Кіріспе

Ұлыбританияның адам құқықтары жөніндегі ісі – А және басқалар қарсы Ішкі істер министрлігінің Мемлекеттік хатшысы [2004] UKHL 56 (сондай-ақ Белмарш 9 ісі деп белгілі) – Ұлыбританияның Лордтар палатасында қарастырылған адам құқықтары жөніндегі іс. Онда 2001 жылғы Терроризмге қарсы, қылмысқа қарсы және қауіпсіздік заңының 23-бабына сәйкес Белмаршта сотсыз, мерзімсіз шетелдік тұтқындарды ұстау Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенциясына қайшы екені анықталды. Бұл істі A v Secretary of State for the Home Department (No 2) [2005] UKHL 71 ісімен шатастырмау керек, ол британдық соттарда азаптау жолымен алынған дәлелдерді қолдану мәселесіне қатысты.

Фактілер

Бұл іс елден шығарып тастау туралы Арнайы Иммиграциялық Апелляциялық Комиссияның шешімін шағымдаған тоғыз адамнан басталды, себебі олар ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіретін деректер бар екенін айтты. Тоғыз шағымданушының екеуінен басқасы 2001 жылдың желтоқсан айында, ал қалғандары 2002 жылдың ақпан және сәуір айларында қамауға алынды. Олардың барлығы 2001 жылғы Терроризмге қарсы, қылмыс және қауіпсіздік заңына сәйкес ұсталды. Заңның 4-тарауы сотсыз, мерзімсіз қамауға алу және депортациялауды көздеді. Алайда, бұл өкілеттік тек британдық емес азаматтарға ғана қолданылды. Осы Заңның 25-бабына сәйкес, олар қамауға алуларына қарсы Арнайы Иммиграциялық Апелляциялық Комиссияға шағымдануға құқылы болды.

Үкім

Лордтар палатасы көпшілік дауыспен (Корнхиллдің Лорды Бингем, Биркенхедтің Лорды Николз, Крейхедтің Лорды Хоуп, Фоскоттың Лорды Скотт, Эрлсферридің Лорды Роджер, Ричмондтың Баронесса Хейл және Лорд Карсвелл) олардың ұсталуы 2001 жылғы ATCSA бойынша заңды болғанымен, 23-бабы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның ережелерімен үйлесімсіз деп шешті. Осының салдарынан Лордтар палатасы 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заңтың 4-бабына сәйкес, үйлесімсіздік туралы мәлімдеме жасады және шағымдарды қабылдады. Лорд Бингем ЕҚАЖ-ның 15-бабының қолданылуы және ұлттың өміріне қауіп төндіретін төтенше жағдайдың болуы туралы мәселеге қатысты:

Лорд Хоффман күшті қарсылық білдірді, бірақ шағымдардың қабылдануына келісті. Көпшілік 2001 жылғы заңның Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияға қайшы келетініне, оның азаматтары мен шетелдік азаматтарды кемсітуіне (ЕҚАЖ-ның 14-бабы) байланысты мәлімдесе, Лорд Хоффман бүкіл жүйе Ұлыбританияның конституциясына және адам құқықтарына деген міндеттемелеріне қайшы келеді деп атап өтті. Ол үкіметтің ЕҚАЖ мен Адам құқықтары туралы заңға сәйкес, ЕҚАЖ-ның жалпы ережелерінен ауытқуға болатындығы туралы аргументін жоққа шығарды. Оның пікірінше, «ұлттың өміріне қауіп төнді» деген сынақ орындалмады. Гестингторптың Лорды Уокер де келіспеді, бірақ шағымды қабылдамауға дайын болды. Оның ойынша, кемсіту «әртүрлі қараудың дұрыс және рационалды негіздерімен» ақталады. Белгісіз мерзімге қамау шаралары «өте алаңдатарлық», бірақ олар «қажетті» және «әділетсіздікке қарсы бірнеше маңызды кепілдіктермен» сүйемелденді. Сондықтан ол 2001 жылғы заңның 4-бөлігін «пропорционалды, ұтымды және кемсітушіліксіз» деп таныды.

Маңыздылығы

Парламент 2001 жылғы ATCSA-ның 4-тарауын 2005 жылғы Терроризмге қарсы іс-қимыл туралы заңмен алмастыруға шешім қабылдады. Бұл кез келген ұлттан кез келген адамды бақылауға алуға мүмкіндік береді. Ақырында бұл іс Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа шағымданылды. Бұл іс бойынша да шешім өтініш берушілердің пайдасына қабылданды.