forces to the east would outflank them. Renewed French assaults late in the evening of the 9th captured Clacy, a village on Blücher's western flank. By the end of the first day of fighting, however, Laon still remained in Allied hands. Meanwhile, at around 5:00 PM on 9 March, Marmont's troops had attacked the village of Athies and driven off the Prussian advanced units. Marmont then sent 1,000 men under Colonel Charles Nicolas Fabvier westwards to establish contact with Napoleon's main army. Blücher and Gneisenau (Blücher's chief of staff) heard the fighting to the east and ordered a powerful counter attack with two corps. The Allies slammed into Marmont's troops and drove them back. Marmont was saved by Colonel Fabvier, who on his own initiative returned with his 1,000 troops to clear the road, and by 125 veterans of the Old Guard, who repelled the Allied cavalry trying to block the French from escaping. Marmont had taken a bad beating, losing 3,500 men and 45 guns. At midnight on the 10th, Blücher decided on a bold outflanking maneuver intended to crush the French. He was even more ill on the 10th (Gneisenau was effectively in command), but the army still defended Laon. A few more French attacks throughout the day produced no results, and Napoleon retired his forces late at night.
Салдары
Бұл кері соққы Наполеон үшін бірден соңғы аяқ болған жоқ. Бірнеше күн өткен соң француздар Реймсте жеке-дара жау корпусын талқандады. Блюхердің Силезия армиясы жеңіске жеткеннен кейін бір апта бойы белсенділік танытпады. Дегенмен, одақтастардың қарсы тұруы Наполеонды оларды одан да солтүстікке қарай жылжудан тоқтатты. Одақтастар әлі де Парижге шабуылдап, оны басып алуға мүмкіндігі бар еді, және олар наурыздың соңында осыны істеді.
This setback did not by itself spell the end for Napoleon. Just a few days later, the French crushed an isolated enemy corps at Reims. Blücher's Army of Silesia remained inactive for a week after the victory. Nevertheless, the Allied stand had prevented Napoleon from driving them further north. The Allies were still in a position to advance on and take Paris, which they did at the end of March.