Ацероплазминемия: Сирек кездесетін генетикалық ауру және оның диагностикасы мен емделуі
Aceruloplasminemia
Ацероплазминемия – сирек тұқым қуалаушылық ауру, мыс жетіспеуінен туындайды. Неврологиялық бұзылыстарға, миде темір жиналуына себеп болады. Симптомы ересек жаста көрінеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ацерулоплазминемия – бауырдың церулоплазмин ақуызын дұрыс синтездеуге қабілетсіздік тудыратын, қан арқылы мысты тасымалдау үшін қажетті сирек кездесетін аутосомалық рецессивті ауру. Мида мыс тапшылығы неврологиялық проблемаларға алып келеді, бұл проблемалар көбінесе ересек жаста пайда болады және уақыт өте келе күшейе түседі. Ацерулоплазминемия әлемнің түкпір-түкпірінде кездеседі, бірақ оның жалпы таралу деңгейі белгісіз. Жапониядағы зерттеулер көрсеткендей, осы халықтың 2 миллион ересегінің шамамен 1-і бұл ауруға шалдыққан. Ацерулоплазминемия мида темір жинақталуымен жүретін нейродегенерация (NBIA) деп аталатын генетикалық аурулар тобына жатады.
Aceruloplasminemia is a rare autosomal recessive disorder in which the liver can not synthesize the protein ceruloplasmin properly, which is needed to transport copper around the blood. Copper deficiency in the brain results in neurological problems that generally appear in adulthood and worsen over time. Aceruloplasminemia has been seen worldwide, but its overall prevalence is unknown. Studies in Japan have estimated that approximately 1 in 2 million adults in this population are affected. Aceruloplasminemia belongs to the group of genetic disorders called neurodegeneration with brain iron accumulation (NBIA).
Белгілері мен симптомдары
Ацерулоплазминемиясы бар пациенттерде әртүрлі қозғалыс проблемалары дамиды. Олар бас және мойынның дистониясын бастан кешіруі мүмкін, нәтижесінде қайталамалы қозғалыстар мен бұрылыстар пайда болады. Басқа да еріксіз қозғалыстар да болуы мүмкін, мысалы, тремор, хорея, блефароспазм және бетке жиырылу. Зардап шегушілерде бұлшықет қозғалыстарының үйлесімсіздігі, атаксия да пайда болуы мүмкін. Кейбіреулері психикалық проблемаларға және орта жастағы деменцияға шалдығады. Неврологиялық проблемалардан басқа, бұл аурумен ауыратын адамдарда инсулин өндіретін бүйрек безіндегі жасушалардың темірмен зақымдануынан туындаған қант диабеті де дамуы мүмкін. Бұл қандағы қант деңгейін реттеуге кедеріл келтіреді және диабеттің белгілері мен көріністеріне әкеледі. Бұл жағдай аутосомалық рецессивті тип бойынша мұраға беріледі, яғни геннің екі данасы да мутацияланған. Аутосомалық рецессивті жағдайы бар адамның ата-анасының әрқайсысы мутацияланған геннің бір данасын алып жүреді, бірақ олар әдетте аурудың белгілерін көрсетпейді.
Patients with aceruloplasminemia develop a variety of movement problems. They may experience dystonia of the head and neck, resulting in repetitive movements and contortions. Other involuntary movements may also occur, such as tremors, chorea, blepharospasms, and grimacing. Affected individuals may also experience ataxia, the lack of coordination of muscle movements. Some develop psychiatric problems and midlife dementia. In addition to neurological problems, affected individuals may have diabetes mellitus caused by iron damage to cells in the pancreas that make insulin. This impairs blood sugar regulation and leads to the signs and symptoms of diabetes. This condition is inherited in an autosomal recessive pattern, which means both copies of the gene have the mutation. The parents of an individual with an autosomal recessive condition each carry one copy of the mutated gene, but they typically do not show signs and symptoms of the condition.
Диагностика
Бұл аурудың диагностикасы қан анализі нәтижелері арқылы сарысудағы церулоплазминнің жоқтығын, сонымен қатар сарысудағы мыс концентрациясының төмендеуін, сарысудағы темір концентрациясының төмендеуін, сарысудағы ферритин концентрациясының жоғарылауын немесе бауырдағы темір концентрациясының артуын анықтауға негізделген. МРТ сканилері де диагнозды растай алады; мида темірдің жинақталуын аномальды түрде төмен интенсивтілік көрсетуі мүмкін.
Diagnosis of this disorder depends on blood tests demonstrating the absence of serum ceruloplasmin, combined with low serum copper concentration, low serum iron concentration, high serum ferritin concentration, or increased hepatic iron concentration. MRI scans can also confirm a diagnosis; abnormal low intensities can indicate iron accumulation in the brain.
Алдын алу
Ауруға шалдыққан адамдардың балалары ацерулоплазминемияны міндетті түрде таратады. Егер туысқанның бірінде CP мутациясы анықталса, жүктілік кезеңінде тексеру ұсынылады. Осы ауруға шалдыққан адамдардың туындарының арасында ацерулоплазминемияға шалу мүмкіндігі 25% құрайды. Симптомдары жоқ туындарда гемоглобин мен гемоглобин A1c деңгейі қадағалануы керек. Ауру симптомдарының күшеюін болдырмау үшін, жасөспін шағында бастап, жыл сайын қант диабетінің пайда болуын бағалау үшін глюкозаға төзімділік тестілерінен өту қажет. Қауіпті жағдайдағы адамдар темір препараттарын қабылдамауы тиіс.
Children of affected individuals are obligate carriers for aceruloplasminemia. If the CP mutations has been identified in a related individual, prenatal testing is recommended. Siblings of those affected by the disease are at a 25% of aceruloplasminemia. In asymptomatic siblings, serum concentrations of hemoglobin and hemoglobin A1c should be monitored. To prevent the progression of symptoms of the disease, annual glucose tolerance tests beginning in early teen years to evaluate the onset of diabetes mellitus. Those at risk should avoid taking iron supplements.
Емдеу
Емдеуге темірді байланыстыратын заттардың (мысалы, десферриоксамин) қолданылуы кіреді, олар ми мен бауырдағы темір қорын азайтуға және неврологиялық белгілердің күшеюін болдырмауға бағытталған. Бұл, жаңа мұздатылған адам плазмасымен (FFP) бірге қолданылғанда, бауырдағы темір мөлшерін тиімді түрде төмендетеді. FFP-ны үнемі пайдалану неврологиялық белгілерді жақсартуға көмектеседі. Бауыр және ұйқы безі тіндерінің зақымдануын алдын алу үшін бір уақытта антиоксиданттар, мысалы, Е витамині қолданылуы мүмкін.
Treatment includes the use of iron chelating agents (such as desferrioxamine) to lower brain and liver iron stores, and to prevent progression of neurologic symptoms. This, combined with fresh frozen human plasma (FFP) works effectively in decreasing liver iron content. Repetitive use of FFP can even improve neurologic symptoms. Antioxidants such as vitamin E can be used simultaneously to prevent tissue damage to the liver and pancreas.